Nowe pomysły polityczne na erę inteligencji

OpenAI przyznaje granty 14 projektom prowadzonym przez niezależne organizacje, aby wraz z rozwojem AI zwiększać możliwości gospodarcze i wzmacniać odporność społeczną. Granty są realizacją zobowiązania, które podjęliśmy, publikując w kwietniu 2026 roku dokument Polityka przemysłowa w erze inteligencji: chcemy wspierać innych w testowaniu, kwestionowaniu i rozwijaniu przedstawionych przez nas pomysłów, aby zaawansowana AI przynosiła korzyści wszystkim.

Możliwości AI szybko rosną, dając jej potencjał do zmiany sposobu, w jaki ludzie się uczą, tworzą i uczestniczą w gospodarce. Rośnie również jej zasięg: z ChatGPT korzysta miliard osób na całym świecie, z różnych regionów, grup dochodowych i demograficznych. Użytkownicy reprezentują wszystkie główne grupy wiekowe; mamy więcej dorosłych użytkowników zarówno poniżej, jak i powyżej 30. roku życia niż jakiekolwiek inne laboratorium pionierskiej AI.

Jednak powszechny dostęp do technologii to tylko część równania. To, czy AI ostatecznie będzie służyć wielu, a nie nielicznym, zależy również od decyzji społeczeństw dotyczących sposobu jej wdrażania i podziału płynących z niej korzyści. Jeśli korzyści ery inteligencji mają być powszechnie dostępne, działania polityczne muszą być równie ambitne jak sama zmiana technologiczna — a to wymaga nowych rozwiązań, nie tylko modyfikowania obecnej polityki.

Decyzji tych nie powinny podejmować wyłącznie firmy technologiczne. W społeczeństwach demokratycznych powinny być kształtowane przez instytucje demokratyczne i debatę publiczną. Niezależne organizacje badawcze i eksperckie odgrywają szczególnie ważną rolę: mogą opracowywać i testować nowe podejścia, kwestionować założenia — także nasze — oraz pełnić funkcję laboratoriów idei, które rządy mogą dostosować do własnych społeczności i uwarunkowań.

Dzięki tym nowym grantom badacze i praktycy przełożą ogólne koncepcje na konkretne działania, analizując, co może się sprawdzić, jakie będą koszty i jak odpowiedzialnie wdrażać poszczególne rozwiązania. Na nasze zaproszenie do składania wniosków odpowiedziało ponad 400 osób i organizacji. Wnioskodawcy wskazali koncepcje i zaproponowali projekty, które mogą istotnie pogłębić wiedzę społeczną i przyczynić się do rozwoju polityki publicznej. OpenAI przeznaczy na wybrane projekty łącznie milion dolarów finansowania oraz do miliona dolarów w środkach na korzystanie z API.

Projekty obejmują Stany Zjednoczone, Unię Europejską, Brazylię, Singapur i Koreę Południową oraz dotyczą dwóch szerokich zagadnień: jak AI może zwiększać możliwości gospodarcze i jak społeczeństwa mogą budować odporność w miarę rozwoju jej możliwości. Część projektów zaowocuje badaniami i modelami polityki publicznej, inne natomiast prototypami, zbiorami danych i ramami, które będzie można przetestować w praktyce. Poniżej przedstawiamy podsumowania wybranych projektów.

American Enterprise Institute: Dwupartyjna komisja AEI–Urban ds. sztucznej inteligencji i przyszłości amerykańskiej siły roboczej. Dwupartyjna komisja AEI–Urban opracuje scenariusze niewielkich, umiarkowanych i dużych zakłóceń dotyczących wpływu AI na zatrudnienie i umiejętności oraz powiąże obserwowalne wskaźniki zakłóceń z zestawami możliwych działań politycznych.

Centre for European Policy Studies — Podział korzyści płynących ze sztucznej inteligencji. CEPS zbada, jak wzrost produktywności napędzany przez AI rozkłada się między pracowników, firmy, sektory, regiony i kraje Europy, porównując Unię Europejską ze Stanami Zjednoczonymi. Na podstawie syntezy istniejących dowodów empirycznych projekt wypracuje innowacyjne zasady polityki publicznej na potrzeby odnowionego europejskiego modelu inwestycji społecznych i adaptacyjnych zabezpieczeń socjalnych, aby dobrobyt generowany przez AI był powszechnie dostępny. Rezultatami projektu będą opracowanie dotyczące polityki publicznej, wizualizacje oraz warsztaty walidacyjne z interesariuszami.

European Centre for International Political Economy: Od pracy do własności aktywów produkcyjnych. ECIPE zbada, jak szerszy dostęp do AI i własność aktywów produkcyjnych mogą pomagać ludziom uczestniczyć w gospodarce w miarę rozwoju możliwości technologii. W ramach projektu powstaną praktyczne ramy „prawa do AI” oraz porównanie modeli obejmujących własność pracowniczą, inwestycje obywatelskie, własność poprzez fundusze emerytalne, społeczne fundusze majątkowe i udział we własności intelektualnej. Powstaną raport końcowy, krótsze opracowania oraz publiczny webinar.

