Ide të reja politikash për Epokën e Inteligjencës

OpenAI po jep grante për 14 projekte të drejtuara nga organizata të pavarura, për të nxitur mundësitë ekonomike dhe qëndrueshmërinë shoqërore ndërsa IA-ja përparon. Grantet përmbushin një zotim që morëm kur botuam Politika industriale për Epokën e Inteligjencës në prill 2026: të mbështesim të tjerët që të testojnë, të vënë në diskutim dhe të zhvillojnë më tej idetë tona, për t’u siguruar që IA-ja e përparuar t’u sjellë përfitime të gjithëve.

IA-ja po fiton me shpejtësi më shumë aftësi dhe ka potencialin të transformojë mënyrën se si njerëzit mësojnë, krijojnë dhe marrin pjesë në ekonomi. Edhe shtrirja e saj po zgjerohet: ChatGPT përdoret nga 1 miliard njerëz në mbarë botën, në vende, nivele të ardhurash dhe grupe demografike të ndryshme. Përdoruesit përfshijnë çdo grupmoshë kryesore; kemi më shumë përdorues të rritur si nën, ashtu edhe mbi 30 vjeç, se çdo laborator tjetër avangardë.

Por qasja e gjerë në teknologji është vetëm një pjesë e ekuacionit. Nëse IA-ja do t’u shërbejë përfundimisht shumicës dhe jo vetëm një pakice, kjo do të varet edhe nga zgjedhjet që bëjnë shoqëritë për mënyrën e përdorimit të saj dhe shpërndarjes së përfitimeve. Që përfitimet e Epokës së Inteligjencës të ndahen gjerësisht, reagimi politik duhet të jetë po aq ambicioz sa vetë ndryshimi teknologjik—dhe kjo kërkon qasje të reja, jo thjesht përshtatje të politikave ekzistuese.

Këto zgjedhje nuk duhet të bëhen vetëm nga kompanitë teknologjike. Në shoqëritë demokratike, ato duhet të formësohen përmes institucioneve demokratike dhe debatit publik. Organizatat e pavarura kërkimore dhe të politikave kanë një rol veçanërisht të rëndësishëm: mund të zhvillojnë e testojnë qasje të reja, të sfidojnë supozimet—përfshirë tonat—dhe të shërbejnë si laboratorë idesh që qeveritë mund t’ua përshtatin komuniteteve dhe rrethanave të veta.

Përmes këtyre granteve të reja, studiuesit dhe profesionistët do t’i shndërrojnë idetë e përgjithshme në punë konkrete, duke shqyrtuar se çfarë mund të funksionojë, sa mund të kushtojë dhe si mund të zbatohen qasjet me përgjegjësi. Më shumë se 400 persona dhe organizata iu përgjigjën thirrjes sonë për propozime. Aplikantët përcaktuan një ide dhe propozuan projekte që mund të jepnin kontribut domethënës në kuptimin publik dhe zhvillimin e politikave. OpenAI do të ofrojë gjithsej 1 milion dollarë financim dhe deri në 1 milion dollarë kredite API për projektet e përzgjedhura.

Projektet shtrihen në Shtetet e Bashkuara, Bashkimin Evropian, Brazil, Singapor dhe Korenë e Jugut dhe trajtojnë dy pyetje të përgjithshme: si mund t’i zgjerojë IA-ja mundësitë ekonomike dhe si mund të bëhen shoqëritë më të qëndrueshme ndërsa aftësitë përparojnë. Disa do të prodhojnë kërkime dhe modele politikash, ndërsa të tjerat do të ndërtojnë prototipa, grupe të dhënash dhe korniza që mund të testohen në praktikë. Më poshtë paraqiten përmbledhjet e projekteve të përzgjedhura.

American Enterprise Institute: Komisioni dypartiak AEI-Urban për inteligjencën artificiale dhe të ardhmen e fuqisë punëtore amerikane. Komisioni dypartiak AEI-Urban do të zhvillojë skenarë me ndikim të ulët, mesatar dhe të lartë të IA-së në punësim dhe aftësi, si dhe do t’i lidhë treguesit e vrojtueshëm të këtij ndikimi me planet përkatëse të politikave.

Centre for European Policy Studies—Ndarja e përfitimeve nga IA-ja. CEPS do të shqyrtojë se si shpërndahen mes punonjësve, kompanive, sektorëve, rajoneve dhe vendeve të Evropës përfitimet e produktivitetit të nxitura nga IA-ja, duke e krahasuar BE-në me Shtetet e Bashkuara. Duke u mbështetur në një përmbledhje të provave empirike ekzistuese, projekti do të zhvillojë parime novatore politikash për një model të përtërirë evropian të investimeve sociale dhe rrjete sigurie të përshtatshme, për të siguruar që mirëqenia e nxitur nga IA-ja të ndahet gjerësisht. Projekti do të ofrojë një studim politikash, paraqitje pamore dhe një seminar për verifikim me palët e interesuara.

