Asya genelindeki afet müdahale ekiplerinin yapay zekayı sahada kullanmasına destek oluyoruz

Bugün Bangkok'ta, Güneydoğu Asya ve Güney Asya genelinden 50 afet yönetimi liderini, Gates Vakfı, Asian Disaster Preparedness Center (ADPC) ve DataKind iş birliğiyle afet yönetimi profesyonellerine yönelik düzenlediğimiz ilk Yapay Zeka Atölyemiz için bir araya getiriyoruz. 

Bu girişime yön veren soru basit ama acil: Yapay zeka, en kritik anlarda kamu kurumları ve kâr amacı gütmeyen kuruluşların daha hızlı ve daha etkili yanıt vermesine nasıl yardımcı olabilir? 

Katılımcılar 13 ülkeden geliyor: Bangladeş, Hindistan, Endonezya, Laos Demokratik Halk Cumhuriyeti, Malezya, Myanmar, Nepal, Pakistan, Filipinler, Sri Lanka, Tayland, Timor-Leste ve Vietnam. Kamu kurumlarını, çok taraflı kuruluşları ve kâr amacı gütmeyen kuruluşları temsil ediyorlar. Katılımcıların birçoğu sahada afet müdahalesine doğrudan katkı sunuyor; bilgiyi koordine ediyor, etkilenen topluluklara destek sağlıyor ve zamana duyarlı kararlar alıyor.

Bu çalışma aynı zamanda, Davos'ta duyurduğumuz Ülkeler için OpenAI Programı'nın genişletilmesine⁠(yeni bir pencerede açılır) de dayanıyor. Özünde bu girişim, kuruluşların yapay zekaya yalnızca ilgi duymanın ötesine geçerek onu gerçek dünya uygulamalarına dönüştürmesine yardımcı olmayı amaçlıyor. Başka bir deyişle, yapay zekayı her gün karşılaştıkları operasyonel zorlukların içine yerleştirmeyi hedefliyor. 

Afet müdahale ekipleri çoğu zaman kaynakların kısıtlı olduğu ortamlarda, parçalı verilerle, manuel süreçlerle ve sınırlı altyapıyla çalışıyor. Bu sınırlamalar, koordinasyonu yavaşlatabilir ve özellikle zamanında bilginin kritik olduğu hızla değişen durumlarda önemli kararların gecikmesine neden olabilir. Bugün birçok ekip, yapay zekanın bu iş akışlarını nasıl daha iyi destekleyebileceğini araştırıyor.

Bu aciliyet ise giderek artıyor. Geçen yılın ikinci yarısında, Güney ve Güneydoğu Asya genelinde art arda yaşanan tayfunlar ve şiddetli fırtınalar toplulukların yaşamını sekteye uğrattı ve afet müdahale sistemlerinin sınırlarını zorladı. Asya, dünya genelinde afetlerden etkilenen insanların tahminen %75'ine ev sahipliği yapması nedeniyle, dünyanın afete en yatkın bölgesi olmayı sürdürüyor. Dünya Bankası, afetlerin önceki yıllarda ASEAN ülkelerine 11 milyar $'dan fazla maliyet yüklediğini tahmin ediyor. 

Bu anlarda, insanların destek arama biçiminin de değiştiğini görüyoruz. Sri Lanka'daki Ditwah Siklonu sırasında kurum içi veriler, ChatGPT'de siklonla ilgili mesajlarda 17 katlık bir artış yaşandığını gösterdi. Bu da yapay zekanın kriz anlarında bilgiye ve rehberliğe erişmek için halihazırda nasıl kullanıldığını ortaya koyuyor. Kasım 2025'teki Senyar Siklonu sırasında Tayland'da da benzer bir yapay zeka kullanım artışı görüldü; mesaj hacmi önceki aylara kıyasla 3,2 kat yükseldi. Bu durum, yapay zekayı müdahale ekiplerinin acil durumlarda bilgi toplama, karar verme ve iletişim kurma süreçlerine daha doğrudan entegre etmek için açık bir fırsata işaret ediyor.

Atölyemiz tam da bu amaca odaklandı. Bugünkü oturumda katılımcılar, yapay zekanın günlük çalışmalarını pratikte nasıl destekleyebileceğini keşfetmek için OpenAI mentorlarıyla yan yana çalıştı. Sıfırdan başlamak yerine, durum raporlamasından ihtiyaç değerlendirmesine ve kamu iletişimine kadar farklı senaryolarda kullanabilecekleri özel GPT'ler ve yeniden kullanılabilir iş akışları geliştirmeyi incelediler. Oturumlarda ayrıca yapay zeka teknolojilerinin benimsenmesinde sorumlu kullanımın ve kurumsal güven inşa etmenin önemi de vurgulandı.

Tayland Temsilciler Meclisi üyesi Prof. Dr. Yodchanan Wongsawat, bölge genelinde afet hazırlığını ve müdahaleyi güçlendirmede kamu ile özel sektör arasındaki iş birliğinin önemine dikkat çekerek oturumu açtı.

İş ortaklarımızla birlikte, önümüzdeki aylarda bölgedeki katılımcı kuruluşlarla pilot uygulamalara ve daha derin teknik iş birliğine odaklanan ikinci bir aşamayı değerlendirmeyi planlıyoruz. Toplulukların afetlere daha etkili biçimde hazırlanmasına ve müdahale etmesine yardımcı olacak pratik araçlar geliştirerek bu çalışmayı sürdürmeyi sabırsızlıkla bekliyoruz.