Gebruik van ChatGPT en invoeringspatronen op de werkvloer

Hoewel ChatGPT pas tweeënhalf jaar geleden is gelanceerd, wordt het nu al gebruikt door werknemers in elke sector, in elke functie en bij bedrijven van elke omvang. In de VS gebruikt inmiddels meer dan een kwart van de werkenden ChatGPT voor hun baan. Van mensen met een master of postdoctorale opleiding is dat zelfs 45%.

Nieuwe software in een bedrijf volgt meestal een vast patroon: hoge kosten vooraf, een lange uitrol en een trage adoptie voordat het rendement zichtbaar wordt. ChatGPT doorbrak dat patroon omdat mensen het vanuit hun privéleven meenamen naar de werkvloer. Ze hadden geen maandenlange training of ingewikkelde onboarding nodig: ze gingen er gewoon mee aan de slag om direct waardevol werk te doen.

We zien nu al duidelijke signalen. Iedereen, van wetenschappers tot marketeers en operators, verweeft ChatGPT in hun dagelijkse taken. Of je nu code debugt of een nieuwe campagne brainstormt, AI is vaak de eerste stap in het werkproces.

Dit rapport combineert nieuwe gegevens uit onze eigen analyses met bevindingen uit peer-reviewed onderzoeken. We laten zien wie ChatGPT op het werk gebruikt, hoe mensen het inzetten en hoe het binnen organisaties wordt geïntegreerd.

Dit rapport combineert resultaten uit onafhankelijke onderzoeken met analyses van OpenAI over het gebruik van ChatGPT en ChatGPT Enterprise. Alle analyses door OpenAI zijn uitgevoerd op geanonimiseerde of geaggregeerde gegevens. OpenAI heeft geen inhoud van gebruikers (zoals inputs of outputs) bekeken of identificeerbare gegevens geanalyseerd. Gebruikstrends zijn in kaart gebracht met geautomatiseerde systemen. De specifieke ChatGPT‑prompts die in dit rapport als voorbeeld worden gebruikt, zijn fictief en niet afkomstig van echte gebruikers of klanten.

Toen ChatGPT in november 2022 werd gelanceerd, richtte het zich vooral op een kleine groep AI-onderzoekers en enthousiastelingen. Binnen enkele maanden had het al 100 miljoen wekelijkse actieve gebruikers. Inmiddels zijn dat er meer dan 700 miljoen, waarmee het een van de meest bezochte websites ter wereld is. 

Het brede gebruik door consumenten vond snel zijn weg naar de werkvloer. De cijfers laten zien dat adoptie onder consumenten een belangrijke aanjager is van AI op het werk. 

Dit is een patroon dat we vaker zien: software die populair wordt bij consumenten vindt vanzelf zijn weg naar de werkomgeving, vaak gestimuleerd door jongere werknemers. ChatGPT volgt dezelfde route. Dat zie je terug in de snelle groei van wekelijkse gebruikers, het hoge gebruik onder werknemers jonger dan 30 en het frequente (vaak dagelijkse) gebruik.

In slechts een paar jaar tijd is AI op de werkvloer uitgegroeid van niche tot mainstream. De cijfers spreken voor zich:

De adoptie van AI verloopt niet overal even snel. In sommige sectoren is ChatGPT al snel geïntegreerd in de dagelijkse praktijk, terwijl andere sectoren terughoudender zijn. 

Door te kijken naar welke sectoren de tool het snelst omarmen, zien we waar de kansen liggen en waar de adoptie meer tijd nodig heeft. 

Bepaalde sectoren gebruiken ChatGPT meer dan verwacht. IT en de financiële sector lopen voorop, wat logisch is gezien de kracht van de tool op het gebied van programmeren, analyses en informatieverwerking. In de industrie wijst het gebruik op een bredere digitale transformatie: fabrieken zetten AI in voor procesautomatisering, voorspellend onderhoud en het optimaliseren van de toeleveringsketen. Vroege investeringen in industriële AI maken de weg vrij voor ingenieurs, analisten en operations managers om ChatGPT op grote schaal te gebruiken.

