Plotësuesi i përjetshëm

Shënim i autorëve: Kjo është eseja e parë në serinë tonë mbi ekonominë e ardhshme, pjesë e një platforme të re që u jep hapësirë zërave të pavarur për të eksploruar një të ardhme me AGI. Ajo pasqyron pikëpamjet tona, jo ato të OpenAI apo të kolegëve tanë.

Njerëzimi ka arritur të shohë pothuajse deri në zanafillën e kohës.

Ekuacionet tona japin një shpjegim kryesisht koherent të universit që nga çastet e tij të para. Me teleskopët tanë kemi vështruar skajet e kozmosit dhe kemi parë gjurmë të historisë së tij të hershme. Dimë për lindjen e yjeve dhe formimin e galaktikave.

Megjithatë, asnjë njeri nuk ka udhëtuar kurrë përtej Hënës.

Shpjegimet që kërkojmë përfshijnë mbarë universin, ndërsa trupat tanë mezi janë larguar nga shtëpia. Mendjet tona guxojnë të shkojnë shumë më larg sesa arrijnë duart tona.

Kjo mospërputhje mund të ketë dy kuptime shumë të ndryshme.

Një mundësi është që nuk kemi nevojë të shkojmë shumë larg, që të vërtetat më të thella mund të kuptohen nga një planet i vetëm. Të pajisur me arsyetim të ndritur dhe instrumente efikase, ne zbulojmë universin pa e përshkuar atë. Në këtë skenar, qytetërimi ynë përparon duke u thelluar dhe jo duke u shtrirë. Kjo do të ndihmonte të shpjegonim pse nuk kemi parë forma të tjera jete inteligjente: mund të jetojmë në një galaktikë plot mendje të shkëlqyera që nuk kanë pasur kurrë nevojë të zgjerohen e të bëhen të dukshme për ne.

Mundësia e dytë është më e frikshme. Mendjet tona mund thjesht të kenë ecur më shpejt se aftësia jonë për të realizuar. Çdo hap pasues kërkon më shumë kohë dhe më shumë burime. Ëndrrat nuk na mungojnë, por na mungon fuqia punëtore për t’i realizuar.

Galileu e zgjeroi fushën tonë të shikimit me dy lente dhe një tub. Për ta zgjeruar sërish sot, njerëzimi ndërtoi teleskopin hapësinor James Webb, një observator dhjetë miliardë dollarësh, të palosur brenda një rakete dhe të dërguar një milion milje larg. Tetëmbëdhjetë segmentet e tij të stërmëdha të pasqyrës janë ndërtuar me një saktësi prej pesëdhjetë nanometrash. Observatori lindi nga puna e treqind organizatave në katërmbëdhjetë vende. Kontributi i Galileut kërkoi vetëm disa dhjetëra duar. Webb-it iu desh një ushtri dhe mbështetja e një ekonomie globale.

Për të parë më larg nuk mjaftuan vetëm mendje më të ndritura. U desh një burokraci më e madhe.

Ngremë më shumë pyetje sesa mund të hulumtojmë. Projektojmë më shumë eksperimente sesa mund të kryejmë. Përfytyrojmë mundësi krijuese më shpejt sesa mund t’i realizojmë. Dhe në shumë fusha, sa më shumë përparojmë, aq më e ndërlikuar bëhet të ndërtojmë atë që përfytyrojmë.

Nick Bloom dhe bashkautorët e tij⁠(hapet në një dritare të re) studiuan produktivitetin e kërkimit shkencor në të gjithë ekonominë amerikane. Për të ruajtur ritmin e ligjit të Moore-it sot nevojiten mbi tetëmbëdhjetë herë më shumë studiues sesa në fillim të viteve 1970. Përpjekja efektive kërkimore në mbarë ekonominë u rrit njëzet e tre herë që nga vitet 1930, ndërsa produktiviteti i matur i kërkimit ra dyzet e një herë.

Numri i teknikëve po rritet dy herë më shpejt⁠(hapet në një dritare të re) se numri i shkencëtarëve. Përdorimi i pajisjeve të specializuara në shkencë është dyfishuar⁠(hapet në një dritare të re) gjatë katër dekadave. Një fabrikë çipash sot është pesë herë më e kushtueshme⁠(hapet në një dritare të re) dhe ka një veprimtari shumë më të gjerë sesa tridhjetë vjet më parë.

