Хиймэл оюун ашигласан “хуурамч халхавчтай” ажиллагааг таслан зогсоох

Өнгөрсөн хоёр жил хагасын хугацаанд бид хортой үйл ажиллагаа явуулагчид манай загваруудыг ашиглан кибер халдлага, далд нөлөөллийн ажиллагаа (IO), залилан болон Ашиглалтын бодлогыг зөрчсөн бусад үйлдэл хийхийг хэрхэн оролдсон олон төрлийн арга замын талаар тайлагнасан. Хортой үйл ажиллагаа явуулагчид хиймэл оюуныг хэрхэн ашиглахыг оролдож байгааг бидний ажигласнаар зохицуулагчид, салбарын бусад байгууллага, олон нийтэд мэдээлж, тэдний ашиглахыг зорьж буй эмзэг талуудыг ил болгохын тулд эдгээр тайланг нийтэлдэг.

Бид саяхан Орос, Иранаас гаралтай хоёр нөлөөллийн ажиллагааны хандалтыг хаасан. Тэд манай загваруудыг уламжлалт арга, технологитой хослуулан нарийн зохион байгуулсан “хуурамч халхавчтай” бүтэц ажиллуулж байв. Тэд эдгээр бүтцээр дамжуулан геополитик, мөргөлдөөний талаарх мессежийнхээ жинхэнэ эх үүсвэрийг далдалж, зорилтот хүмүүстээ хүргэж байжээ. Ираны ажиллагаа долоон “сэтгүүлч”-ийн дүр ашиглан дэлхийн жижиг, дунд цахим хэвлэлд урт нийтлэл санал болгож байв. Харин Оросын ажиллагаа Латин Америкт жинхэнэ зорилгыг нь мэдээгүй хүмүүсийг татан оролцуулж, газар дээр нь “судалгааны төв” ажиллуулсан бололтой.

Хоёр ажиллагаа хоёулаа олон чиглэлтэй, зорилгодоо хүрэхийн тулд янз бүрийн тактик туршсан байв. Ираны ажиллагаа урт нийтлэлээс гадна голдуу АНУ–Ираны дайнтай холбоотой сэдвээр сошиал медиа сэтгэгдлүүдийг багцаар үүсгэж байжээ. Оросын ажиллагаа “судалгааны төв”-ийг удирдахаас гадна “задарсан” гэх хуурамч баримт бичиг, дууны бичлэгийн эх бичвэр үүсгэсэн бөгөөд зарим нь цахимд тархсаныг бид тогтоосон. Хоёр ажиллагаа дотоод тайлан боловсруулахад хиймэл оюуныг өргөн ашигласан (Оросын ажиллагаа үүнийг бусад бүх ажлаас илүү хийсэн). Аль алинд нь операторуудын үр дүнг дөвийлгөхийн тулд эргэлзээтэй эсвэл илт хуурмаг аргачлал ашиглажээ.

Эдгээр ажиллагааны хамгийн онцлох тал нь хиймэл оюуны өмнөх үеийн нарийн зохион байгуулалттай нөлөөллийн ажиллагаатай тун төстэй боловч зарим ажлын явцыг хялбарчлахад хиймэл оюун ашигласан явдал юм. Ираны ажиллагааны сэтгүүлчийн дүрүүд нь Оросын цэргийн тагнуулын халхавч байсан “Элис⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) Донован⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ)” гэх хуурамч сэтгүүлчтэй төстэй байв. Түүний нийтлэлүүд 2016–2017 онд барууны хэд хэдэн хэвлэлд гарч байжээ. 2020 онд Оросын Интернэт судалгааны агентлагийн өмнөх үйл ажиллагаатай холбоотой хүмүүс “Энх тайвны өгөгдөл⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ)” нэртэй хуурамч “мэдээний” хэвлэл ажиллуулж, учрыг нь мэдээгүй дэлхийн олон орны сэтгүүлчдээр нийтлэл бичүүлж байв.

Эдгээр ажиллагаа хүрч болох цар хүрээгээрээ ч онцлог байв. Нөлөөллийн ажиллагааг 1-ээс (хамгийн бага) 6 хүртэл (хамгийн өндөр) үнэлдэг Тархалтын цар хүрээний шатлал⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ)-аар бид Оросоос гаралтай ажиллагааг 5-р ангилалд хамааруулна. Тайлан нийтэлж эхэлснээс хойш бидний таслан зогсоосон 5-р ангиллын анхны ажиллагаа энэ юм. Иранаас гаралтай ажиллагаа 4-р ангилалд хүрсэн. Хоёулаа агуулгаа зүгээр сошиал медиад байршуулалгүй, олон нийтийн хэвлэл мэдээлэлд нийтлүүлж чадсан (тэр бүх агуулгыг манай загвараар үүсгээгүй). Энэ нь өнгөрсөн хоёр жил хагасын хугацаанд бидний илчилсэн 30 далд нөлөөллийн ажиллагаанд ажиглагдсан зүй тогтолтой нийцэж байна: хуурамч сошиал медиа сүлжээгээр түгээхэд найдахын оронд жинхэнэ хэвлэлд агуулгаа нийтлүүлэхийг зорьдог ажиллагаанууд хүрч болох хүрээ, үзүүлэх нөлөөгөөрөө хамгийн өндөр байх хандлагатай.

2024 оны эхнээс бидний илчилсэн 30 нөлөөллийн ажиллагааг түгээлтийн үндсэн арга (сошиал медиа, өөрсдийн ажиллуулдаг вэбсайт, гаднын хэвлэл) болон Тархалтын цар хүрээний шатлалын үнэлгээгээр харуулсан матриц. Вэбсайт ажиллуулж, түүнийгээ сошиал медиад сурталчлах зэрэг нэгээс олон арга ашигласан ажиллагааг гол цөм нь болсон гэж үзсэн аргаар ангилсан.

Хиймэл оюун ийм хуурамч халхавчтай ажиллагааны цар хүрээ, бүтээмжийг нэмэгдүүлж, хэл найруулга, редакторлах чадварыг сайжруулж чадна. Операторууд эдгээр давуу талыг ашиглан ажилтан, редактор зэрэг сэжиг аваагүй хүмүүсийг хуурч, агуулгын цаана хэн, ямар зорилготой байгааг огт мэдэхгүй үзэгч, уншигчдад өөрсдийн мэдээллийг хүргэж чадна. Эдгээр ажиллагаа нь хортой үйл ажиллагаа явуулагчид зорилгодоо хүрэхийн тулд хуурамч дүр, байгууллагыг ямар нарийн, боловсронгуй байдлаар ашигладгийг мөн харуулж байна. Тэдний ашигладаг эмзэг талууд, тэдгээр нь хэрхэн олон хүнд хүрэх боломж болдгийг ойлгох нь байгууллагуудын хамгаалалтыг бат бөх байлгахад зайлшгүй чухал.