Andere sectoren blijven achter. In de retail, bouw, transport, groothandel en landbouw is het gebruik aanzienlijk lager. Dat hangt waarschijnlijk samen met het relatief kleinere aandeel kenniswerkers in deze sectoren, waardoor de directe behoefte aan AI-tools minder groot is.  

De zorg is een bijzonder geval. Ondanks dat dit een van de grootste en meest data-intensieve sectoren is, verloopt de adoptie traag. Strenge regels rond privacy en compliance, en een risicomijdende organisatiecultuur, spelen hierbij mogelijk een rol. Toch zien we de eerste groei bij specifieke taken zoals klinische documentatie en administratieve workflows. Dit suggereert dat de zorg binnenkort een belangrijke groeimarkt voor AI kan worden.

Hoewel de adoptiepatronen per afdeling verschillen, vallen er een paar thema's op. In de eerste drie maanden domineren vier categorieën het gebruik: schrijven, onderzoek, programmeren en analyse. Samen zijn deze taken goed voor het overgrote deel van de verstuurde berichten. Deze variatie onderstreept de flexibiliteit van ChatGPT: teams gebruiken het om communicatie op te stellen, informatie te verzamelen en samen te vatten, code te schrijven en data te interpreteren.

Technische teams behoren tot de meest intensieve gebruikers. Functies binnen analytics, engineering en IT vormen een groot deel van de vroege gebruikersgroep. Programmeren is de belangrijkste toepassing, vooral binnen engineering. Tegelijkertijd wordt ChatGPT veel ingezet voor onderzoek en documentatie. Dat suggereert dat ChatGPT bijna net zo vaak wordt gebruikt voor planning als voor coderen. 

IT-teams richting zich vooral op onderzoek en probleemoplossing. Zij gebruiken ChatGPT vaak als kennisbron voordat ze overgaan op automatisering.

Voorbeeldprompt voor coderen

Let op: bovenstaande voorbeeldprompt is speciaal voor dit rapport opgesteld en uitsluitend bedoeld ter illustratie

Mensen in commerciële en klantgerichte functies (zoals marketing, communicatie, sales en customer experience) behoren ook tot de grote gebruikersgroep. Deze functies gebruiken ChatGPT vooral voor schrijven, onderzoek, creatieve brainstorms en het genereren van media. 

Over alle functies heen zien we een consistent patroon: AI versterkt expertise, maar vervangt deze niet. Engineers verfijnen hun prompts om code te debuggen en unit tests te genereren. Analisten gebruiken chain-of-thought prompting om datasets op te schonen en te interpreteren. Klantenserviceteams stellen zorgvuldig geformuleerde, merkgerichte antwoorden op. De gemene deler is duidelijk: ChatGPT vergroot het bereik van specialistische vaardigheden en groeit uit tot een vaste partner in kernprocessen.

Bron: geaggregeerde afdelingsdata van ChatGPT Enterprise, verzameld tijdens onboarding; geanalyseerd met geautomatiseerde contentclassifiers

Opvallend is dat coderen zich niet beperkt tot engineering. Designers gebruiken programmeerfuncties bijvoorbeeld voor front-endprototypes en hulp bij codefragmenten. Zij zetten ChatGPT hiervoor aanzienlijk vaker in dan finance- en salesteams. Projectmanagers combineren schrijven, mediageneratie, coderen en data-analyse en fungeren daarmee als verbindende schakel tussen teams. Ook productontwikkeling, operations, marketing, finance en HR gebruiken ChatGPT in zekere mate voor programmeertaken. 

Deze trend wordt bevestigd door onderzoek van Boston University en BCG naar de impact van ChatGPT op de technische vaardigheden van consultants. Consultants die getraind waren in het gebruik van ChatGPT, scoorden 49, 20 en 18 procentpunten hoger op technische taken dan de controlegroep. Bij twee van de drie taken presteerden ze zelfs bijna op het niveau van echte BCG-datawetenschappers.