Këto statistika sugjerojnë se kostoja e përparimit të mëtejshëm po rritet. Ekonomia ende përparon sepse zgjerimi i jashtëzakonshëm i veprimtarisë kërkimore ka kompensuar rënien e rendimentit të çdo njësie të saj.

Kjo histori duhet të na bëjë ta mendojmë ndryshe gjenialitetin: jo të shkëputur nga gjithçka, por si një faktor në një proces prodhimi. Edhe një hipotezë e shkëlqyer ka nevojë për prova, instrumente dhe mjetet për ta vënë në zbatim. Një ide nuk është ende përparim pa makineritë dhe personelin mbështetës për ta realizuar.

Ekonomistët i quajnë dy faktorë prodhimi plotësues kur shtimi i njërit rrit vlerën e tjetrit. Inteligjenca avangardë dhe kapaciteti për të realizuar idetë e saj janë plotësues në këtë kuptim. Një teleskop më i mirë e bën më të vlefshme një pyetje të mirë astronomike. Një pyetje më e mirë e bën teleskopin më të vlefshëm.

Disa faktorë plotësues janë fizikë. Një teori pret një përshpejtues grimcash; një projekt teknologjik pret energjinë dhe makineritë për t’u ndërtuar.

Faktorë të tjerë plotësues janë më të vështirë për t’u parë me sy. Një ide, e vetme, është diçka e brishtë. Asaj i duhen institucione të çdo lloji. Ligjet, burokracia, mekanizmat e financimit, zinxhirët e furnizimit e shumë të tjera bashkohen për ta vënë idenë në zbatim.

Një ide e madhe duhet të kalojë pa u cenuar përmes një zinxhiri të gjatë veprimesh të sakta në çdo hallkë të këtyre institucioneve. Le ta quajmë këtë inteligjencë institucionale: inteligjenca e pavlerësuar e zbatimit. Gjenialiteti projekton monumentin; institucionet vendosin gurët. Njëri shkëlqen, tjetri duket i mërzitshëm; të dy janë absolutisht jetikë.

Ndonjëherë e përfytyrojmë superinteligjencën si një miliard Ajnshtajnë. Por edhe një qytetërim me një miliard Ajnshtajnë ka nevojë që shumica e tyre të nxjerrin gurë në gurore dhe të merren me kontabilitetin. Inovacioni avangardë mund të ndodhë vetëm kur bota e zakonshme përreth funksionon pa pengesa. Përparimi kërkon kontributin e të gjithëve: nga saldatori i një vide që vendoset në teleskop, te siguruesi i një shkolle fillore ku mësoi një infermier që mjekoi astronomin. Përparimi mbështetet mbi një ekonomi që punon pa pushim, të cilën shpesh e shpërfillim kur rrëfejmë arritjet tona më të mëdha.

Ashtu si inteligjenca njerëzore, IA-ja do të drejtohet si drejt ideve të shkëlqyera, ashtu edhe drejt aftësisë institucionale. Pyetja është se ku do të shpenzojë pjesën dërrmuese të kohës.

IA-ja tashmë po e bën më të bollshëm kapacitetin për zbatim. Ajo shkruan kodin, kërkon në një literaturë të panjohur dhe e kthen një skicë në një prototip funksional. Idetë që dikur kërkonin një organizatë të tërë mund të ndiqen gjithnjë e më shpesh nga një person i vetëm ambicioz.

Shumicës së kineastëve aspirantë nuk u jepen kurrë dyqind milionë dollarë për të provuar veten. Shumica e krijuesve të lojërave e kalojnë gjithë karrierën duke zbatuar vizionet krijuese të të tjerëve. Përpiqemi të mbështetim njerëzit më të talentuar, por në mënyrë të pashmangshme disa talente na shpëtojnë. Parë në këtë dritë, epoka e inteligjencës nis duke plotësuar zotësinë krijuese njerëzore, duke na dhënë më shumë prej nesh personelin mbështetës për të realizuar idetë tona.

Kjo mund të sjellë një mori projektesh me karakter të veçantë, me më shumë punë krijuese jashtë institucioneve që më parë vendosnin se kush mund të punonte në ato fusha. Faktori që mungon zhvendoset nga zbatimi drejt shijes: aftësisë për të vendosur çfarë ia vlen të krijohet, cila pyetje ia vlen të shtrohet dhe cili nga një mijë drejtime të mundshme meriton të ndiqet.