European Centre for International Political Economy: Nga puna te pronësia mbi asetet prodhuese. ECIPE do të shqyrtojë se si qasja më e gjerë në IA dhe pronësia mbi asetet prodhuese mund t’i ndihmojnë njerëzit të marrin pjesë në ekonomi, ndërsa teknologjia fiton më shumë aftësi. Projekti do të zhvillojë një kornizë praktike për një “të Drejtë për IA” dhe do të krahasojë modele që përfshijnë pronësinë e punonjësve, investimet e qytetarëve, pronësinë përmes pensioneve, fondet e pasurisë shoqërore dhe pjesëmarrjen në pronësinë intelektuale. Do të prodhojë një raport përfundimtar, analiza më të shkurtra dhe një seminar publik në internet.

Abundance Institute: Bollëk energjie, shtet pas shteti. Abundance Institute do të krahasojë mënyrat se si shtetet amerikane mund të zgjerojnë prodhimin dhe transmetimin e energjisë për t’iu përgjigjur kërkesës së qendrave të të dhënave, duke krijuar njëkohësisht përfitime vendore të matshme. Instituti do të zhvillojë një kornizë politikash shtetërore, një analizë historike dhe një shtresë publike politikash për Data Center Atlas.

Progressive Policy Institute: Përfitime të bazuara te personi në Epokën e Informacionit. PPI do të projektojë një sistem përfitimesh të bazuara te personi, që mbulon pensionin, shëndetin, lejet, arsimin, trajnimin dhe aftësinë e kufizuar në forma të ndryshme pune. Instituti do të krijojë një prototip të “sigurimit të jetesës”, që aktivizohet nga ndryshimet e gjera në një profesion, dhe më pas do të përcaktojë ndryshimet ligjore e teknike të nevojshme për zbatimin e modelit.

Tax Foundation: Politika tatimore në epokën e IA-së. Tax Foundation do të analizojë se si përhapja e IA-së mund të ndryshojë ekuilibrin mes të ardhurave nga puna, fitimeve të korporatave, fitimeve kapitale dhe burimeve të tjera të të ardhurave publike. Një dokument përfundimtar, i mbështetur nga analiza sasiore, do t’i vlerësojë alternativat tatimore sipas neutralitetit, thjeshtësisë, transparencës, qëndrueshmërisë dhe efikasitetit ekonomik, duke marrë shprehimisht parasysh novacionin, përhapjen, konkurrencën, aftësinë konkurruese dhe qëndrueshmërinë fiskale.

Windfall Trust: Grupe kombëtare pune për politikat ekonomike të IA-së. Windfall Trust do të zgjerojë një rrjet grupesh pune në Shtetet e Bashkuara, Mbretërinë e Bashkuar, Kanada, Bashkimin Evropian dhe Amerikën Latine, për të shqyrtuar çështje fiskale, të tregut të punës, mirëqenies dhe konkurrueshmërisë sipas skenarëve të ndryshëm të IA-së. Do të krijojë gjithashtu një Grup Ndërkombëtar Pune, të përqendruar tërësisht te gatishmëria dhe bashkërendimi ekonomik ndërkombëtar. Grupet e punës do të lidhin ekonomistë, ekspertë politikash, studiues të opinionit dhe partnerë rajonalë, ndërsa Windfall Trust do të publikojë përmbledhje të përfundimeve kryesore të tyre.

Instituto de Matemática Pura e Aplicada: Ndërtimi i kërkimit shkencor të qëndrueshëm në Epokën e Inteligjencës. IMPA do të studiojë se çfarë u nevojitet institucioneve kërkimore për ta shndërruar qasjen në IA në përparim të qenësishëm shkencor, përfshirë mbështetjen inxhinierike, trajnimin, qeverisjen, kapacitetin kompjuterik dhe infrastrukturën vendore. Në bashkëpunim me matematikanë në Brazil, institucioni do të zhvillojë një kornizë të zbatueshme gjerësisht për matjen dhe kostot, udhëzime praktike për përdorimin e besueshëm të IA-së në matematikë dhe një raport publik që vlerëson të Drejtën për IA dhe zbulimin shkencor të shpërndarë.

Hospital das Clínicas da Faculdade de Medicina da Universidade de São Paulo: Infrastrukturë klinike e IA-së me njerëzit në qendër për spitalet publike. HCFMUSP do të kryejë një vlerësim të kontrolluar, para vënies në përdorim, të një prototipi infrastrukture informacioni klinik me IA, të projektuar për të organizuar informacionin klinik në Sistemin e Unifikuar Shëndetësor të Brazilit, SUS. Duke përdorur vetëm të dhëna sintetike ose të anonimizuara siç duhet, projekti do të vlerësojë nëse IA-ja klinike me njerëzit në qendër mund të pakësojë shqyrtimin e fragmentuar të kartelave, të përmirësojë proceset e punës së klinicistëve, të mbështesë kujdesin e bazuar në prova dhe klasifikimin e rrezikut, si dhe t’i ndihmojë pacientët të orientohen në shërbimet shëndetësore, të menaxhojnë rinovimin e recetave dhe të dallojnë simptomat paralajmëruese që duhen referuar për shqyrtim klinik, duke ruajtur gjykimin e mjekut dhe mbikëqyrjen njerëzore.

