Përshpejtimi i zbulimit të antibiotikëve me ChatGPT
Dr. César de la Fuente dhe ekipi i tij po përdorin mjete të reja në luftën kundër rezistencës antimikrobike.
"Është e mahnitshme të mendosh sa pak dimë dhe sa shumë mbetet për t'u zbuluar. Përpiqem t'ua përcjell këtë të rinjve, që ta kuptojnë se e ardhmja u përket atyre. Pothuajse nuk kuptojmë asgjë për botën—dhe kjo është emocionuese, sepse pikërisht këtu mund të ndihmojë shkenca." —Dr. César de la Fuente
"Mjete si ChatGPT po na ndihmojnë ta përshpejtojmë zbulimin shkencor. Për një shkencëtar si unë, është vërtet një terren eksperimentimi."
Një problem në rritje
Mjekësia moderne mbështetet te antibiotikët efikasë, të cilët na ndihmojnë të shërohemi nga sëmundjet e zakonshme, ndërhyrjet kirurgjikale, lindja e fëmijëve e shumë të tjera. Megjithatë, ka një problem në rritje: bakteret që luftojnë antibiotikët janë të qëndrueshme dhe, sa më shumë antibiotikë të përdorim kundër tyre, aq më shumë mundësi krijohen që shtamet rezistente të mbizotërojnë. Kjo njihet si rezistencë antimikrobike (AMR). Çdo vit, rreth 5 milionë vdekje lidhen me AMR-në bakteriale dhe ky numër pritet të dyfishohet deri në vitin 2050.
Antibiotikët e rinj janë thelbësorë për luftimin e AMR-së, por metoda tradicionale, në të cilën shkencëtarët dalin në natyrë dhe kërkojnë në tokë, bimë e lëndë të tjera organike për të gjetur molekula aktive, kërkon shumë kohë dhe mbështetet te prova dhe gabimi. Mjete si ChatGPT dhe Codex po i mundësojnë Dr. César de la Fuente dhe ekipit të tij të përdorin një qasje të re e më të shpejtë për identifikimin e molekulave të reja në luftën kundër AMR-së. "Ne bëjmë gjithçka me shpejtësi digjitale", thotë ai.
"Shpesh, ndërsa unë pi një filxhan kafe, ekipi im ka zbuluar tashmë një mori molekulash të reja që mund të bëhen antibiotiku i ardhshëm."
"Laboratori ynë merr përsipër projekte me rrezik të lartë, por kur ia dalim, rezultatet janë të mahnitshme."
—Marcelo Der Torossian Torres
"Codex është një bashkëpilot i shkëlqyer. Kur dua të zbatoj diçka, Codex mund ta përgatisë brenda një sekonde. Më ndihmon të kursej kohë dhe më lejon të merrem me gjëra të tjera."
—Erik Hartman
"Për mua, si shkencëtare eksperimentale, zhvillimi i një algoritmi është një hap i madh. Mund ta përdor Codex për të shkruar një skript dhe për t'u siguruar që të dhënat e mia të paraqiten grafikisht në të njëjtën mënyrë në çdo eksperiment."
—Angela Cesaro
Trajtimi i biologjisë si kod
Një nga përparimet e mëdha të Laboratorit de la Fuente është trajtimi i këtij problemi si një problem informacioni: ADN-ja, baza përbërëse e jetës, është thjesht kod. Mjete si ChatGPT i ndihmojnë të krijojnë algoritme që mund të analizojnë me shpejtësi sistemet komplekse që përcaktojnë botën tonë dhe të identifikojnë kandidatë të rinj për antibiotikë brenda disa orësh, në vend të disa vjetësh.
"Tani mund të zbulojmë molekula të reja antibiotike brenda pak orësh, në vend të pesë apo gjashtë vjetësh."
"Me Codex, dikush që nuk ka programuar kurrë më parë dhe që nuk e kupton gjuhën e informatikës, tani mund ta bëjë këtë."
—Dr. César de la Fuente
Angela punon në laboratorin eksperimental për të krijuar molekula që do të testohen.
ChatGPT është bërë pjesë thelbësore e rrjedhës së punës në Laboratorin de la Fuente. "Është bërë truri i përbashkët i laboratorit. E di si mendojnë për shkencën anëtarët e ndryshëm të ekipit, sepse hedhim aty shumë nga idetë tona", thotë Dr. de la Fuente. "Ai pasqyron vërtet mënyrën tonë të të menduarit: krijimin e ideve, zgjuarsinë dhe atë që sjellim ne si njerëz."
Codex ka shembur barrierat mes anëtarëve të ekipit, ku përfshihen shkencëtarë tradicionalë, biologë kompjuterikë dhe inxhinierë të të nxënit makinerik. "Njerëzit që pesë vjet më parë nuk do ta kishin prekur kurrë kompjuterin, përveçse për të analizuar të dhëna, tani mund të merren me biologji kompjuterike. Ata mund të shkruajnë algoritme për të identifikuar modele në të dhënat e tyre ose t'i paraqesin vizualisht rezultatet në mënyra që më parë ishin të pamundura."
"Laboratori ynë është shumë i larmishëm: kemi kimistë, biologë dhe specialistë të informatikës. Kemi kaq shumë talente që punojnë në fusha të ndryshme."
—Jianing Bai
Pamje e strukturave molekulare që Laboratori de la Fuente kërkon në shkallë të gjerë.
"IA-ja mund të lidhë njohuri nga disiplina të ndryshme, duke na ndihmuar të bëjmë pyetje më të mira dhe të zhvillojmë metoda më të mira për zgjidhjen e problemeve vërtet të vështira."
—Tianang Leng
"Nuk do ta bëja siç duhet punën time, nëse nuk do të përpiqeshim të zgjidhnim probleme madhore."
E ardhmja e antibiotikëve
Ndërthurja e zgjuarsisë njerëzore me inteligjencën e makinerive po ndihmon në hapjen e një rruge premtuese përpara në mjekësi. "Vetëm dy vjet më parë, isha pesimist për aftësinë tonë për të përballuar garën e armatimeve mes AMR-së dhe aftësisë së njerëzimit për të krijuar molekula të reja", thotë ai. "Por tani, disa nga sistemet që kemi zhvilluar së fundmi me mjete si ChatGPT më japin shumë më tepër shpresë nga sa prisja." Për Dr. de la Fuente, gjithçka që bën i shërben një qëllimi të vetëm: të pakësojë vuajtjet dhe të shpëtojë jetë. "Kam pritur gjithë jetën për mjete që na mundësojnë të bëjmë atë që bëjmë sot."
"Kemi parë se shumë prej molekulave që kemi zbuluar janë vërtet të afta të vrasin patogjenët bashkëkohorë."
—Dr. César de la Fuente
"Përfytyro një molekulë që e ke krijuar në kompjuter dhe që mund të shpëtojë jetë. Mendoj se shkencëtarët jetojnë për ato çaste kur zbulojnë diçka që askush në historinë e botës nuk e ka zbuluar më parë."