Por historia mund të mos mbarojë këtu. Teksa IA-ja bëhet e aftë të arrijë vetë në ide të reja të shkëlqyera, gjë që mund ta shohim tashmë në fusha si matematika, ajo ofron jo vetëm fuqi punëtore, por edhe programe pune. Në vend që të zbatojë një program kërkimor njerëzor, ajo harton mijëra të vetët. Gjenitë e IA-së e rrisin vrullshëm numrin e ideve për filma që ia vlen të zhvillohen dhe të hipotezave që ia vlen të testohen. Idetë shtohen më shpejt sesa infrastruktura mbështetëse mund t’i përballojë.

IA-ja e sotme ofron një lehtësim të shumëpritur, ku idetë tona të mira më në fund marrin vëmendjen që meritojnë. Nesër mund të ketë aq shumë ide të mira, sa kapaciteti për t’i realizuar të na mungojë më shumë se kurrë.

Në fund të fundit, nuk e dimë nëse faktorët plotësues që nevojiten për t’i përdorur në mënyrë produktive njohuritë e reja do të shtohen, do të pakësohen apo do të mbeten të pandryshuar. Sa përparim intelektual mund të arrihet vetëm duke menduar? Për sa burokraci ka nevojë gjenialiteti?

Sipas nesh, përgjigjja varet nga sa larg mund të shkojë mendimi përpara se t’i duhet të vihet sërish në kontakt me realitetin.

Ne përshkruajmë dy rrugë të mundshme. E para është një qytetërim i thellësisë, ku superinteligjenca kapërcen nevojën për më shumë kapital fizik dhe bashkërendim burokratik. E dyta është një qytetërim i shtrirjes, ku kompleksiteti i natyrës tejkalon aftësinë e çdo inteligjence, njerëzore apo makinerike, për të përparuar pa eksperimente të mëdha e gjithnjë e më të ndërlikuara në botën reale.

Deri tani, historia njerëzore sugjeron një nevojë në rritje për kapacitete plotësuese. Teleskopi i Galileut i zinte në duar; Webb-i kërkoi një qytetërim. Një ekip i vogël në Bell Labs montoi tranzistorin e parë mbi një tavolinë pune; përparimet avangardë në çipa sot vijnë nga një zinxhir i ndërlikuar global furnizimi. Për të arritur më larg, vazhdimisht duhet vënë në lëvizje një pjesë më e madhe e qytetërimit.

Por kjo histori nuk ka pse të përcaktojë fatin tonë. Mendjet e zgjuara mund të shpikin faktorë plotësues më efikasë. Nëse energjia pengon një përshpejtues të ri grimcash, gjenialiteti mund të krijojë një përshpejtues më ekonomik ose një mënyrë më të mirë për të siguruar energji.

Gjenialiteti mund edhe të zëvendësojë disa prej faktorëve që e plotësojnë. Ajnshtajni arriti te relativiteti përmes mendimit, duke u mbështetur në shumë pak të dhëna empirike. Neve do të na duheshin shumë më tepër. Disa njerëz thjesht i mbajnë mend të gjitha angazhimet e tyre; shumica prej nesh mbështetemi te burokracia e Google Calendar.

Dhe gjenialiteti mund ta përsosë shijen, duke zgjedhur hipotezat më të mira për t’u testuar dhe duke shmangur dështimet që shpërdorojnë burime. Nëse çdo gjeni shtesë e përmirëson cilësinë e planit, edhe nëse nevojiten burokraci gjithnjë e më të mëdha, ne sërish do të investonim shumë në gjenialitet, pikërisht sepse zbatimi kushton tepër për t’u shpërdoruar në diçka të gabuar.

Asnjëra rrugë nuk do ta përshkruajë me përpikëri të ardhmen tonë reale, por mund t’i mendojmë si dy drejtime të mundshme për qytetërimin tonë.

Inteligjenca mund ta çojë dijen përpara në tri mënyra. Mund të arsyetojë duke u nisur nga parimet. Mund të nxjerrë njohuri të reja nga provat ekzistuese. Ose mund të mbledhë prova të reja duke vëzhguar botën dhe duke ndërhyrë në të.