Гэхдээ эдгээр хуурамч халхавчтай ажиллагааны нууц шинж нь хариуцлагатайгаар илчлэхэд онцгой эмзэг болгодог. “Элис Донован”, “Энх тайвны өгөгдөл” хоёулаа илчлэгдсэнийхээ дараа үйл ажиллагаагаа зогсоосон. Иймээс бид эдгээр ажиллагааг тайлагнахдаа цаашдын судалгаа, таслан зогсоох ажлыг хялбарчилж, харин ажиллагааг үргэлжлүүлэхэд нь хүндрэл учруулахыг зорьдог.

Латин Америк даяар нөлөөллийн кампанит ажил явуулсан Оросоос гаралтай этгээдүүд.

Бид Оросоос гаралтай, хоорондоо холбоотой хэсэг ChatGPT бүртгэлийг хаасан. Тэд Латин Америкийн улс орнуудыг онилсон далд нөлөөллийн ажиллагаатай холбоотой олон төрлийн ажилд ChatGPT ашиглаж байжээ. Үүний ихэнх нь тус бүс нутаг дахь Украины нэр хүндийг унагаах зорилготой мэт байсан ч зарим нь дотоодын улс төрийн үр дүнд, ялангуяа Аргентин, Боливид нөлөөлөхийг зорьсон бололтой. Ихэнх оператор орос хэлээр хүсэлт өгч байв. Нэг нь испани хэлээр хүсэлт өгсөн ч мөн Орост байрлаж байсан бололтой. Бид энэ хэргийн талаарх мэдээллийг холбогдох эрх бүхий байгууллагуудад өгсөн.

Операторууд ChatGPT‑ийг гурван үндсэн ажилд ашиглажээ: өөрсдийн үйл ажиллагааны (мөн өөрсдөө хийсэн мэтээр үнэмшилтэй тайлагнаж болох бусдын үйл ажиллагааны) дотоод тайлан бичих, ажиллагаандаа зориулан агуулга бүтээх, Латин Америк дахь Нийгмийн судалгааны төв (SRC) хэмээх, өөрийгөө “судалгааны платформ” гэж тодорхойлсон байгууллагын гүйцэтгэлийн тайлан боловсруулах. Тэд SRC-ийг “Миа Кларк” нэртэй хуурамч дүрээр дамжуулан удирдаж байсан бололтой. Энэ нэрээс нь үүдэн бид ажиллагааг “Далд Кларк” гэж нэрлэсэн. Бид Оросоос загварууддаа хандахыг зөвшөөрдөггүй тул тэд VPN ашиглан манай үйлчилгээнд холбогджээ.

Операторууд дотоод тайландаа Украин эсвэл тухайн орны удирдагчдын нэр хүндийг унагаахын тулд Латин Америк даяар худал мэдээлэл тараасан гэж мэдэгджээ. Эдгээр хуурамч мэдээллийн заримыг нээлттэй эх сурвалжийн⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) судлаачид⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) “Политологи” буюу “Ла Компаниа” гэгддэг Оросын бүтэцтэй холбон тогтоожээ. Энэ бүтцийг Оросын олигарх Евгений Пригожины байгуулсан Вагнер бүлэг болон бусад байгууллагын залгамжлагч гэж мэдээлдэг. Операторууд мөн Политологи, Вагнерын тухай нийтэд нээлттэй мэдээллийг орчуулж, тайлбарлахыг манай загваруудаас хүссэн нь Оросоос гаралтай бусад ямар ч сүлжээний тухай асуултаас хавьгүй олон байв.

Энэ ажиллагаа хоёр талаараа онцлог байлаа. Нэгдүгээрт, Латин Америк дахь хүмүүсийг SRC-д ажиллуулахын тулд амжилттай татан оролцуулсан бололтой. Орос операторуудын SRC-ийн тухай тайлангуудад цалингийн шатлал, ажилд авах, халах зэрэг асуудлаар шийдвэр гаргасныг дурдсан нь уг байгууллагатай хамтран ажиллаагүй, харин удирдаж байсныг илтгэнэ. Бидэнд байгаа нотлох баримтаас үзэхэд SRC-ийн Латин Америк дахь ажилтнууд Оросын бүлэгт ажиллаж байгаагаа мэдээгүй байжээ. Бидний саяхан илчилсэн Оростой холбоотой өөр нэг “судалгааны төв”-өөс ялгаатай нь SRC агуулгынхаа ихэнхийг татан оролцуулсан ажилтнуудаараа шинээр бүтээлгэсэн бололтой. Энэ нь өнгөрсөн хоёр жил хагасын хугацаанд бидний таслан зогсоосон халхавч бүтэц ажиллуулах оролдлогуудаас хамгийн нарийн зохион байгуулалттай нь юм.

Хоёрдугаарт, нээлттэй эх сурвалжийн зарим баримтаас үзэхэд “Далд Кларк”-ийн хуурамч мэдээлэл баримтын шалгалт⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) болон албан ёсны няцаалт⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) хийхэд хүргэхүйц өргөн тархжээ. Энэ нь өнгөрсөн хоёр жилд бидний таслан зогсоосон аль ч нөлөөллийн ажиллагаанаас илүү хүрээнд нэвтэрснийг харуулж байна. Уг ажиллагааныхан Перуд зориуд түгээсэн гэж мэдэгдсэн нэг хуурамч мэдээлэл нь Украин, Польшийн хоорондох олон нийтийн зөрчлийг хүртэл дэвэргэжээ.

Операторууд ChatGPT‑ийг голчлон хэн болох нь тодорхойгүй дээд удирдлагадаа өгөх дотоод тайланг боловсруулах, шинэчлэхэд ашиглаж байв. Эдгээр тогтмол тайланд Латин Америк даяар далд нөлөөллийн кампанит ажил явуулах оролдлогуудыг тайлбарлажээ. Тэдгээр нь гурван үндсэн чиглэлийг хамарсан: Украиныг гутаан доромжлох, Украины Зэвсэгт хүчний элсүүлэлтийг саатуулах; тодорхой улс орон, ялангуяа Боливи, Аргентины дотоод улс төрд хөндлөнгөөс оролцох; SRC-ийг удирдах. Ихэнх тохиолдолд хортой үйл ажиллагаа явуулагчид манай загваруудыг кампанит ажлын агуулга бүтээхэд бус, зөвхөн тэдгээрийн тухай тайлагнахад ашигласныг бид ажигласан (цөөн онцгой тохиолдлыг доор⁠ тайлбарлав).

