Përgjigje më të mira, mendim më i gjerë: Përfitimi nga ChatGPT dhe trajnimi në mendimin kritik

Çfarë ndodh kur studentët përdorin ChatGPT për një detyrë të jetës reale? A arrihet përmirësimi i cilësisë duke prekur origjinalitetin?

Një eksperiment i ri nga studiuesit e Universitetit Bocconi, në bashkëpunim me OpenAI Economic Research, zbuloi se qasja në ChatGPT dhe trajnimi në mendimin kritik kishin efekte të veçanta dhe plotësuese. Qasja në ChatGPT përmirësoi cilësinë dhe koherencën e punës së studentëve, ndërsa një ushtrim në arsyetimin shkakësor, një formë e mendimit kritik, i ndihmoi ata të krijonin ide më unike. Studentët që patën qasje në ChatGPT si dhe trajnimin në fjalë, shfaqën të dyja këto efekte.

Rezultatet theksojnë po ashtu rëndësinë e një qasjeje gjithëpërfshirëse për vlerësimin e progresit të studentëve. Ndërkohë që AI-ja e bën më të lehtë për studentët të përgatitin përgjigje të përpunuara, detyrat mund të duhet të përshtaten për të matur cilësi të tjera të dëshiruara, si p.sh. origjinaliteti. 

Gjatë eksperimentit, më shumë se 1000 studentë të vitit të parë në Universitetin Bocconi punuan për një rast real biznesi, duke hartuar rekomandime marketingu për dyqanin e artikujve të universitetit.

Studentët u caktuan rastësisht, sipas orarit të mësimit, në një nga katër grupet që morën: qasje në ChatGPT (GPT‑4o), trajnim në arsyetimin shkakësor, të dyja ose asnjërën. Arsyetimi shkakësor është një formë e veçantë e mendimit kritik që i referohet lidhjes ndërmjet shkakut dhe pasojës dhe shpjegimi se përse një zgjidhje e caktuar mund të funksionojë ose jo. Trajnimi që ndoqën studentët nuk lidhej me IA-në; ai u mësonte atyre konceptet e arsyetimit shkakësor përmes një ushtrimi që përfshinte një lojë, shembuj, pyetje dhe reagime. 

Punimet e studentëve u vlerësuan nga vlerësues të trajnuar duke përdorur një rubrikë me pesë pikë. Nga ana tjetër, studiuesit përdorën një analizë të automatizuar të tekstit për të matur numrin dhe larminë e ideve në çdo punim, shenjat e arsyetimit shkakësor dhe ngjashmërinë me punimet e tre ekspertëve. 

Studentët që kishin qasje në ChatGPT morën pothuajse një pikë të plotë më shumë në shkallën me pesë pikë. Përgjigjet e tyre përfshinin më shumë ide, ndiqnin një logjikë më të qartë dhe ishin më të ngjashme me rekomandimet e shkruara nga ekspertët. Me fjalë të tjera, AI-ja i ndihmoi fillestarët të krijonin punime që dukeshin më profesionale. Ajo që është me rëndësi është se studentët nuk ia dorëzonin thjesht detyrat e tyre ChatGPT. Ata duhej të vendosnin përsëri se çfarë duhej të pyesnin, të vlerësonin përgjigjet dhe të zgjidhnin se çfarë do të përfshinin në punimin e tyre përfundimtar. 

Ushtrimi i mendimit kritik solli një rezultat më të papritur. Studentët që përfunduan ushtrimin shpjeguan më qartë se përse idetë e tyre mund të funksiononin dhe kur mund të dështonin, por nuk morën më shumë pikë sipas rubrikës së vlerësimit, e cila maste vetëm sa mirë rekomandimet trajtonin dy objektiva standardë marketingu: rritjen e njohjes dhe të përdorimit të dyqanit të universitetit.

Analiza e tekstit zbuloi një përfitim tjetër që rubrika nuk e pasqyronte. Në të gjithë grupin, studentët që përfunduan ushtrimin krijuan një gamë më të gjerë idesh, të cilat dallonin më shumë nga ato të sjella nga bashkëmoshatarët e tyre. Kjo ka rëndësi sepse një rubrikë tradicionale, si ajo e përdorur për vlerësimin e studentëve në këtë eksperiment, mund të vlerësojë pozitivisht një përgjigje të qartë dhe të strukturuar mirë, por të mos dallojë nëse studenti ka sjellë një ide që nuk është paraqitur nga askush tjetër.

Mund të ketë një tendencë për ta paraqitur debatin për arsimin si një zgjedhje mes mësimit të studentëve që të mendojnë vetë dhe mësimit të tyre për të përdorur AI-në.

Ky eksperiment tregon se të dyja janë të vlefshme në mënyra të ndryshme. Qasja në AI i ndihmoi studentët të krijonin përgjigje më të përpunuara, më të pasura me ide dhe më koherente nga ana logjike. Trajnimi në mendim kritik i nxiti të zhvillonin një gamë më të gjerë idesh origjinale, të vinin në dyshim supozimet dhe të shpjegonin se përse idetë e tyre duhej të funksiononin.

Së bashku, ato plotësojnë njëra-tjetrën. 

Studentët që patën qasje në ChatGPT dhe kryen ushtrimin e mendimit kritik shfaqën përfitimet e të të dyja alternativave. Larmia e ideve të tyre ishte e njëjtë me atë të studentëve që kryen vetëm ushtrimin. Pikët e tyre sipas rubrikës dhe numri i ideve ishin të ngjashme me ato të studentëve që patën vetëm qasje në ChatGPT. Puna e tyre tregoi po ashtu koherencë më të fortë logjike dhe më shumë prova të kërkimit të shpjegimeve dhe vënies në dyshim të supozimeve. Në përgjithësi, ky grup tregoi përfitime në gamën më të gjerë të matjeve. 

Struktura e rastësishme e eksperimentit i lejoi studiuesit të thelloheshin më tej në këta faktorë, duke i ndarë efektet e qasjes në ChatGPT dhe të ushtrimit të mendimit kritik nga efekti i kombinimit të tyre. Kjo e bën këtë eksperiment një kontribut veçanërisht të dobishëm mes kërkimeve të shumta dhe të vazhdueshme për ndikimin e AI-së te studentët dhe mënyrën më të mirë të strukturimit dhe mbështetjes së të mësuarit. 

Diferenca mes ndikimit të ushtrimit te studentët dhe asaj që pasqyroi rubrika tradicionale tregon një sfidë më të gjerë me të cilën përballen shkollat. 

Nëse AI-ja mund t’i ndihmojë studentët të krijojnë punime të përpunuara të nivelit të ekspertëve, atëherë përgjigjja përfundimtare në vetvete na tregon më pak për ato që studenti i kupton vërtet. 

Shumë mësues po përballen tashmë me pasojën se detyrat dhe vlerësimet mund të duhet të ndryshojnë. Kjo ndjek një prirje për disa dhjetëvjeçarë tani ku teknologjia dhe arsimi kanë evoluar së bashku për të mbështetur aftësitë që u duhen studentëve në shoqërinë moderne.

Këto rezultate theksojnë rëndësinë e shpërblimit të studentëve për punime që pasqyrojnë origjinalitet, arsyetim dhe vlerësim të qasjeve të shumta, jo vetëm për përgjigjet më tradicionale ose më të përpunuara. 

Përfundimi: AI i ndihmoi studentët t'i përmirësonin përgjigjet e tyre. Trajnimi në mendimin kritik i ndihmoi ata t’i zgjeronin idetë e tyre. Të dyja këto luajnë role plotësuese në përgatitjen e studentëve për të ardhmen.