Европын AI ажиллах хүчний боломжийн зураглал

AI-ийн чадавх хил хязгаарыг хурдан давж чадна. Харин ажлын байр тийм саадгүйгээр өөрчлөгддөггүй. Ажил нь лицензийн тогтолцоо, орон нутгийн байгууллагууд, мөн асаргаа, боловсрол, шударга ёс, төрийн үйлчилгээ болон хүний дэмжлэгийн бусад хэлбэрийг хүргэх бодит нөхцөлөөр тодорхойлогддог. AI хөдөлмөрийн зах зээлийг өөрчлөх эсэх, хэрхэн өөрчлөхийг тодорхойлоход эдгээр тогтолцоо чухал. AI хөдөлмөрийн зах зээлд ямар нөлөө үзүүлэх вэ? Нөлөө нь хаана хамгийн их мэдрэгдэж, хэзээ илрэх вэ? Мөн AI руу шилжилт хүн бүрт үр өгөөжтэй байхыг бид хэрхэн хангах вэ?

Эдгээр асуулт нь OpenAI Economic Research-ийн шинэ тайлан болох ЕХ-ны AI ажлын байрны шилжилтийн хүрээний гол цөмд байна. Уг тайлан нь 2026 оны дөрөвдүгээр сард анх АНУ-д зориулан боловсруулсан AI ажлын байрны шилжилтийн хүрээ⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ)-г Европын хөдөлмөрийн зах зээлд өргөтгөн хэрэглэж байна. Тайланд Европын ур чадвар, чадамж, мэргэшил ба ажил мэргэжлийн (“ESCO”) албан ёсны ангилал зүйг Eurostat-ын ажил эрхлэлтийн өгөгдөлтэй хамт ашиглан, AI-ийн чадавх ЕХ-ны гишүүн орнуудад ойрын хугацаанд ажил мэргэжлийн өөр өөр төрлийн өөрчлөлт болж хэрхэн илэрч болохыг шинжилжээ. АНУ-тай харьцуулахад ЕХ-нд ойрын хугацаанд автоматжих боломж өндөр мэргэжлүүдэд ажиллагчдын эзлэх хувь бага байна.

Энэхүү хүрээ нь шилжилтийн дөрвөн хэв шинжийг тодорхойлдог: AI-тай хамт өсөж болох мэргэжил, автоматжих боломж өндөр мэргэжил, дахин зохион байгуулагдах магадлалтай мэргэжил, мөн ойрын хугацаанд өөрчлөлт багатай мэргэжил. Эдгээр ангилал нь ажил эрхлэлтийн таамаглал биш. Харин өөр өөр төрлийн дасан зохицох дарамт ба боломж хаана гарч ирж болохыг төлөвлөхөд зориулсан зураглал юм.

ЕХ-д хэрэглэн үзэхэд уг хүрээ AI зарим мэргэжлийн эрэлтийг нэмэгдүүлж, заримд нь хөдөлмөрийн хэрэгцээг бууруулж, харин олон мэргэжлийг дахин зохион байгуулж болзошгүйг харуулж байна:

• Нийт ажил эрхлэлтийн 12 орчим хувь нь зардал буурснаар хүртээмж нэмэгдэх эсвэл илүү олон төсөл хэрэгжих боломжтой болохын хэрээр AI-тай хамт өсөж болох мэргэжлүүдэд ногдож байна.
• 14 орчим хувь нь ойрын хугацаанд харьцангуй өндөр автоматжих боломжтой мэргэжлүүдэд ногдож байна.
• Өөр 27% нь хүмүүс үйлчилгээ үзүүлэхэд гол үүрэгтэй хэвээр байсан ч AI ажлын урсгал, ур чадварын хэрэгцээг өөрчилж болзошгүй, дахин зохион байгуулагдах магадлалтай мэргэжлүүдэд ногдож байна.
• Үлдсэн 47% нь ойрын хугацаанд өөрчлөлт багатай мэргэжлүүдэд ногдож байна.

Тайлангаас харахад улс бүрийн хэв шинж ЕХ даяар харилцан адилгүй байна. Люксембург, Швед, Нидерландад AI-тай хамт өсөж болох мэргэжлүүдийн эзлэх хувь илүү өндөр байна. Герман, Грек, Италид автоматжих боломж өндөр гэж ангилсан мэргэжлүүдийн ажил эрхлэлтийн эзлэх хувь илүү өндөр байна. Эдгээр ялгаа нь улс орнуудын ажил мэргэжлийн бүтцийн ялгааг илэрхийлдэг.

Бодлого боловсруулагч, ажил олгогч, боловсролын байгууллага, судлаачдын хувьд практик ач холбогдол нь өөрчлөлтийг урьдчилан харж, илүү нарийвчилсан түвшинд төлөвлөхөд оршино. Пүүсүүд, ажилтнууд, байгууллагууд аль хэдийн дасан зохицож эхэлсний дараа л нэгтгэсэн ажил эрхлэлтийн статистик томоохон өөрчлөлтийг харуулна. Европт ажил мэргэжил, сургалт, сул орон тоо, цалин хөлс болон албан ёсны статистикийн хүчтэй тогтолцоо бий. Эдгээр тогтолцоог AI-ийн чадавх болон ажлын байран дахь нэвтрэлтийн хэмжүүрүүдтэй холбовол шилжилтийн дарамт ба боломж хөдөлмөрийн зах зээлийн гол үзүүлэлтүүдэд илрэхээс өмнө хаана үүсэж байгааг тодорхойлоход тусална.

AI ажлын байрны шилжилтийн хүрээний Европын өргөтгөлийг бэлтгэл хангах зураглал гэж ойлгох нь зүйтэй. Энэ нь AI-ийн чадавх тодорхой мэргэжил, тодорхой институцийн орчинд эдийн засгийн өөрчлөлт болж хэрхэн хувирдгийг илүү хэрэгтэй асуултаар судлах арга юм. Илүү сайн нотолгоо нь ажилтнууд, пүүсүүд, бодлого боловсруулагчдад бэлтгэх илүү их хугацаа өгдөг.

Тайлан мөн AI ба ажлын байрны чиглэлээр ажиллаж буй төрийн болон хувийн байгууллагуудад хөдөлмөрийн зах зээлийн өөрчлөлтийг хянах мониторингийн чадавхыг бэхжүүлэх, эсвэл арга хэмжээг оновчлох үндэсний бэлэн байдлын төлөвлөгөө байгуулах зэрэг урьдчилсан санаануудыг санал болгож байна.

Ирэх саруудад бид эдгээр санааг үндэсний болон ЕХ-ны түвшний оролцогч талуудтай хамтран хэлэлцэж, улам өргөжүүлэн боловсруулна. Ингэснээр AI Европ даяар хөгжил цэцэглэлт, дэвшлийг дэмжих практик арга замыг тодорхойлохыг зорьж байна.