Puna në avangardë:
Ndikimi i IA-së në punën e pavarur
Studimi i ri i OpenAI dhe Upwork zbulon ndryshime në kërkesën për shërbime të ofruara nga profesionistë të pavarur, kombinime të reja aftësish dhe buxhete më të mëdha për projektet e lidhura me IA-në.
Për profesionistët e pavarur, ndryshimet në treg shfaqen nga një angazhim te tjetri: një klient ka nevojë për një shërbim tjetër, kërkon një aftësi të re ose zgjeron fushën e një projekti. Studimi ynë i ri me Upwork ofron një pamje të hershme të këtyre ndryshimeve në epokën e IA-së. Disa shërbime të njohura po humbasin pjesë të tregut, ndërsa projektet e lidhura me IA-në ndërthurin aftësi të ndryshme dhe përfshijnë buxhete më të mëdha e më shumë orë pune.
Rëndësia e këtyre ndryshimeve është e madhe. Indeksi i fuqisë punëtore të së ardhmes 2026(hapet në një dritare të re) i Upwork zbuloi se 38% e profesionistëve të kualifikuar në SHBA, puna e të cilëve mbështetet në njohuri, punojnë në mënyrë të pavarur. Studimi i tij i mëparshëm vjetor(hapet në një dritare të re) vlerësoi se puna e pavarur e mbështetur në njohuri gjeneroi 1,5 trilionë USD të ardhura në SHBA në vitin 2024. Këto vlerësime shtrihen shumë përtej vetë tregut të Upwork.
Puna e pavarur mund t’i zbulojë ndryshimet edhe më herët se statistikat e punësimit për ekonominë në tërësi. Kontratat shpesh janë afatshkurtra dhe klientët mund t’i përshtatin kërkesat e tyre me çdo shpallje. Për të kuptuar rrënjët e këtyre ndryshimeve, bashkëpunuam me Upwork, një treg në internet që lidh klientët me profesionistët e pavarur, për t’i studiuar këto kërkesa krahas veprimtarive që njerëzit kryejnë drejtpërdrejt me ChatGPT.
Llojet e punës dhe pesha e tyre ndryshonin mes dy platformave. Shkrimi zinte një pjesë shumë më të madhe të përdorimit të ChatGPT, ndërsa videoja dhe animacioni zinin pjesë më të mëdha të kërkesave për profesionistë të pavarur në shpalljet e Upwork.
Më poshtë paraqitet larmia e detyrave në të dyja platformat.
Këto veprimtari përfaqësojnë vetëm ndryshimet më të mëdha të peshës në Upwork gjatë periudhës së studiuar. Peshat në ChatGPT mbulojnë janar 2025–qershor 2026; peshat në Upwork i përkasin gjysmës së parë të vitit 2026. Ndryshimet e peshës në Upwork janë nga gjysma e parë e vitit 2025 në gjysmën e parë të vitit 2026, në pikë përqindjeje.
Shumë veprimtari që ishin relativisht të zakonshme në ChatGPT humbën peshë në Upwork, ndërsa veprimtaritë më pak të zakonshme fituan peshë. Nga 63 kategoritë e punës të analizuara, 43 ndoqën këtë prirje.
20 kategoritë e mbetura të punës shfaqën prirjen e kundërt. Vetëm përdorimi i ChatGPT nuk i shpjegon ndryshimet në kërkesën për punë të pavarur.
Krahasimi pasqyron gjithashtu mënyrën se si njerëzit e përdorin aktualisht ChatGPT, jo të gjithë gamën e detyrave ku IA-ja mund të ndihmojë — një hendek që OpenAI e quan potenciali i pashfrytëzuar i aftësive.