Mënyra e parë mund të shkojë larg vetëm përmes mendimit. Matematika është shembulli më i pastër. Në udhëkryqet e shumta të një vërtetimi apo projekti, një mendje e fuqishme mund të bëjë vazhdimisht zgjedhjen e duhur. Ajo zëvendëson vite kërkimi të pasigurt me një varg të shkurtër e më të orientuar arsyetimi.

Edhe mënyra e dytë ofron një terren të pashfrytëzuar për përparim të shpejtë. Njerëzimi ka mbledhur shumë më tepër prova sesa ka arritur të kuptojë. Studimi i të dhënave tona, nga imazhet astronomike e preparatet mikroskopike te komentet në internet, është kufizuar nga mungesa e inteligjencës njerëzore të mjaftueshme. Arkivat shkencore përmbajnë vëzhgime të regjistruara për t’iu përgjigjur një pyetjeje, të cilat mund të mbartin përgjigje për shumë të tjera. Një bollëk gjenialiteti mund të sjellë zbulime jo duke mbledhur diçka të re, por duke parë atë që ishte tashmë aty. Mund të gjejë një univers të ri pa kapur asnjë foton të ri.

Mënyra e tretë nuk është aq e lehtë, sepse kërkon që të ndërveprojmë me botën fizike. Proceset fizike kërkojnë kohë dhe shpesh mund të bëhet fare pak për t’i përshpejtuar. Lëndët kimike duhet të reagojnë. Organizmat duhet të rriten. Makinat duhet të ndërtohen. Anijet kozmike duhet të përshkojnë largësi reale, duke iu nënshtruar kufijve kozmikë të shpejtësisë. Edhe një mendje e përsosur nuk mund ta vëzhgojë rezultatin e një eksperimenti që nuk është kryer.

Por mund të përpiqet. Një qytetërim i thellësisë nuk do t’i shpëtonte nevojës për t’iu drejtuar realitetit. Por do ta bënte këtë me shumë më pak burime. Arsyetimi më i mirë do të identifikonte ato pak eksperimente që kanë vërtet rëndësi. Simulimet do të zgjidhnin shumicën e çështjeve dhe do të përcaktonin saktësisht pasigurinë që duhet të zgjidhë realiteti. Superinteligjenca mund ta çojë efikasitetin në maksimum, duke i përshtatur projektet me burimet e saj të kufizuara për të përfituar sa më shumë prej tyre.

Përfytyroni një laborator astrofizike me një grup hipotezash mbi materien e errët. Këto fillimisht kalojnë nëpër modelime kompjuterike hiperrealiste. Çdo teori kontrollohet për përputhje me të gjitha të dhënat ekzistuese. Vetëm pas gjithë kësaj merren disa pamje të reja të qiellit, të zgjedhura posaçërisht për të testuar teoritë më premtuese. Qytetërimi ende ka nevojë për faktorët që plotësojnë gjenialitetin, por çdo njësi e tyre jep shumë më tepër vlerë.

Rruga jonë drejt një qytetërimi të thellësisë mund t’i ngjajë plotësimit të një mozaiku. Përparimi është i lehtë në fillim, i lehtë në fund dhe më i vështirë në mes. Në fillim ka skaje të dukshme dhe pjesë që përputhen lehtë. Pastaj këto shterojnë, ndërkohë që është plotësuar ende një pjesë tepër e vogël e figurës për të na udhëzuar për pjesën tjetër. Afër fundit, boshllëqet e mbetura thuajse na tregojnë vetë se çfarë duhet vendosur në to. Një shkencë thuajse e plotë mund t’i arrijë zbulimet e saj të fundit më lehtë se ato për të cilat mundohemi sot.

Kjo ndodh rëndom në shkencë. Mendelejevi mund të përshkruante elemente ende të pazbuluara, sepse pjesa tjetër e tabelës periodike kufizonte mundësitë për atë që mungonte. Modeli Standard u dha fizikanëve arsye të parashikonin bozonin e Higgs-it dekada përpara se ta vëzhgonim. Eksperimentet tona synonin të kërkonin atë që prisnim të shihnim: atë që përputhej me teorinë dhe të dhënat ekzistuese.

Superinteligjenca mund të arrijë një qytetërim të thellësisë duke i kuptuar ligjësitë e botës aq mirë, sa të dijë saktësisht çfarë të dhënash të reja i duhen. Ajo do ta shtynte përparimin përmes mendimit më të thellë, pa u mbështetur te ecja e ngadaltë e zgjerimit fizik.

