Si po zbulojnë punonjësit mënyra të reja pune

Studimi ynë më i fundit tregon se, krahas qasjes në mjetet e IA-së, rëndësi ka edhe mënyra se si ndahen dhe kryhen detyrat. Këto detyra të reja, jashtë përshkrimit të zakonshëm të punës, bëhen pjesë e rregullt e mënyrës se si punonjësit përdorin IA-në. Nëse këto aktivitete bëhen në përgjegjësi të vazhdueshme, rolet mund të zgjerohen edhe nëse titujt e pozicioneve të punës mbeten të njëjta.

Raporti ynë i parë, Puna në avangardë, dokumentoi⁠ "ndërthurjen e detyrave": punonjësit që përdorin IA-në për aktivitete të lidhura historikisht me një profesion tjetër. Studimi ynë më i fundit ngre pyetjen se çfarë ndodh më pas

Nga analiza e më shumë se 1,5 milion mesazheve të ChatGPT në lidhje me punën, nga prilli deri në korrik 2026, ne gjetëm prova se një pjesë e përdorimit të IA-së mes profesioneve të ndryshme është diçka që përsëritet. Punonjësit u rikthehen detyrave jashtë kufijve të profesionit të tyre dhe, me kalimin e kohës, këto aktivitete zënë një pjesë më të madhe të përdorimit të IA-së nën vëzhgim.

Gjetjet ofrojnë një vështrim paraprak se si qasja në IA mund të përkthehet nga provat me detyra të reja te përfshirja e tyre në rutinën e zakonshme të punonjësve. Për kompanitë që përpiqen të përcaktojnë mënyrën më të mirë për ta adoptuar dhe përdorur IA-në, tendencat e identifikuara në studimin tonë katërmujor mbi kërkesat dhe përdorimin e IA-së nga punonjësit në profesione tregojnë se si këto kompani mund t'i zvogëlojnë pengesat mes identifikimit të një problemi dhe shtyrjes përpara të punës së përgjithshme me ndihmën e IA-së. Gjetjet tona sugjerojnë se, në zbatimin e strategjive të tyre për IA-në, organizatat duhet t’i kushtojnë rëndësi organizimit të punës bashkë me qasjen në mjetet e IA-së.

Punonjësit e përdorin IA-në ndryshe, në varësi të faktit nëse detyra bën pjesë në rolin e tyre në një fushë të caktuar. Punonjësit i drejtohen ndryshe IA-së për detyrat brenda dhe jashtë roleve të tyre të zakonshme. Kur pyesin për detyra jashtë profesionit të tyre, ata shkruajnë mesatarisht kërkesa më të shkurtra sesa për detyrat brenda profesionit. Ata kanë po ashtu më pak gjasa të kërkojnë shpjegime, udhëzime praktike, një format specifik përgjigjeje ose këshilla.

Në të njëjtën kohë, punonjësit kanë më shumë gjasa të japin shembuj ose informacione shpjeguese kur i kërkojnë IA-së ndihmë jashtë profesionit të tyre. Gjithashtu, kanë më shumë gjasa t’i kërkojnë IA-së të kontrollojë ose verifikojë diçka.

Një interpretim është se punonjësit po e përdorin IA-në për të huazuar ekspertizë. Në vend që t’i kërkojnë IA-së t’u mësojë një fushë krejtësisht të re, punonjësit mund të paraqesin një problem dhe kontekstin përkatës, p.sh. një dokument, shembull ose informacion nga një koleg, dhe t’i kërkojnë IA-së të ndihmojë në zbatimin e njohurive në lidhje me një fushë tjetër. 

Pyetja tjetër është nëse punonjësit u rikthehen këtyre aktiviteteve. Mes rreth 6200 punonjësve të vëzhguar vazhdimisht nga prilli deri në korrik, detyrat ndërmjet profesioneve të ndryshme të përdorura më parë u rritën nga 13,1% e aktivitet me IA-në specifike për profesionin në muajin prill, në 25,9% në muajin korrik¹. Ky model përputhet me idenë se punonjësit po përfshijnë një pjesë të ndihmës ndërmjet profesioneve të ndryshme në flukset e vazhdueshme të punës, në vend që thjesht të eksperimentojnë një herë. 

Një analizë e veçantë e vendos përsëritjen në kontekst. Në kampionin e vëzhgimeve të krahasueshme pas një muaji, punonjësit iu rikthyen në 23,6% të rasteve një detyre ndërmjet profesioneve të ndryshme të përdorur muajin e mëparshëm, krahasuar me përdorimin prej 8,4% për të njëjtën detyrë nga punonjës të krahasueshëm që nuk ishin vëzhguar se e kishin përdorur atë në muajin e mëparshëm. Dallime të ngjashme shfaqen edhe për detyrat brenda profesionit dhe detyrat e përgjithshme.

Përsëritja ndryshon ndjeshëm sipas llojit të punës. Muajin pasues punonjësit iu rikthyen me ritme relativisht të larta disa detyrave mes profesioneve të ndryshme:

• Diskutimi i mallrave ose shërbimeve me klientët: 54%

• Përgatitja e teksteve reklamuese ose promovuese: 44%

• Krijimi i materialeve të marketingut: 37%

Për krahasim, punonjësit iu rikthyen detyrës së shpjegimit të informacioneve financiare në rreth 15% të rasteve. Norma mesatare e rikthimit muajin pasues për detyrat ndërmjet profesioneve të ndryshme ishte 18,5%. Këto dallime mund të pasqyrojnë se ku përshtatet natyrshëm IA-ja në flukset e përsëritura të punës. Ato mund të pasqyrojnë edhe diferencat në normat e vendit të punës, në kujdesin e treguar ose në pasojat e perceptuara të një gabimi. 

Dy raportet e para, Puna në avangardë, japin një panoramë se si puna mund të ndryshojë përpara ndryshimit të titujve të pozicioneve. Raporti i parë tregoi se punonjësit e përdorin IA-në për të kapërcyer kufijtë tradicionalë ndërmjet profesioneve. Ky raport zbulon se disa prej këtyre aktiviteteve bëhen pjesë e flukseve të rregullta të punës. Këto modele tregojnë një rrugë të mundshme për transformimin e roleve nga IA-ja: një punonjës provon një aktivitet jashtë rolit tradicional, e konsideron IA-në të dobishme për të dhe fillon t’i rikthehet asaj si pjesë e punës.

IA-ja mund t’i riformësojë rolet e punës shumë përpara se të ndryshojnë titujt e pozicioneve: punonjësit e përdorin IA-në për aktivitete që lidhen me një profesion tjetër dhe, me kalimin e kohës, u rikthehen disave prej tyre. Nëse këto aktivitete bëhen përgjegjësi të zakonshme, larmia e aktiviteteve brenda një roli mund të zgjerohet edhe nëse titulli i pozicionit mbetet i njëjtë. Ne do të vazhdojmë t’i studiojmë këto ndryshime për të krijuar një panoramë më të qartë të mënyrës se si IA-ja po ndryshon ndarjen e punës dhe çfarë do të thotë kjo për punonjësit, bizneset dhe ekonominë më të gjerë.

• Lexo studimin tonë mbi ndërthurjen e detyrave⁠ për të mësuar se si punonjësit po përdorin ChatGPT për të marrë përsipër detyra përtej roleve të tyre tradicionale.

• Lexo Kuadrin tonë për tranzicionin e vendeve të punës nga IA-ja⁠ për të mësuar se si aftësitë e IA-së, rolet njerëzore dhe kërkesa mund t'i japin formën punësimit.