Тайлангууд тактикийн нарийн мэдээллээр баялаг байсан бөгөөд ажиллагаа Украин болон зарим улсын удирдагч, ялангуяа Аргентин, Боливи, Эквадорын ерөнхийлөгчдийн нэр хүндийг хэрхэн унагаахыг зорьсныг ил болгож байв. Заримд нь орон нутгийн иргэдийг хуурч, дараа нь өөрсдийн зорилгод ашиглаж болох үйлдэл хийлгэх оролдлогыг, бусдад нь операторуудын тараасан гэж мэдэгдсэн хуурамч “задарсан мэдээлэл”-ийг тайлбарлажээ.

Хоёр тохиолдолд нотлох баримт операторуудыг “Политологи”-ийн тухай нийтэд ил болсон мэдээлэлтэй холбож байна. Операторууд 2024 онд Аргентины Ерөнхийлөгч Хавьер Милейг онилсон хоёр кампанит ажил явуулснаа тайлагнажээ. Нэгдүгээрт, Милей нохойнууддаа Cartier-ийн үнэт чулуугаар чимэглэсэн хүзүүвч худалдаж авсан гэх худал мэдээ тараасан гэжээ. Хоёрдугаарт, Буэнос-Айрест Милейгийн эсрэг ханын бичээс хийхээр орон нутгийн хүмүүст мөнгө төлсөн гэж мэдэгджээ. Задарсан баримт бичигт үндэслэн энэ хоёр үйлдлийг “Политологи” болон “Ла Компаниа”-тай холбон олон нийтэд⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) мэдээлсэн⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) байна.

Өмнө нь Оросын нөлөөллийн ажиллагаатай холбон тогтоогоогүй өөр олон хуурамч мэдээлэл байв. Жишээлбэл, операторууд 2026 оны 5-р сард Перугийн Лима дахь Бүсийн боловсролын газрын нэрийг барьсан хуурамч цахим шуудангийн хаяг үүсгэсэн гэж мэдэгджээ. Тэд энэ хаягаар тус дүүргийн сургуулиудад Соёл, хэлний олон янз байдлын үндэсний өдрөөр (5-р сарын 21) Украинд зориулсан арга хэмжээ зохион байгуулахыг зааварласан байна. Цахим захидлуудад бусад хүмүүсийн зэрэгцээ XX зууны Украины маргаантай үндсэрхэг үзэлтэн Степан Бандераг дурдахыг тодорхой зааварлажээ. Зарим украин хүн түүнийг тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэгч гэж үздэг ч Орос, Польшид фашизм, дайны үеийн дайсантай хамтын ажиллагаа, харгислалтай холбож үздэг. Операторуудын хэлснээр зарим сургууль уг хуурамч хаягт хариу илгээж, ийм арга хэмжээ зохион байгуулснаа баталгаажуулан, бүр зураг хүртэл өгчээ.

Дараа нь операторууд эдгээр арга хэмжээний тухай мэдээг Перу, Польшийн хэвлэлд зориуд оруулж, Украин хэт үндсэрхэг үзлийг “экспортолж” байна гэх буруутгалтай хамтатган түгээж, олон нийтийн дургүйцлийг өдөөсөн гэж мэдэгджээ. Нээлттэй эх сурвалжийн хайлтаар энэ мэдэгдэлтэй тохирох мэдээнүүд Перугийн⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) болон⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) Польшийн⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) хэвлэлд⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ), мөн Унгарын⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) англи хэлээр нийтэлдэг нэг хэвлэлд гарсныг тогтоосон (зарим нийтлэлийг хожим устгасан). Зарим⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) нийтлэлд⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) Европын парламентын Польш гишүүний байр суурийг оруулсан бөгөөд тэрээр “Польшийн эсрэг хандлага” гаргасан хүмүүсийг Польшид тааламжгүй этгээд гэж зарлахыг санал болгожээ. Ийнхүү Оросын хуурамч мэдээлэл украин, польш хүмүүсийн түүхэн зөрчлийг ашиглахын зэрэгцээ улам дэвэргэжээ.

Үүнтэй адил 6-р сард операторууд өөр хуурамч цахим шуудангийн хаяг ашиглан Эквадорын сургуулиудыг хуурч, Ерөнхийлөгч Даниэль Нобоа болон цэргийн хувийн гэрээт компани Blackwater-ийн тэргүүн асан Эрик Принст үнэнч байхаа тангараглах ёслол зохион байгуулуулсан гэж мэдэгджээ. Уг явдал Эквадорт дургүйцэл төрүүлж, засгийн газрыг хуурамч мэдээллийг няцаахад хүргэснээр түүнийг улс даяар түгээсэн гэж операторууд мэдэгджээ. Энэ удаа ч нээлттэй эх сурвалжийн судалгаагаар уг мэдэгдэлтэй нэн төстэй мэдээ⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) нийтлэлүүд⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) Эквадорын⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) хэвлэлд⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) гарсан, тэр ч бүү хэл Эквадорын Боловсролын сайд дэлгэрэнгүй няцаалт⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) хийснийг тогтоосон.

Операторууд худал мэдээллээ үнэмшилтэй болгохын тулд олон янзын арга ашиглажээ. Дотоод тайландаа дурдсанаар тэд 3-р сард Эквадорыг онилсон хоёр өөр хуурамч мэдээлэл тараасан байна. Нэг нь Эквадор дахь Украины консул эквадорчуудыг доромжилсон үг хэлсэн мэтээр хуурамчаар үйлдсэн дууны бичлэг байв. Манай нээлттэй эх сурвалжийн шалгалтаар энэ мэдэгдэлтэй яг тохирох TikTok нийтлэл олдсон ч хэрэглэгчдийн хариу үйлдэл бага байсан бололтой. Нөгөө тайланд Нобоагийн засгийн газар залуу эрчүүдийг Украинд байлдуулахаар элсүүлж байна гэсэн хуурамч дүрс бичлэгийг жинхэнэ мэдээний сувгийн логотойгоор X, TikTok дээр тараасан тухай өгүүлжээ. Эквадорын баримт шалгагчид⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) 4-р сарын эхээр энэ тайлбартай тохирох кампанит ажлын талаар мэдээлсэн.