Goed schrijven is niet langer alleen een gespecialiseerde taak voor content-teams. ChatGPT kan iedereen losse aantekeningen omzetten in een heldere tekst en deze snel verfijnen. Verslagen, memo's en klantcontact worden duidelijker en toegankelijker, omdat iedereen zijn ideeën goed kan verwoorden, niet alleen de getrainde tekstschrijver. AI wordt daarmee de toegangspoort voor dagelijkse communicatie en afstemming. Het opstellen van een tekst, het bepalen van de juiste toon en het maken van verschillende versies gebeurt nu in één moeite door.

Designteams vallen op door hun intensieve gebruik van mediageneratie. Zij gebruiken deze functies twee tot vier keer vaker dan andere afdelingen. Dat onderstreept dat ChatGPT zich ontwikkelt tot meer dan alleen een teksttool. 

Alle commerciële teams gebruiken ChatGPT vooral voor schrijven, onderzoek en mediageneratie, elk op hun eigen manier. Hieronder zijn enkele voorbeeldprompts die een beeld geven van de vragen die we voorbij zien komen:

Let op: bovenstaande voorbeeldprompts zijn speciaal voor dit rapport opgesteld en uitsluitend bedoeld ter illustratie

De eerste data laten een duidelijk patroon zien: de meeste afdelingen gebruiken vooral de basisfunctionaliteiten van ChatGPT, zoals zoeken, data-analyse, het uploaden van bestanden zoeken, het ophalen van informatie en canvas. Meer geavanceerde functies (zoals redenerende modellen, diepgaand onderzoek, projecten en aangepaste instructies) worden vooral gebruikt door power users, zoals R&D-teams. Voor veel medewerkers is ChatGPT hiermee vooral verweven in het dagelijkse werk via toegankelijke, laagdrempelige taken.

Technische afdelingen vormen hierop een uitzondering. Analytics, engineering, IT en onderzoek maken aanzienlijk intensiever gebruik van geavanceerde mogelijkheden. Hun werk vraagt vaker om meerstapsredeneringen, grootschalige datasynthese en complexe probleemoplossing. Engineers gebruiken ChatGPT voor codegeneratie en debugging, analisten zetten diepgaand onderzoek in om datasets te interpreteren en IT-professionals raadplegen kennisbanken om tickets op te lossen en systemen te troubleshooten. Geavanceerde tools sluiten vanzelfsprekend aan bij taken die gestructureerd, data-intensief en besluitvormingsgericht zijn.

Ook tussen technische teams onderling zijn er verschillen. IT-teams gebruiken vaker gegevensopvraging en zoekfuncties en zetten ChatGPT in als kennispartner voor configuratie- of beleidsvragen. Engineeringteams maken juist meer gebruik van GPT’s, programmeertools en data-analyse, wat past bij hun codegerichte workflow. Dit laat zien dat adoptie niet alleen afhangt van technische vaardigheid, maar ook van het type werk en de context van de afdeling.

Uit de data komen twee kansen naar voren. Ten eerste worden geavanceerde functies nog te weinig gebruikt, zelfs op plekken waar ze een grote impact kunnen hebben. Mogelijke drempels zijn beperkte vindbaarheid, onvoldoende bekendheid met toepassingsmogelijkheden of de tijd die nodig is om ze in te stellen.

Ten tweede zien we dat voorlopers binnen analytics, IT, legal en engineering al werken met complexere workflows. Naarmate trainingsprogramma's worden uitgebreid en de software toegankelijker wordt, zal de focus verschuiven van eenvoudige dagelijkse taken naar diepgaande analyses en gezamenlijke workflows die de besluitvorming binnen de hele organisatie veranderen. 

ChatGPT maakt medewerkers nu al aantoonbaar productiever. Interne benchmarks laten een duidelijke stijging in productiviteit zien. Medewerkers schrijven en communiceren sneller, doen efficiënter onderzoek en besteden minder tijd aan repetitieve taken. Veel organisaties bevinden zich nog in een vroege adoptiefase. Tegelijkertijd zien we dat sommige bedrijven ChatGPT al op afdelingsniveau integreren om complete processen efficiënter te maken. 