Nëse këto përfitime të efikasitetit mbizotërojnë, qytetërimi mund ta thellojë me shpejtësi zotërimin e natyrës, me më pak nevojë për inteligjencë institucionale që të drejtojë aparatura të reja e të stërmëdha eksperimentale. Shtrirja e tij fizike mund të mbetet e vogël, ndërsa mençuria e tij piqet.

Ne njerëzit kemi kuptuar tashmë kaq shumë për universin tonë pa u larguar kurrë nga shtëpia. Qytetërimi i thellësisë do të ishte vazhdim i kësaj tradite.

Por kërkesa për prova të reja mund t’i tejkalojë këto përfitime të efikasitetit. Inteligjenca mund ta bëjë më të lirë çdo verifikim në realitet, ndërkohë që zbulon shumë më tepër arsye për ta bërë atë. Instrumentet më të mira hapin fusha kërkimi në nivele më të imëta. Eksperimentet më të shpejta mund t’i bëjnë me vlerë eksperimentet shtesë.

Nëse rruga thuajse tërësisht mendore e Ajnshtajnit drejt teorive të tij të relativitetit mishëron një qytetërim të thellësisë, biologjia mund të jetë paralajmëruesja më e mirë e një qytetërimi të shtrirjes. Pavarësisht gjithë dijeve që kemi grumbulluar dhe gjithë të dhënave që kemi përdorur, ilaçet e reja ende duhen testuar te një numër i madh njerëzish për të ditur nëse janë të sigurta dhe efikase. Makinat tani mund të simulojnë procese biologjike, duke u mundësuar biologëve t’i testojnë ilaçet e reja në kompjuter në vend të eksperimenteve fizike, por këto simulime digjitale nuk e pasqyrojnë aq besnikërisht botën reale sa të zëvendësojnë provat në shkallë të gjerë te njerëzit. Sa më shumë kandidatë prodhon makina, aq më shumë verifikimi empirik bëhet pengesë.

Në një qytetërim të shtrirjes, vetëm gjenialiteti nuk mjafton për të përparuar. Nevoja jonë për burime fizike dhe për një burokraci që të menaxhojë përdorimin e tyre rritet më shpejt sesa një mendje e zgjuar mund të kursejë në cilëndo prej tyre.

Kjo mund të jetë rruga jonë edhe nëse sistemet e ardhshme të IA-së e tejkalojnë shumë inteligjencën njerëzore. Një superinteligjencë mund të projektojë brenda një pasditeje eksperimente për një shekull, e pastaj ta kalojë atë shekull duke pritur që natyra dhe makineritë t’i çojnë në fund. Në një botë të tillë, bëhet më e vlefshme të investosh inteligjencë në proceset institucionale që duhen për të realizuar idetë sesa në vetë krijimin e ideve.

Efekti do të përforcohet nëse çdo hap i mëtejshëm kërkon gjithnjë e më shumë infrastrukturë mbështetëse.

Këtu do të shihnim relativisht më pak mendim dhe relativisht më shumë ndërtim. Laboratorët automatizohen. Fabrikat shumëfishohen. Prodhimi i energjisë rritet. Inteligjenca institucionale mbizotëron për ta bërë të mundur gjithë këtë. Zgjerimi fizik bëhet motori i dijes dhe qytetërimi shtrihet sepse pyetjet e tij i kanë tejkaluar mjetet për të marrë përgjigje. Më shumë materiale, më shumë energji, më shumë të dhëna për të vazhduar përpara.

Një sferë Dyson është një përfytyrim ekstrem i kësaj të ardhmeje. Projektimi i saj kërkon zbulime të jashtëzakonshme, por pjesa më e madhe e projektit nuk do të përbëhej nga mendimi novator. Do të ishte ndërtim dhe logjistikë në shkallë astronomike.

Sfera Dyson kërkon mendje të shkëlqyera për të hartuar planet. Ajo do të ishte gjithashtu ndër projektet më përsëritëse, monotone dhe sfiduese nga ana organizative të ndërmarra ndonjëherë.

Ky nuk është dështim i inteligjencës, por pasojë e suksesit të saj. Mendjet më të ndritura zbulojnë më shumë projekte me vlerë; projektet më komplekse kërkojnë më shumë burime materiale për t’u realizuar.