2026 оны 4-р сарын 8-нд TikTok дээр нийтэлсэн видео. Уг ажиллагааны хүрээнд хийсэн гэж мэдэгдсэн, Украины консулын дуу хоолой мэтээр хуурамчаар үйлдсэн бичлэгийг агуулжээ.

Өөр нэг дотоод тайланд засгийн газрын эсрэг жагсаал ид өрнөж байсан 5-р сарын сүүлээр Боливид тараасан хуурамч мэдээллийн тухай дурджээ. Операторууд энэ кампанит ажлын зорилгыг жагсаалтай холбоотой хямралыг хурцатгах гэж тодорхой бичсэн байна. Уг кампанит ажилд төрийн өмчит усны EPSAS компанийн ажилтан засгийн газар захиргааны нийслэл Ла-Пасын усыг хааж, онц байдал зарлах гэж байна хэмээн хэлсэн мэт хуурамч дууны бичлэг ашиглажээ. Манай нээлттэй эх сурвалжийн судалгаагаар үүнтэй тохирох мэдэгдлийг баримтаар няцаасан мэдээлэл⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) болон EPSAS-ын албан ёсны няцаалт⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) олдсон.

Бусад дотоод тайланд нээлттэй эх сурвалжаас баталгаажуулж чадаагүй хуурамч мэдээллүүд дурдагдсан. Тэдгээрийг аль хэдийн устгасан эсвэл огт түгээгүй байж болно. Жишээлбэл, операторууд 1-р сард Бразилын нэг инфлюенсер, загвар өмсөгчийг Украины Элчин сайдын яамны төлөөлөгчид хүний наймааны замаар Украинд аваачиж, тэрээр Киевт амиа алдсан гэх мэдээлэл тараасан гэж мэдэгджээ. 6-р сард тэд Боливид дахин хуурамч дууны бичлэг тараасан гэж мэдэгдсэн. Энэ удаа Боливийн Төв банкны ажилтан тус банк бэлэн мөнгөний зарлагыг хязгаарлах гэж байгааг анхааруулж буй мэтээр үзүүлжээ. Мөн хувийн автомашинд шатахуун худалдахыг хязгаарлах тухай анхааруулсан, тус улсын нүүрсустөрөгчийн агентлагийн нэрээр хуурамчаар үйлдсэн албан бичиг тараасан гэж мэдэгджээ.

Бусад тайландаа операторууд зорилтот улс орнуудад өөрсдөө оролцоогүй ч өөрийн хийсэн ажил мэтээр тайлагнаж болох үйл явдлуудыг олоход манай загваруудаас тусламж хүссэн. Жишээлбэл, Аргентины Гадаад хэргийн сайд Фолкленд / Мальвины арлуудын тухай НҮБ-ын хорооны хуралдаан дээр тэдний ажиллагаанаас эш татсан гэж операторууд мэдэгджээ. Арлуудад өөртөө засан тогтнох зарчим үйлчлэхгүй, Их Британи тэнд хэт их цэргийн хүч байршуулсан гэх үндэслэлүүдийг өөрсдөө түгээсэн хэмээн операторууд гавьяаг нь өөртөө хамаатуулжээ. Үнэндээ эдгээр үндэслэл хоёулаа Аргентины албан ёсны байр суурийн нэг хэсэг болоод олон⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) жил⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) болсон. Үүнтэй адил 6-р сард Бразилын хэвлэл Украинд цэрэгт элсэхээр очоод Оросын цэрэгт олзлогдсон, дараа нь хууртагдан байлдахад хүрсэн хэмээн телевизээр мэдэгдсэн Бразил иргэний тухай мэдээлжээ⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ). ChatGPT ашиглаж байсан операторууд энэ мэдээ тэдний ажиллагааны мессежийг давтсан гэж мэдэгдэхийг оролдсон ч үнэндээ олзлогдсон хүний өөрийнх нь бичлэгээс эшилсэн⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) байв. Энэ нь операторууд гаднын үзэгч, уншигчдыг бус, өөрсдийн ажил олгогчдыг онилсон нөлөөллийн ажиллагаа явуулахыг оролдсоныг илтгэж байна.

Операторуудын зарим тайланд Нийгмийн судалгааны төв (орос нэрийн утга нь Социологийн судалгааны төв) хэмээх, өөрийгөө “судалгааны платформ” гэж тодорхойлсон байгууллагыг дурджээ. SRC-ийн вэбсайтад дурдсанаар тус төв Латин Америк дахь Энэтхэг гаралтай иргэд, мөн Энэтхэг ба тус бүс нутгийн улс орнуудын харилцаанд төвлөрдөг.

Дотоод тайлангууд нь операторууд уг судалгааны төвтэй зүгээр хамтран ажиллаагүй, харин удирдаж байсныг илтгэж байв. Тухайлбал, ажилд авах, халах шийдвэр, цалингийн шатлал, орон тооны төлөвлөгөө, хэрэгжиж буй судалгааны төслүүдийг дурдсан байна. Хамгийн чухал нь операторууд ажиллагааны сошиал медиа үйл ажиллагааг удирдах, Латин Америк дахь ажилтнуудтай харилцахын тулд “Миа Кларк” нэртэй хуурамч дүр бүтээсэн гэж тайлангууддаа бичжээ. Бидэнд байгаа нотлох баримтаас үзэхэд газар дээрх эдгээр ажилтан Оросын ажиллагаанд ажиллаж байгаагаа огт мэдээгүй бөгөөд судалгааны ажлаа чин сэтгэлээсээ гүйцэтгэж байжээ. Юунд оролцож байгаагаа мэдээгүй хүмүүсийг халхавч болгон ашигласан энэ арга нь Пригожины хүрээлэлтэй мөн холбоотой, Meta 2020 онд илчилсэн⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) Оросын өмнөх “Энх тайвны өгөгдөл” ажиллагаатай ихээхэн төстэй.

