Ülkeler, kullanılmayan potansiyel farkını nasıl kapatabilir?

Yapay zeka olağanüstü bir hızla ilerliyor. Buna karşın birçok ülke, bu potansiyeli insanların yararına kullanmak ve ekonomik büyümeyi hızlandırmak için henüz tam anlamıyla değerlendirebilmiş değil. Bu araçlardan etkin biçimde yararlananlar ile yararlanmayanlar arasında giderek belirginleşen bir kullanılmayan potansiyel farklı bulunuyor. Bu fark açılmaya devam ederse, az sayıda ülke ekonomik ve teknolojik açıdan daha da öne geçerken, diğerleri geri dönüşü zor olacak biçimde geride kalma riskiyle karşı karşıya kalacak.

Bugün raporumuz kapsamında yayımladığımız Ending the Capability Gap⁠(yeni bir pencerede açılır) adlı yeni araştırma, bu farkın halihazırda ne kadar büyüdüğünü net biçimde ortaya koyuyor. Tipik bir ileri düzey kullanıcı, basit komutların ötesine geçerek yapay zekayı daha karmaşık ve çok adımlı işler için kullanıyor. Bu da, ortalama bir kullanıcıya kıyasla yaklaşık yedi kat daha fazla gelişmiş akıl yürütme yeteneğinden yararlanmasını sağlıyor.

Ayrıca, ülke düzeyinde de belirgin farklar gözlemliyoruz ve bu farklar yalnızca gelir düzeyiyle açıklanamıyor. ChatGPT kullanımının en yüksek olduğu 70'ten fazla ülke genelinde, bazı ülkelerde kişi başına kullanılan akıl yürütme yetenekleri, diğer ülkelere kıyasla üç kata kadar daha yüksek seviyelere ulaşıyor. ABD ve Hindistan gibi büyük ekonomiler toplam kullanıcı sayısında öne çıkarken; Singapur ve Hollanda gibi daha küçük ancak yüksek gelirli ülkeler, nüfus içindeki kullanım yaygınlığıyla dikkat çekiyor. Ancak ileri düzey yapay zeka benimsemesi yalnızca zengin ülkelerle sınırlı değil. Vietnam ve Pakistan gibi ülkeler; veri analizi, Connectors ve Codex gibi ileri düzey görevlerde kişi başına kullanımın iki kattan fazla olmasıyla, otonom ajan tabanlı araçların dünyadaki en yoğun kullanıcıları arasında yer alıyor.

Basitçe ifade etmek gerekirse bu tablo, bazı ülkelerin sahip oldukları kaynaklardan bağımsız olarak yapay zekayı daha karmaşık problemleri çözmek ve daha hızlı ilerlemek için halihazırda etkin biçimde kullandığını gösteriyor. Bu farklar şimdiden somut verimlilik kazanımlarına dönüşmüş durumda: insanların daha karmaşık görevlere odaklanmasını sağlıyor, yeni ürün ve hizmetlerin geliştirilmesini hızlandırıyor ve ekonomik büyümeyi destekleyerek yaşam standartlarını yükselten inovasyonu mümkün kılıyor.

Bu nedenle geçen yıl Ülkeler için OpenAI girişimini başlattık. Amacımız, yapay zekayı ve sağladığı kazanımları daha fazla insan için erişilebilir kılmaları adına devletlere ve kurumlara destek olmak. Bu girişim, ülkelerin temel kullanımdan daha derin ve etkili bir benimsemeye geçişini destekliyor. Buna; verimliliği artıracak, kurumları güçlendirecek ve fırsatları genişletecek biçimde yapay zekanın eğitim sistemlerine, iş yerlerine ve kamu hizmetlerine entegre edilmesi de dahil. Ülkeler için OpenAI, tek tip bir yaklaşım benimsemek yerine, yerel ihtiyaçları, öncelikleri ve mevcut kapasiteyi yansıtan ortaklıklar etrafında kurgulandı.