Çdo pikë përfaqëson një nga 63 nënkategoritë përkatëse të punës në klasifikimin e Upwork. Boshti horizontal paraqet logaritmin natyror të raportit mes peshës së kategorisë në përdorimin e ChatGPT në gjysmën e dytë të vitit 2025 dhe peshës së saj në shpalljet e punës në Upwork në gjysmën e parë të vitit 2023. Boshti vertikal tregon ndryshimin në përqindje të peshës së kategorisë në shpalljet e Upwork nga gjysma e parë e vitit 2023 deri në gjysmën e dytë të vitit 2025, në shkallë logaritmike; 0% tregon se pesha në treg ka mbetur e pandryshuar. Vija ndarëse vertikale në intensitetin 0 të IA-së shënon peshë të barabartë të kategorisë në ChatGPT dhe në shpalljet e Upwork të periudhës bazë.
Nga fundi i vitit 2025, klientët po kërkonin përdorimin e IA-së në shumë më tepër lloje të ndryshme pune. Klientët kërkonin profesionistë të pavarur që ta zbatonin IA-në në detyra si zhvillimi i chatbot-eve, prodhimi i videove, automatizimi i marketingut dhe integrimi i aplikacioneve.
Brenda projekteve të veçanta, aftësitë në IA shpesh kërkoheshin krahas punëve të tjera. Shpalljet e lidhura me IA-në renditnin afërsisht po aq detyra sa shpalljet e tjera, por kombinonin më shpesh detyra që rrallë ishin shfaqur bashkë në punët e mëparshme.
Disa klientë kërkuan video të gjeneruara nga IA-ja, montazh dhe grafikë të animuar në një shpallje të vetme. Profesionisti i pavarur do t’i ndërthurte këto aftësi për të dorëzuar një video të përfunduar.
Video e gjeneruar nga IA-ja
Montazh videoje
Grafikë e animuar
Nga fillimi i vitit 2023 deri në fund të vitit 2025, detyrat në shpalljet e lidhura me IA-në u bënë 45% më të larmishme — sa një rritje nga rreth 15 detyra me shpeshtësi të barabartë në rreth 21.
- Fillimi i 2023
- 14,6
- Fundi i 2025
- 21,2
Megjithëse tarifat orare të shpallura ishin të ngjashme për punët e lidhura me IA-në dhe punët e tjera, projektet e lidhura me IA-në kishin buxhete më të mëdha me çmim fiks dhe përfshinin më shumë orë pune. Kjo prirje sugjeron se buxhetet më të larta mund të pasqyrojnë pjesërisht një fushë më të gjerë pune.
Ndikimet e IA-së në punë mund të jenë të vështira për t’u dalluar në statistikat e punësimit. Siç kemi vënë në dukje në studimet e mëparshme të serisë Puna në avangardë, ndikimet mund të shfaqen fillimisht në punën që bëjnë njerëzit.
Meqë projektet e punës së pavarur pasojnë shpejt njëri-tjetrin, shpalljet përditësohen vazhdimisht teksa ndryshojnë nevojat e klientëve. Puna brenda kompanive mund të evoluojë pa u pasqyruar në një shpallje të re pune. Së bashku me të dhënat e ChatGPT, këto shpallje ofrojnë një pamje të hershme të veprimtarive që njerëzit kryejnë drejtpërdrejt me IA-në, atyre për të cilat angazhojnë profesionistë të pavarur dhe mënyrës se si projektet e lidhura me IA-në ndryshojnë nga punët e tjera.
Gjetjet nuk tregojnë një proces të thjeshtë zëvendësimi. Disa veprimtari të zakonshme në përdorimin e ChatGPT humbën peshë në Upwork, por kjo prirje nuk ishte e njëjtë kudo. Puna e lidhur me IA-në përfshinte gjithashtu një gamë më të gjerë veprimtarish, kombinonte detyra në mënyra më pak të zakonshme dhe kishte buxhete më të mëdha me çmim fiks e më shumë orë pune.
Së bashku, këto prirje sugjerojnë se IA-ja mund të jetë duke ndryshuar si atë që klientët kërkojnë nga profesionistët e pavarur, ashtu edhe mënyrën se si i ndërtojnë projektet.
Ekipi i Kërkimeve Ekonomike i OpenAI eksploron në kohë reale se si IA-ja po ndryshon punën, përmes serisë Puna në avangardë.