Орос операторуудын тайлангаас үзэхэд Латин Америк дахь ажилтнууд нь бүс нутгийн мэргэжилтнүүд, тоймчдоос ярилцлага авч, үр дүнд нь тулгуурлан судалгааны өгүүлэл бичдэг байжээ. Сэдвүүд нь БРИКС-ийн талаарх олон нийтийн санаа бодлын ерөнхий шинжилгээнээс эхлээд Жаир Болсонаро, Луис Инасиу Лула да Силва нарын ерөнхийлөгчийн үеийн Бразилын эдийн засгийг нарийвчлан харьцуулсан судалгаа хүртэл өргөн хүрээг хамарч байв. Заримдаа Орос операторууд судалгаануудыг нийтлэгдэхээс нь өмнө төслийн явцын тайлан боловсруулж байсан нь бүтээх үйл явцад ойроос оролцож байсныг харуулна. Бид SRC-ийн вэбсайтаас 60-аас нэлээд олон нийтлэл олсон бөгөөд дийлэнх нь өөрсдийнх нь бичсэн эх бүтээл бололтой байв. Энэ нь “Далд Кларк”-ийг бидний саяхан илчилсэн, судалгааны төвөөр халхавчилсан ч агуулгынхаа ихэнхийг хуулбарласан Оросоос гаралтай ажиллагаанаас ялгаж байна. Тэд Латин Америк даяар харилцаа холбоотой, илүү урт настай халхавч байгууллага бий болгохыг зорьсон бололтой.

SRC-ийн ажлыг сурталчлахын тулд сошиал медиа бүртгэл, хуудсуудын сүлжээ байгуулахыг оролдсон гэж Орос операторууд мэдэгджээ. Тэдний тайланд дурдсанаар дэлхийн өөр өөр газраас операторууд нэг бүртгэлд нэвтрэхийг оролдсоноор бүртгэлүүдэд хязгаарлалт тавигдаж, сошиал медиа үйл ажиллагаанд нь хүндрэл учирсан байна. Үүний ул мөр нээлттэй эх сурвалжид харагдана. Жишээлбэл, SRC-ийн X дэх үндсэн бүртгэлийн ил тод байдлын мэдээлэлд байршлыг Герман гэж заасан (VPN ашигласнаас болсон байж болно) ч ОХУ-ын App Store-оор холбогдсон гэж харагдаж байв. Харин Instagram бүртгэлүүдийнх нь нэгэнд админы байршлыг Венесуэл гэж заажээ. Бидний илрүүлсэн SRC-ийн нэр, таних тэмдэгтэй Facebook-ийн гурван бүртгэлийн аль нь ч админы байршлыг харуулдаг болох хэмжээний дагагчгүй байв.

Зүүн талд Нийгмийн судалгааны төвтэй холбоотой X бүртгэл. ОХУ-ын аппын дэлгүүрээр холбогдсоныг харуулсан ил тод байдлын мэдээллийг анхаарна уу. Баруун талд SRC-ийн Instagram бүртгэл: Венесуэл гэсэн байршлыг анхаарна уу.

Операторууд ялангуяа LinkedIn дээр хүндрэлтэй тулгарснаа тайлагнасан. SRC-ийг төлөөлөх зориудын хуурамч бүртгэл үүсгэсэн ч түүнд харилцааны сүлжээ бий болгоход бэрхшээлтэй байсан гэжээ. Тайлангуудаас нь үзэхэд анхны бүртгэлийг дагуулах, илүү үнэмшилтэй харагдуулахын тулд нэмэлт хуурамч бүртгэлүүд үүсгэх замаар үүнийг шийдсэн байна. 8-р сарын 17-ны байдлаар Нийгмийн судалгааны төвийн ижил нэр, таних тэмдэгтэй LinkedIn бүртгэл 961 дагагчтай, 200–500 ажилтантай гэж мэдэгдсэн ч ердөө хоёр ажилтныг жагсаасан байв.

Операторууд хиймэл оюуныг тайлан шинэчлэхэд ашиглахаас гадна ажиллагаандаа хэрэглэх бичвэрийг төлөвлөж, бүтээхэд манай загвараас хааяа тусламж хүсэж байв. Жишээлбэл, хуурамч материалынхаа аялга, үг хэллэг, албан байгууллагын бичгийн хэв маягийг тухайн улс оронд тохируулахад туслуулахыг хүсжээ. Энэ нь нийт ажлын харьцангуй бага хэсэг байв. Ажиллагаанд Латин Америкаас гаралтай, испани хэлтэй наад зах нь нэг хүн оролцсон бололтой тул хиймэл оюуны хэлний тусламж бага шаардсан байж болох юм.

Жишээлбэл, нэг удаа орос хэлтэй оператор Панам дахь Украины өргөмжит консулыг авлигатай холбох захидлыг орос хэлээр боловсруулахад туслахыг загвараас хүссэн. Дараа нь испани хэлтэй оператор уг захидлыг испани хэл рүү орчуулж, дагалдах дууны бичлэгийн эх бичвэр үүсгэхийг загвараас хүсжээ. Захидлын тексттэй тохирох зургийг операторын эх бичвэртэй таарах дуут тайлбартайгаар TikTok дээр нийтэлсэн байв. Нийтэлсэн бүртгэл нь мэдээний хэвлэл мэт дүр үзүүлсэн ч Панамын TVN Noticias⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ)-ийн логог ашиглажээ. Уг TikTok суваг ердөө нэг дагагчтай байсан бөгөөд энэ хуурамч мэдээллийг байршуулсныхаа дараа нийтлэхээ больсон.

Уг ажиллагаагаар бичвэрийг нь үүсгэсэн захидлыг, мөн ажиллагаагаар эхийг нь бэлтгэсэн дуут тайлбартай харуулсан TikTok пост.

Өөр нэг удаа Орост байсан испани хэлтэй оператор Нобоа Эквадорын ядуусыг доромжилсон гэх орос хэл дээрх эх бичвэрийг загварт өгч, Эквадорын испани хэл рүү орчуулахыг хүсжээ. Гурав дахь тохиолдолд, 3-р сард мөн хэрэглэгч “Олон улсын аюулгүй байдлын шийдлүүд FZE” нэртэй компани болон Эквадорын нэг иргэн хооронд Украинд дэд бүтцийн үйлчилгээ үзүүлэхээр байгуулсан гэх испани хэл дээрх гэрээний төслийг хянахыг загвараас хүссэн. Хэрэглэгчийн асуултууд хэл найруулга, зохион байгуулалтыг хэрхэн сайжруулахад төвлөрч, аль үгсийг тод болгохыг хүртэл асуужээ.