Bugün, Dünya Ekonomik Forumu ile birlikte düzenlediğimiz OpenAI etkinliğinde, bu çalışmayı 2026 yılında yeni girişimlerle genişleteceğimizi duyurduk. Bu girişimler; eğitim, sağlık, yapay zeka beceri eğitimi ve sertifikasyonları, afet müdahalesi ve hazırlık, siber güvenlik ve start-up hızlandırıcılarına odaklanıyor. Böylece ülkeler, kendi ihtiyaç ve önceliklerini ele almak üzere bizimle nasıl çalışacaklarına dair geniş bir seçenek yelpazesine sahip oluyor.

Bu genişlemenin temel odak noktalarından biri, ortak ülkelerin yapay zeka odaklı bir dünyaya hazırlanmasına destek olmak. Bunun başlangıç noktası ise OpenAI'ın Ülkeler için Eğitim programı. Program, devletlerin yapay zekayı eğitim sistemlerine; öğrenmeyi güçlendirecek ve öğrencileri geleceğin işlerine hazırlayacak biçimde entegre etmelerine yardımcı olmak üzere tasarlandı. Aynı zamanda, modellerimizi ve eğitim araçlarımızı geliştirmek için devletlerle yakın iş birliği içinde çalışmayı hedefliyor. İleriye baktığımda, Ülkeler için OpenAI ortaklarının yaratıcı ve kültürel sektörleriyle birlikte çalışma yolları bulma olasılığı da beni ayrıca heyecanlandırıyor.

Daha fazla iş yerinin yapay zekayı benimsemesi ve işverenlerin yapay zeka becerilerine sahip çalışanlara yönelik talebinin artmasıyla birlikte devletler bu teknolojiyi temel bir eğitim altyapısı olarak ele alıyor. Bu yaklaşım, öğrenenlerin yapay zeka becerileri kazanmasını desteklerken, eğitimcileri de bu araçları öğrenmeyi ve eleştirel düşünmeyi geliştirecek şekilde kullanmaları için gerekli araçlar ve eğitimlerle güçlendiriyor. Ülkeler için Eğitim programının ilk ortakları arasında Estonya, Birleşik Arap Emirlikleri, Yunanistan, Ürdün, Slovakya, Kazakistan, Trinidad ve Tobago ile CRUI yer alıyor. Bu program; bakanlıklar, üniversiteler ve araştırmacılarla birlikte yürütülecek. İleri düzey yapay zeka araçlarına daha geniş erişimi, eğitim ve öğrenme üzerindeki etkilerine yönelik büyük ölçekli araştırmaları ve öğrenciler ile eğitimciler için eğitimler ile sertifikasyonları bir araya getirecek. Aynı zamanda, eğitimde yapay zekanın sorumlu kullanımını şekillendiren, giderek büyüyen küresel bir ortaklar topluluğu oluşturacak.

Ülkeler için Eğitim programında olduğu gibi, diğer yeni girişimlerimiz de esnek olacak ve yapay zeka yeteneklerini gerçek dünyada etkiye dönüştürme yolları, ortaklarımızla süregelen görüşmeler doğrultusunda şekillenecek. Ülkeler için yapay zeka benimsemesini artırmak, önemli verimlilik kazanımları için büyük bir fırsat sunuyor. Bu doğrultuda kurumsal kullanımı yaygınlaştırmak, yapay zekaya hazır altyapılar kurmak ve iş gücü ile sınıflar genelinde yapay zeka okuryazarlığını artırmak kritik öneme sahip. Yapay zeka yetenekleri ilerledikçe, bugün atılan adımlar ülkelerin bu ilerlemeyi dünyanın dört bir yanındaki insanlar için somut faydalara dönüştürmesini sağlıyor.

Ülkeler için OpenAI kapsamındaki genişlememiz hakkında daha fazla bilgi için Ending the Capability Gap raporuna buradan⁠⁠(yeni bir pencerede açılır) göz atabilirsiniz.