Institute for Security and Technology: Kornizë operative për RSI-në e pakontrolluar—matje, bashkërendim dhe reagim. IST do të krijojë një kornizë matjeje dhe bashkërendimi për sistemet e IA-së me vetëpërmirësim rekursiv (RSI). Ky projekt zhvillon përkufizime me bazë teknike, tregues të vrojtueshëm të vetëmodifikimit të pakontrolluar, taksonomi incidentesh për komunikimin ndërmjet laboratorëve dhe kritere përshkallëzimi që i lidhin sinjalet teknike me vendimet e bashkërenduara për reagim. Rezultatet përfshijnë një skemë klasifikimi incidentesh, rrugë përshkallëzimi për bashkërendimin mes industrisë dhe qeverisë, si dhe një përmbledhje ekzekutive publike.

Nuclear Threat Initiative: Projektimi i shkëmbimit ndërkufitar të informacionit për rrezikun AIxBio. NTI | bio do të testojë realizueshmërinë ligjore të shkëmbimit të sigurt ndërkombëtar të informacionit për aftësitë, rreziqet dhe masat zbutëse të IA-së. Më pas, NTI | bio do të projektojë një arkitekturë bazë për shkëmbimin e informacionit, që të përmirësojë sigurinë ndërkombëtare të AIxBio.

Council on Strategic Risks: Më të sigurt me njerëzit—modul për sigurinë e IA-së avangardë dhe përvojë praktike në laborator për profesionistët e sigurisë kombëtare. Converging Risks Lab i CSR-së do të shqyrtojë se si profesionistët e sigurisë kombëtare mund të zhvillojnë kapacitete institucionale për sigurinë dhe qeverisjen e IA-së avangardë. Përmes trajnimit me bursa dhe bashkëpunimit me laboratorët e IA-së avangardë dhe studiuesit e sigurisë, projekti do të hartojë analiza publike për mbikëqyrjen dhe ruajtjen e kontrollit njerëzor kuptimplotë, ndërsa aftësitë e IA-së përparojnë.

Nanyang Technological University: Agjentë LLM që ruajnë privatësinë për simulimin e auditueshëm të politikave qeveritare. NTU do të zhvillojë dhe vlerësojë një kornizë agjentësh të IA-së që i shndërron të dhënat e transaksioneve financiare individuale në profile sjelljeje që ruajnë privatësinë, për të simuluar para zbatimit se si do të reagonin familjet ndaj transfertave qeveritare dhe politikave industriale. Simulimet do të verifikohen kundrejt reagimeve të vëzhguara ndaj politikave të mëparshme dhe standardeve të përcaktuara statistikore. Projekti do të ofrojë një prototip, një skemë profilesh që ruan privatësinë, raporte të auditueshme që shpjegojnë bazën e çdo parashikimi dhe mënyrën se si ndryshimet në hartimin e politikave pritet ta ndikojnë atë, si dhe masa mbrojtëse për përdorim të përgjegjshëm nga qeveria.

Yonsei University: Llogaridhënie demokratike e mundësuar nga IA-ja. Yonsei University do të testojë nëse metodat transparente të IA-së, të verifikuara nga njerëzit, mund të ndihmojnë në vlerësimin e cilësisë së mbikëqyrjes në Asamblenë Kombëtare të Koresë së Jugut. Faza fillestare do të prodhojë një raport analitik, një grup pilot të dhënash dhe një manual kodimi që shqyrton përdorimin e provave, polarizimin dhe cilësinë e mbikëqyrjes legjislative.

Projektet do të zgjasin gjashtë muaj dhe rezultatet do të raportohen në vitin 2027.

Në Politika industriale për Epokën e Inteligjencës, argumentuam se qeveritë duhet të jenë të gatshme të përdorin të gjithë arsenalin e politikave—nga financimi i kërkimit dhe zhvillimi i fuqisë punëtore deri te instrumentet që formësojnë tregun dhe rregullimi i synuar—për t’i ndihmuar shoqëritë të përballojnë një tranzicion teknologjik të kësaj shkalle. Por asnjë kompani apo qeveri nuk i ka të gjitha përgjigjet.

Qëllimi i këtyre granteve është të zgjerojnë rrethin e njerëzve që po i kërkojnë këto përgjigje: duke mbështetur institucione të pavarura në mbarë botën teksa testojnë ide të reja, krijojnë prova dhe i ndihmojnë shoqëritë demokratike të vendosin se si IA-ja mund të zgjerojë mundësitë dhe të forcojë qëndrueshmërinë. Këto projekte janë vetëm fillimi dhe shpresojmë që rezultatet të ndihmojnë një debat publik shumë më të gjerë rreth politikave që kërkon Epoka e Inteligjencës.