Гэрээний үг найруулгыг эцэслэснээр хэрэглэгчийн энэ талаарх хүсэлтүүд дууссан. Гэвч нээлттэй эх сурвалжийн судалгаанаас үзэхэд дараа нь уг “гэрээ”-ний зургийг сошиал медиад тараасан⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) байна. Үүнийг Нобоагийн засгийн газар халхавч компанитай хамтран эквадорчуудыг хуурч Украины армид элсүүлсэн гэх мэдэгдлийг үнэмшилтэй болгоход ашиглажээ. Хуурамч мэдээлэл хангалттай өргөн тархсанаар 4-р сарын эхээр баримт шалгах⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) шаардлага үүсжээ. Баримт шалгагчид уг компани “Эквадорын Компани, үнэт цаас, даатгалын хяналтын газрын бүртгэлд байхгүй” гэж дүгнэсэн.

Энэ ажиллагааны нөлөөг онцгой нягт нямбай үнэлэх шаардлагатай. Дээр дурдсанчлан операторуудын гол аргын нэг нь ажиллагаатай нь ямар ч холбоогүй үйл явдлыг өөрсдийн үр дүн мэтээр тайлагнах явдал байв. Тиймээс дотоод тайландаа өөрсдийн нөлөөний талаар мэдэгдсэнийг шууд үнэн гэж хүлээн авах боломжгүй. Мөн тэдний зориуд түгээсэн гэж мэдэгдсэн зарим худал мэдээлэл нээлттэй эх сурвалжийн судалгаагаар олдоогүй. Тэдгээрийг хаалттай сувгаар тараасан, аль хэдийн устгасан эсвэл үнэндээ огт нийтлээгүй байж болно.

Гэхдээ нээлттэй эх сурвалжийн нотлох баримтаар тэдний зарим мэдэгдлийг бид баталгаажуулж чадсан. Уг ажиллагааны тараасан гэж мэдэгдсэн хуурамч мэдээллийн заримыг хожим баримт шалгагчид мэдээлж, засгийн газрууд няцаасан нь хариу өгөх шаардлагатай хэмжээнд өргөн тархсаныг илтгэнэ. Бусад тохиолдолд бид уг ажиллагаагаар үүсгэсэн агуулгатай маш ойролцоо материалыг цахим орчноос олсон. Хамгийн онцлох нь Перугийн нэг сургуулийг хуурч, Бандераг дүрсэлсэн арга хэмжээ зохион байгуулуулсан гэх ажиллагааны мэдэгдлийн тухай хожим Латин Америк, Европын хэвлэлүүд мэдээлж, Европын парламентын наад зах нь нэг Польш гишүүн байр сууриа илэрхийлэхэд хүргэсэн бололтой.

Нөлөөллийн ажиллагааг 1-ээс (хамгийн бага) 6 хүртэл (хамгийн өндөр) үнэлдэг Тархалтын цар хүрээний шатлал⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ)-аар бид энэ ажиллагааг 5-р ангилалд хамааруулна. Учир нь хэд хэдэн улсын улс төрч олон нийтэд байр сууриа илэрхийлэхэд хүргэсэн гэх баримт бий. Тайлан нийтэлж эхэлснээс хойш бидний таслан зогсоосон 5-р ангиллын анхны ажиллагаа энэ юм.

Хуурамч зохиогчдын нэрээр урт нийтлэлүүдийг цахим мэдээний хэвлэлд зориуд оруулдаг Иранаас гаралтай ажиллагаа.

Бид Иранаас гаралтай, хоорондоо холбоотой хэсэг ChatGPT бүртгэлийг хаасан. Тэд перс хэлээр хүсэлт өгч, перс болон англи хэлээр агуулга үүсгэж байв. Эдгээр этгээд ChatGPT‑д VPN-ээр хандаж, байршлаа нууж байжээ.

Уг ажиллагаа манай загваруудыг урт нийтлэл, редакторт илгээх саналыг сайжруулах, сошиал медиа сэтгэгдэл үүсгэх, дотоод тайланг боловсронгуй болгоход ашиглаж байв. Операторууд долоон өөр зохиогчийн нэрээр нийтлэлээ санал болгосон тул бид кампанит ажлыг “Хуурамч зохиогчид” гэж нэрлэсэн. Урт нийтлэлүүд нь АНУ–Ираны мөргөлдөөнд төвлөрч байв. Сэтгэгдлүүдийн ихэнх нь мөн мөргөлдөөний тухай, харин цөөнх нь АНУ-ын улс төрийн тухай байсан бөгөөд ихэвчлэн мөргөлдөөний өргөн хүрээний нөхцөлтэй холбоотой байв.

Тэдний ажлын үндсэн чиглэлүүдийн ажиглагдсан нөлөө ихээхэн ялгаатай байв. Бид дэлхийн арав гаруй цахим хэвлэлд уг ажиллагааны зохиогчдын нэрээр нийтэлсэн эсвэл дамжуулан нийтэлсэн 100 орчим нийтлэл олсон. Эдгээр нь ерөнхийдөө олон улсын харилцаа, геополитик, Ойрх Дорнодын үйл явдалд төвлөрсөн жижиг, дунд хэвлэлүүд байв. Харин сошиал медиа сэтгэгдлүүдийн аль нь ч таалагдсан тэмдэглэгээ, хуваалцалт, хариу сэтгэгдлийн хувьд мэдэгдэхүйц хариу үйлдэл аваагүй бололтой. Үнэндээ операторуудын дотоод тайланд сошиал медиа дахь нөлөөгөө хэмжихдээ төөрөгдүүлсэн тооцоолол ашигласан нь ажлын үр дүнгээ бодит байдлаас дөвийлгөх оролдлого байж болох юм.

Ерөнхий үйл ажиллагаа нь хөлсөөр нөлөөллийн кампанит ажил явуулдаг арилжааны этгээдийнхтэй нийцэж байсан ч бид яг хэн оролцсоныг тогтоож чадаагүй. Бид энэ хэргийн талаарх мэдээллийг холбогдох эрх бүхий байгууллагуудад өгсөн.

Уг ажиллагааны хамгийн өргөн хүрсэн үйл ажиллагаа нь АНУ–Ираны мөргөлдөөний геополитикийн тухай англи хэл дээрх урт нийтлэлүүдийг ChatGPT‑ээр хянуулж, сайжруулах явдал байв. Түгээмэл хүсэлтүүд нь англи хэл дээрх нооргийг тодорхой цахим хэвлэлийн нийтлэл хүлээн авах шалгууртай тулган үнэлж, түүнд нийцүүлэх засвар санал болгохыг загвараас хүсэж байв. Операторууд засварыг зөвшөөрсний дараа тухайн цахим хэвлэлийн редакторт нийтлэлээ санал болгох цахим захидал үүсгэхийг загвараас хүсдэг байжээ.

