OpenAI
Drag left or right, or use the arrow keys, to rotate the sphere of scientific objects. Press Space to pause or resume.

2026 ж. 16 қараша

ЗерттеуҒылым

Ғылымның жаңа шебі

1 800-ден астам ғалым ChatGPT‑ді қалай қолданды және ЖИ-дің ғылыми жаңалық ашуға ықпалынан не күтеді? Жаңа есебіміздегі қорытындылармен танысыңыз.

Ғылыми прогресс зерттеушілердің жаңа сұрақтар қойып, оларға жауап табу жолдарын іздеуіне байланысты. ЖИ осы жұмыстың бір бөлігіне айналып келеді, бірақ біз оның қай тұста көмектесетінін және жаңалық ашуға қалай ықпал ете алатынын әлі де зерттеп жатырмыз.

OpenAI компаниясының экономикалық зерттеулер тобы «Зерттеушілерге арналған ChatGPT» жазғы пилоттық бағдарламасындағы 1 819 ғалымның ғылымға қатысты 580 000-нан астам хабарламасын зерттеп, 251 қатысушыға сауалнама жүргізді.

Ғалымдар ChatGPT‑ді әдебиетке шолу жасаудан бастап дәлелдерді талдау мен идеяларды дамытуға дейінгі зерттеудің барлық кезеңінде қолданды. Сауалнамаға қатысушылардың бағалауынша, сол жұмысты дәл сондай сапамен ЖИ-сіз орындауға 1,9 есе көп уақыт кетер еді. Ал жаңалық ашу мерзімдері туралы сұрағымызға жауап бергендердің 98%-ы ЖИ өз саласында жаңалық ашуды жеделдетеді деп күтетінін айтты.

OpenAI әдепкі бойынша «Зерттеушілерге арналған ChatGPT» бағдарламасына қатысушылардың деректерін өз модельдерін үйретуге пайдаланбайды. Зерттеушілердің құпиялылығын қорғау үшін біз хабарламаларды әдебиетке шолу, код жазу немесе деректерді талдау сияқты зерттеу жұмысының түрлеріне бөлетін автоматты жіктеу құралдарын қолдандық. Зерттеу тобы осы санаттарды көре алды, бірақ негізге алынған хабарламаларды немесе ChatGPT жауаптарын оқыған жоқ.

ЖИ — ғалымдардың күнделікті жұмысының бір бөлігі

Біз ғалымдардың зерттеу барысының әр кезеңінде ChatGPT‑ді қалай қолданғанын зерттедік.

Әр ғалымның ғылымға қатысты хабарламаларындағы әр жұмыс түрінің үлесін есептедік, содан кейін әр ғалымға бірдей салмақ беріп, сол үлестердің орташа мәнін алдық. Пайыздар дөңгелектелген; басқа зерттеу жұмыстарының үлесі 1%-дан аз болды.

Ғалымдардың 68%-ы ChatGPT‑ді зерттеу идеяларын дамыту үшін қолданған

Біз ғалымдардың ChatGPT‑ді идея әзірлеу үшін қалай қолданғанын қарастырдық. Төмендегі көрсеткіштер олардың зерттеу идеялары туралы хабарламаларын сипаттайды.

Ғалымның жетекшілігімен

35%

жағдайда ғалымдар ChatGPT-ге жұмыс істеу үшін нақты сұрақ ұсынды.

Бірге әзірленген

36%

жағдайда ғалымдар өз идеясын ұсынып, ChatGPT-ден оны жетілдіруді сұрады.

ChatGPT ұсынған

23%

жағдайда ғалымдар ChatGPT-ден зерттеу сұрағын ұсынуды сұрады.

Басқа

6%

Хабарламаны басқа жұмыс түрлерінің ешқайсысына жатқызу мүмкін болмады.

Сауалнамаға қатысқан ғалымдардың 98%-ы ЖИ өз саласында жаңалық ашуды жеделдетеді деп күтеді.

Біз әр саладағы ғалымдардан ЖИ-сіз ашуға 10 жыл кететін жаңалықты елестетіп, ЖИ көмегімен оған қанша уақыт кететінін бағалауды сұрадық.

Бұл сұраққа 250 респондент жауап берді. Респонденттер бірнеше саланы таңдай алғандықтан, бір адам бірнеше салалық топқа кіруі мүмкін. Пайыздар дөңгелектелген және олардың қосындысы 100% болмауы мүмкін.

Ғалымдар тапсырмаларды ChatGPT‑ге бергеннен кейін де жұмысқа қатысуын жалғастырады

Біз зерттеу жұмысының әр түрінде ғалымдардың ChatGPT жауаптарын нақтылау, тексеру немесе түзету үшін қаншалықты жиі қосымша сұрау жібергенін өлшедік.

Әр ғалымның қосымша сұрауға ұласқан сұрауларының орташа пайыздық үлесі.

ЖИ ғылыми прогреске қалай ықпал ете алады?

Біз жаңалық ашу жеделдейді деп күткен ғалымдардан оның себебін түсіндіруді сұрадық. Олардың жауаптарында үш себеп айқын көрінді.

52%

Зерттеуді жылдамырақ орындау

23%

Келешегі зор зерттеу сұрақтарын табу

14%

Зерттелетін сұрақтар аясын кеңейту

11%

Басқа

Ғалымдар бірнеше себеп келтіре алды. Пайыздар 224 жазбаша жауаптан анықталған 367 себептің ішіндегі үлесті көрсетеді.

Болашаққа көзқарас

Осы зерттеуге қатысқан ғалымдар ChatGPT‑ді идеяларды зерделеу, дәлелдерді талдау, код жазу және зерттеу нәтижелерін ұсыну үшін қолданды. Олардың жауаптары уақыт үнемдеуден де ауқымды мақсаттарды көрсетеді: келешегі зор сұрақтарды табу және зерттеу бағыттарын кеңейту.

Бұл үміттердің іс жүзінде жаңалық ашуды жеделдететінін анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет. Ілгерілеу ғалымдарға идеяларын тексеруге қажет қаржыландыруға, мамандарға және тәжірибе жүргізу мүмкіндіктеріне де байланысты болады.

Біз көбірек ғалымға ЖИ өз жұмысына қандай мүмкіндіктер беретінін зерттеуге жағдай жасағымыз келеді. Осы зерттеумен қатар, біз Зерттеушілерге арналған ChatGPT⁠ бағдарламасын кеңейтіп, әлем бойынша 200 000-нан астам зерттеушіге тегін қолжетімділік ұсынамыз. Ғалымдарға идеяларын адам өмірін жақсартатын жаңалықтарға айналдыруға көмектесу — AGI бүкіл адамзатқа пайда әкелуін қамтамасыз ету миссиямыздың өзегі.

«ChatGPT сияқты құралдар бізге ғылыми жаңалық ашуды жеделдетуге көмектесіп жатыр. Мен сияқты ғалым үшін бұл — еркін ізденуге арналған нағыз кеңістік».

Сесар де ла Фуэнте

Антимикробтық зерттеулер⁠

Зерттеу туралы