Nëse është kështu, superfuqia e superinteligjencës mund të mos jetë gjenialiteti i saj. Përkundrazi, do të ishte gatishmëria e saj për të marrë rolin e burokracisë, për të bashkërenduar makinerinë e stërmadhe teknologjike dhe institucionale që nevojitet për t’i kthyer idetë në realitet në shkallë gjithnjë e më të gjerë.

Thuajse e gjithë inteligjenca e makinave do të vihej në punë jo për të bërë gjëra të shkëlqyera, por për të bërë punët e mërzitshme.

Kufijtë që natyra i vendos shpejtësisë së zgjerimit fizik mund të frenojnë më pas përparimin e mëtejshëm. Ndërtimi i makinerive për të shfrytëzuar energjinë e një ylli është një projekt material, sado shpejt të hartohen planet. Përtej tij gjenden yje e galaktika të tjera, dhe largësia, me sa dimë, vendos kufijtë e vet: asnjë anije nuk mund të udhëtojë dhe asnjë sinjal nuk mund të kthehet më shpejt se drita. Një qytetërim i shtrirjes është një qytetërim i ngadaltë. Ndryshimet e tij të mëdha mund të ndodhin me mijëvjeçarë larg njëri-tjetrit, ndoshta me miliona vjet. Çdo hap pasues kërkon më shumë kohë.

Revolucionet bujqësore dhe industriale do të dukeshin si fillimi i vrullshëm i një historie shumë më të gjatë, me një ritëm përparimi shumë më të ngadaltë.

Ka shumë mundësi që sistemet e ardhshme të IA-së t’i tejkalojnë njerëzit si në prodhimin e njohurive avangardë, ashtu edhe në bashkërendimin e burimeve që nevojiten për t’i bërë ato njohuri të dobishme në praktikë. Por kjo mundësi nuk e zbeh rëndësinë e kureshtjes njerëzore.

Së pari, detyrimi ynë për të kërkuar dijen mbetet, edhe nëse makinat duket se e bëjnë më mirë. Në univers mund të ekzistojnë tashmë mendje shumë më të mençura se tonat, me përgjigje për pyetje shkencore dhe morale që shkojnë përtej aftësisë sonë për të kuptuar. Megjithatë, ne vazhdojmë të përpiqemi ta kuptojmë vetë botën. Shfaqja e një inteligjence tjetër, edhe e një inteligjence që e ndërtojmë vetë, nuk e ndryshon këtë. Derisa ta dimë me siguri se njerëzimit nuk i ka mbetur asgjë e veçantë për të kontribuar, dorëzimi do të shpërdoronte gjithçka që vetëm ne mund t’i shtojmë botës. Detyra jonë mbetet të vazhdojmë të pyesim dhe të përpiqemi të përgjigjemi.

Së dyti, mund të kemi një përparësi krahasuese në inteligjencën avangardë kundrejt inteligjencës institucionale. Kjo do të thotë se, edhe nëse jemi më të dobët në të dyja, jemi relativisht më të mirë në të parën dhe specializohemi në të. Njerëzit shprehin parapëlqimin për të qenë krijues në vend që të kryejnë punë rutinë, ndërsa robotët nuk shprehin një parapëlqim të tillë.

Së treti, larmia na sjell vlerë. Edhe nëse makinat mund të imitojnë pjesën më të madhe të mendimit njerëzor, për sa kohë ruajmë diçka unike, ne ofrojmë larmi krijuese. Një pjesë e madhe e inteligjencës së makinave do të mbetej brenda aparatit të vet që e mban veten në funksion, por një pjesë të vogël do ta përdornim ne sipas dëshirave tona krijuese. Një grimcë e së tërës, por një bollëk për përmasat tona dhe shumë më tepër se burimet që kemi sot.

Zotësia krijuese nuk jeton në vetmi. Asaj i duhet bota, dhe gjenialitetit i duhen ndërtues për të realizuar vizionin e vet krijues.

Një pjesë e madhe e inteligjencës njerëzore sot i kushtohet punës së pavlerësuar të kthimit të ideve në realitet. Mendjet e makinave do të trashëgojnë të njëjtën varësi. Nuk mund të jenë të gjitha mendje të shquara. Duhet të jenë edhe burokrate.

Historia që na pret, bashkë me ritmin e përparimit të saj, varet nga fakti nëse mendjet e mëdha kanë nevojë për më shumë nga bota, apo arrijnë më shumë me më pak.