Эдгээр санал болгох захидлыг Эрвин Б. Хоскинс, Ноа Ламингтон, София Гонзалес, Майкл Харрисон, Эрика Фьюзиер, Женни Уильямс, Элис Жонсон гэсэн долоон хуурамч зохиогчийн нэрээр боловсруулжээ. Зарим нийтлэлийн хамт цахимд байршуулсан намтраас үзэхэд дүр бүр өөрийгөө барууны сэтгүүлч (ихэвчлэн америк, харин Ноа Ламингтоны намтарт Шинэ Зеландад байдаг гэжээ) хэмээн танилцуулж, голдуу олон улсын улс төр, Ойрх Дорнод, хүний эрх эсвэл мөргөлдөөний чиглэлээр дагнадаг гэж мэдэгджээ. “Майкл Харрисон” гэх нэг дүрийн намтрыг нь хүртэл бичихийг операторууд загвараас хүссэн. (Сонирхуулахад, Meta 3-р сард мөн “Майкл Харрисон” гэх сэтгүүлчийн дүр ашигласан Ираны нөлөөллийн ажиллагааг таслан зогсоосон⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ).)

Эдгээр дүрийн заримыг үнэмшилтэй болгохын тулд олон төрлийн сошиал медиа платформд бүртгэл үүсгэсэн байв. Жишээлбэл, Майкл Харрисон гэх дүрийг бататгах бүртгэлүүд Medium, X, Facebook дээр байжээ. Эрвин Б. Хоскинс гэх дүр X, Facebook, Instagram, Threads дээр бүртгэлтэй байв. Түүний танилцуулгад “Америкийн чөлөөт зохиогч” гэж бичсэн ч сошиал медиагийн ил тод байдлын мэдээлэлд бүртгэлүүд нь Иранд байрлаж байгааг заажээ.

Дээд талд Эрвин Хоскинс гэх дүрийн Instagram танилцуулга. Зүүн доод талд Баруун Азийн Android апп ашигласныг харуулсан X бүртгэлийн ил тод байдлын мэдээлэл. Баруун доод талд Иранд байршилтайг харуулсан Instagram бүртгэлийн ил тод байдлын мэдээлэл. Meta уг Instagram бүртгэлийг 8-р сард хаасан.

Нээлттэй эх сурвалжийн шалгалтын аргаар бид арав гаруй өөр хэвлэлд операторуудын аль нэг зохиогчийн нэрээр нийтлэгдсэн 100 орчим нийтлэлийг тогтоосон. Эдгээр хэвлэл ерөнхийдөө олон улсын харилцаа, геополитик, Ойрх Дорнодын үйл явдалд төвлөрч, заримдаа дайныг эсэргүүцсэн эсвэл дэвшилтэт байр сууринаас бичдэг байв. Бидний олсон хамгийн эртний нийтлэл 2025 оны 7-р сард, хамгийн сүүлийнх нь 2026 оны 10-р сард нийтлэгдсэн. АНУ–Ираны мөргөлдөөн эхэлсний дараа нийтлэл гарах давтамж эрс нэмэгдсэн.

2025 оны 7-р сараас 2026 оны 9-р сар хүртэлх нийтлэлүүдийн цаг хугацааны шугам, зохиогч ба сэдвээр. 2026 оны 3-р сараас хойш АНУ–Ираны харилцааны тухай нийтлэлүүд нягтарсныг анхаарна уу.

2026 оны 2–7-р сард төрөл бүрийн цахим хэвлэлд уг ажиллагаатай холбоотой зохиогчдын нэрээр нийтлэгдсэн нийтлэлүүдийн гарчгийн жишээ.

Наад зах нь зарим нийтлэлийг тухайн хэвлэлүүдийн сошиал медиа бүртгэлээр цааш түгээсэн нь Иран операторуудад өөрөөр хүрч чадахгүй байсан уншигчдад хүрэх боломж олгожээ.

Хортой үйл ажиллагаа явуулагчид нийтлэлүүдээс гадна геополитик, улс төрийн сэдвээр англи эсвэл перс хэлээр багц сэтгэгдэл үүсгэхийг ChatGPT‑ээс хүссэн. Тэд ихэвчлэн сошиал медиа нийтлэлийн текст эсвэл дэлгэцийн зургийг оруулж, ерөнхий чиглэлтэйгээ нийцсэн багц хариу бичихийг загвараас хүсдэг байжээ. Дараа нь эдгээрийг цахимд байршуулдаг бөгөөд ихэвчлэн хоорондоо хэдхэн минутын зайтай нийтэлсэн байв. Операторуудын дотоод тайланд хүнээр болон автоматаар нийтлэхийг хоёуланг нь дурдсан. Энэ автоматжуулалтыг манай загваруудын тусламжтай хийсэн гэх нотлох баримт бидэнд байхгүй.

Уг ажиллагаагаар үүсгэж, 7-р сард нийтэлсэн жиргээнүүд: зүүн талд англи, баруун талд перс хэлээр. Англи сэтгэгдлүүд нь АНУ Иран руу “өргөн хэмжээний довтолгоо” хийхээр бэлтгэж байгааг анхааруулсан англи жиргээнд хариулжээ. Энэ зураг дахь бүх сэтгэгдлийг 10 минутын дотор нийтэлсэн. Перс сэтгэгдлүүд нь АНУ-ын Иран руу хийсэн цохилтын тухай перс жиргээнд хариулсан бөгөөд 13 минутын дотор нийтлэгджээ.

Сэтгэгдэл багцаар үүсгэх ажлын нэг хэсэг нь ажиллагааны өөрийн мэдээ, нийтлэлийн тухай сошиал медиа постуудад хариу бичих байв. Операторууд нийтлэлүүдийг нь сурталчилсан постын дэлгэцийн зургийг оруулж, тэдгээрийг магтсан, дэмжсэн сэтгэгдэл үүсгэжээ. Ингэснээр нийтлэлүүдээ илүү эрэлттэй мэт харагдуулахыг зорьсон бололтой.

АНУ-ын орон нутгийн мэдээний Facebook хуудас ажиллагаагаар бүтээсэн нийтлэлийг хуваалцсан пост, мөн тэр постод уг ажиллагаагаар үүсгэсэн сэтгэгдлүүд.