In tegenstelling tot traditionele bedrijfssoftware, die vaak na lange besluitvorming top-down wordt uitgerold, kwam ChatGPT van onderaf de werkvloer op. Medewerkers en kleine teams begonnen er zelf mee, experimenteerden met workflows en bewezen de waarde ervan nog voordat het bedrijf de software officieel inkocht. Deze organische groei maakte het tot een van de snelst geadopteerde bedrijfstechnologieën in de recente geschiedenis. 

Die dynamiek verandert nu. Nieuwe mogelijkheden (van autonome agents en geavanceerde programmeerhulp tot tools die helpen bij besluitvorming ) vergroten de rol van ChatGPT. Het is niet langer alleen een tool voor persoonlijke productiviteit, maar een platform voor volledige werkprocessen. Managers gebruiken het om strategieën te vormen, engineers om systemen te ontwerpen en klantenservicemedewerkers om complexe oplossingen te beoordelen. ChatGPT fungeert steeds vaker als een soort besturingssysteem voor de dagelijkse praktijk: een gedeelde laag waarop beslissingen worden genomen, problemen worden opgelost en output wordt opgeschaald.

Werk ontwikkelt zich altijd samen met technologie. Nog niet zo lang geleden lag de focus op het vinden van informatie, het schrijven van e-mails en het herhalen van eerder opgeloste problemen. Nu verschuift de nadruk steeds meer naar synthese, creativiteit en snelheid: werk dat beter wordt door natuurlijke en intuïtieve interactie met AI.

In de komende jaren zal AI onderdeel worden van bijna elk werkproces. Medewerkers zullen minder tijd besteden aan de uitvoering van losse taken en meer aan het sturen en verfijnen van wat de AI produceert. Omdat ChatGPT breed inzetbaar is, kunnen medewerkers taken oppakken die voorheen over meerdere afdelingen verspreid waren. Een productmanager kan de tool bijvoorbeeld gebruiken om klantfeedback te analyseren, een nieuwe functie te testen en direct de juridische en marketingteksten op te stellen die nodig zijn voor de lancering.

Samenwerking verschuift van losse documenten en berichten naar gedeelde, realtime werkomgevingen waarin teams samen problemen oplossen. Functies zoals geheugen maken ChatGPT contextbewuster: het onthoudt voorkeuren, projecten en persoonlijke, unieke workflows. Ook de mogelijkheid om zowel gestructureerde als ongestructureerde data direct in ChatGPT te gebruiken, versterkt de rol als centrale interface tot bedrijfskennis. Nieuwe modellen, zoals GPT‑5, versnellen deze ontwikkeling.

Belangrijk is dat eerste onderzoeken laten zien dat deze verschuiving niet alleen de productiviteit verhoogt, maar ook het werkplezier vergroot. Tijdrovende en minder waardevolle taken nemen af, waardoor meer ruimte ontstaat voor inhoudelijk en betekenisvol werk. In een zes maanden durend gerandomiseerd experiment onder duizenden kenniswerkers daalde de wekelijkse tijd besteed aan e-mail met 31% dankzij toegang tot AI. Een ander onderzoek onder softwareontwikkelaars liet zien dat zij door AI-tools meer tijd konden besteden aan het daadwerkelijke programmeren en aan creatief onderzoek, en minder aan projectmanagement. Samen wijzen deze bevindingen erop dat tools zoals ChatGPT routinematig werk verminderen, zodat er meer tijd overblijft voor meer strategisch, betekenisvoller en uiteindelijk waardevoller werk.

De schaal van deze verandering doet denken aan eerdere technologische revoluties. Elektriciteit veranderde fabriekswerk, het internet herdefinieerde handel en communicatie, en AI legt nu de basis voor de volgende grote sprong. Organisaties die zich snel én doordacht aanpassen, realiseren de eerste en grootste voordelen: snellere besluitvorming, productiviteitsdoorbraken en nieuwe kansen in elke functie.