Сэтгэгдлийн багцуудын ихэнх нь Иран, АНУ, Израилын хоорондох мөргөлдөөнд ерөнхийд нь төвлөрч байв. Хэрэглэгчид пуужингийн цохилт, гал зогсоох хэлэлцээр, дипломат арга мэх зэрэг сэдвээр сэтгэгдэл хүсэхдээ АНУ-ыг түрэмгийлэгч, Израилыг АНУ-ын найдваргүй холбоотон, Ираныг бууж өгдөггүй, тэсвэртэй хохирогчоор дүрслэхийг зааж байв. Операторууд Ираны дэглэмийг шүүмжилдэг, Их Британид төвтэй хиймэл дагуулын Iran International сувгийн постуудад хариулах сэтгэгдэл онцгой олноор үүсгэжээ. Тэд перс хэл дээрх дайсагнасан хариунуудыг 24-өөс олон багцаар бэлтгэсэн. Цөөн багц нь АНУ-ын улс төрийн асуудлаарх сошиал медиа постуудад хариулах зориулалттай байсан бөгөөд ихэвчлэн мөн мөргөлдөөний өргөн хүрээний нөхцөлтэй холбоотой байв.

АНУ-ын улс төрийн тухай постуудад хариу болгон уг ажиллагаагаар үүсгэсэн Instagram сэтгэгдлүүд.

Бид эдгээр хариуны цөөнх нь цахимд нийтлэгдсэнийг тогтоосон. Илүү олон нь нээлттэй эх сурвалжийн хайлтаар олдоогүй нь огт нийтлээгүй, эсвэл аль хэдийн хаагдсан бүртгэлүүдээс нийтэлсэнтэй холбоотой байж болно. (Жишээлбэл, Эрика Фьюзиер, Элис Жонсон, Женни Уильямс гэх гурван сэтгүүлчийн дүр нийтэлсэн намтартаа X бүртгэлийн нэрээ дурдсан ч 2026 оны 8-р сар гэхэд бүгдийг нь түдгэлзүүлсэн байв.) Цахимд сэтгэгдэл нийтэлсэн зарим бүртгэл барууны мэт нэртэй ч байршил нь Иран гэж харагдаж байв.

Дээр харуулсан сэтгэгдлүүдийг бичсэн Instagram бүртгэлүүдийн ил тод байдлын мэдээлэл. Тэдгээр нь Иранд байршилтайг харуулж байна.

Бидний олсон эдгээр хариу тухайн постын нийт сэтгэгдлийн багахан хэсгийг эзэлж байсан нь операторууд жинхэнэ хэрэглэгчдийн хариу дунд давамгайлаагүйг илтгэнэ. Мөн тэд мэдэгдэхүйц хариу үйлдэл татаагүй бололтой. Үнэндээ ажиллагааны хариунуудад ирсэн таалагдсан тэмдэглэгээний олонх нь өөрсдөө уг ажиллагаатай холбоотой бүртгэлүүдээс иржээ. Хэрэглэгчдийн хариу үйлдлийг иж бүрнээр үнэлэхэд хамгийн тохиромжтой байр суурьтай салбарын түншүүддээ бид энэ хэргийн талаарх мэдээллийг өгсөн.

Үйл ажиллагаагаа илүү олны анхаарал татсан мэт харагдуулах оролдлого нь олон нийтэд харагдах постоор хязгаарлагдаагүй. Операторууд агуулга үүсгэхийн зэрэгцээ сошиал медиа кампанит ажлынхаа дотоод тайлан бололтой бичвэрүүдийг сайжруулахыг ChatGPT‑ээс үе үе хүсэж байв. Ихэвчлэн загварт хэсэг тоон мэдээлэл өгөөд, цэгцтэй танилцуулга болгон боловсруулахыг хүсдэг байжээ.

Хиймэл оюунаар өөрийн⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) гүйцэтгэлийн үнэлгээг⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) бичүүлсэн ажиллагааг бид анх удаа таслан зогсоож байгаа нь энэ биш. Иран операторууд өөрсдийн ажлыг өөрсдөө дүгнэхдээ ашигласан арга нь хамгийн их анхаарал татсан. Тэдний ашигласан “нөлөө”-ний гол хэмжүүр нь хариу бичсэн постуудын үзэлтийн тоо (хариунуудын өөрсдийнх нь үзэлт биш) байв. Үүнийг хариу нийтлэхийн өмнө, мөн нийтэлснээс хойш тодорхойгүй хугацааны дараа тоолжээ. Энэ тооцоонд эх постын эрэлт, бусад сэтгэгдэл зэрэг өөр хүчин зүйлээс үүдсэн байж болох үзэлтийг ялгаж тооцоогүй. Тиймээс ажиллагааны нөлөөний үзүүлэлтүүдийг ихээхэн дөвийлгөжээ. Энэ нь операторууд илүү оновчтой тооцох арга мэддэггүй, эсвэл мэддэг ч ашиглахаас татгалзсаныг илтгэнэ.

Үнэндээ нээлттэй эх сурвалжийн ажиглалтаас цуглуулж болох баримтад тулгуурлавал ажиллагааны хоёр үндсэн чиглэлийн үзүүлсэн байж болох нөлөө эрс ялгаатай байна.

Бидний тогтоож чадсан сошиал медиа хариунуудын таалагдсан тэмдэглэгээ, үзэлт, сэтгэгдэл ерөнхийдөө цөөн буюу нэг, хоёр оронтой тоонд багтаж байв. Дээр дурдсанчлан эдгээр хариу тухайн постын нийт сэтгэгдлийн багахан хэсгийг эзэлж байв. Нөлөөллийн ажиллагааг 1-ээс (хамгийн бага) 6 хүртэл (хамгийн өндөр) үнэлдэг Тархалтын цар хүрээний шатлал⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ)-аар бид энэ хэсгийг 2-р ангилалд үнэлнэ. Олон платформд сэтгэгдэл нийтэлсэн ч хүрээллээсээ хальж түгсэн эсвэл хариунууд дунд давамгайлж чадсан шинж бага байв.

Харин сэтгүүлчийн дүрүүд хэд хэдэн хэвлэлд нийтлэлээ гаргаж чадсан бөгөөд зарим нь олон дагагчтай байв. Жишээлбэл, ажиллагааны нийтлэлүүдийг гаргасан нэг цахим хэвлэл 2026 оны 8-р сарын байдлаар Facebook дээр бараг 2 сая, X дээр бараг 355,000, Instagram дээр 544,000 гаруй дагагчтай байжээ. Олон хэвлэлд тогтмол хүрч чадсаныг нь үндэслэн ажиллагааны энэ хэсгийг бид 4-р ангилалд үнэлнэ.