Abundance Institute: Obfitość energii w poszczególnych stanach. Abundance Institute porówna sposoby zwiększania przez stany USA zdolności wytwórczych i przesyłowych w odpowiedzi na zapotrzebowanie centrów danych, przy jednoczesnym zapewnianiu wymiernych korzyści lokalnych. Opracuje ramy polityki stanowej, analizę historyczną oraz publiczną warstwę danych o polityce publicznej w atlasie Data Center Atlas.

Progressive Policy Institute: Świadczenia przypisane do osoby w erze informacji. PPI zaprojektuje system świadczeń przypisanych do osoby, obejmujący emeryturę, ochronę zdrowia, urlopy, edukację, szkolenia i niepełnosprawność w różnych formach zatrudnienia. Instytut stworzy prototyp „ubezpieczenia źródła utrzymania”, uruchamianego przez szeroko zakrojone zmiany w danym zawodzie, a następnie określi zmiany prawne i techniczne niezbędne do wdrożenia tego modelu.

Tax Foundation: Polityka podatkowa w erze AI. Tax Foundation przeanalizuje, jak upowszechnienie AI może zmienić proporcje między dochodami z pracy, zyskami przedsiębiorstw, zyskami kapitałowymi i innymi źródłami dochodów publicznych. Końcowa biała księga wraz z analizą ilościową oceni warianty opodatkowania pod kątem neutralności, prostoty, przejrzystości, stabilności i efektywności gospodarczej, ze szczególnym uwzględnieniem innowacji, wdrażania technologii, konkurencji, konkurencyjności i odporności fiskalnej.

Windfall Trust: Krajowe grupy robocze ds. polityki gospodarczej w zakresie AI. Windfall Trust rozbuduje sieć grup roboczych w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Kanadzie, Unii Europejskiej i Ameryce Łacińskiej, aby analizować kwestie fiskalne, rynku pracy, opieki społecznej i konkurencyjności w różnych scenariuszach rozwoju AI. Uruchomi również międzynarodową grupę roboczą poświęconą w całości międzynarodowej gotowości gospodarczej i koordynacji. Grupy robocze połączą ekonomistów, ekspertów ds. polityki publicznej, badaczy opinii i partnerów regionalnych, a Windfall Trust opublikuje podsumowania najważniejszych wniosków z ich prac.

Instituto de Matemática Pura e Aplicada: Budowanie odpornego sektora badań w erze inteligencji. IMPA zbada, czego potrzebują instytucje badawcze, aby dostęp do AI przekładał się na znaczący postęp naukowy, w tym wsparcia inżynieryjnego, szkoleń, zasad zarządzania, mocy obliczeniowej i lokalnej infrastruktury. We współpracy z matematykami z Brazylii opracuje możliwe do zastosowania w innych środowiskach ramy pomiaru i kosztów, praktyczne wytyczne dotyczące wiarygodnego wykorzystania AI w matematyce oraz publiczny raport oceniający prawo do AI i rozproszony model odkryć naukowych.

Hospital das Clínicas da Faculdade de Medicina da Universidade de São Paulo: Skoncentrowana na człowieku infrastruktura kliniczna AI dla szpitali publicznych. HCFMUSP przeprowadzi kontrolowaną ocenę przedwdrożeniową prototypu infrastruktury informacji klinicznej wykorzystującej AI, zaprojektowanej do porządkowania informacji klinicznych w brazylijskim Zunifikowanym Systemie Ochrony Zdrowia (SUS). Korzystając wyłącznie z danych syntetycznych lub odpowiednio zanonimizowanych, zespół oceni, czy skoncentrowana na człowieku kliniczna AI może ograniczyć fragmentaryczne przeglądanie dokumentacji, usprawnić pracę personelu medycznego, wspierać opiekę opartą na dowodach i stratyfikację ryzyka, a także pomagać pacjentom korzystać z usług zdrowotnych, obsługiwać procedury odnawiania recept i rozpoznawać objawy alarmowe wymagające konsultacji z lekarzem — przy zachowaniu niezależności decyzji lekarskich i nadzoru człowieka.

Institute for Security and Technology: Ramy operacyjne dotyczące niekontrolowanego RSI — pomiar, koordynacja i reagowanie. IST stworzy ramy pomiaru i koordynacji dla rekurencyjnie samodoskonalących się systemów AI (RSI). Projekt obejmuje opracowanie definicji opartych na podstawach technicznych, obserwowalnych wskaźników niekontrolowanej samomodyfikacji, taksonomii incydentów ułatwiającej komunikację między laboratoriami oraz kryteriów eskalacji, które łączą sygnały techniczne ze skoordynowanymi decyzjami dotyczącymi reakcji. Rezultaty obejmą schemat klasyfikacji incydentów, ścieżki eskalacji na potrzeby koordynacji między sektorem a administracją publiczną oraz publiczne streszczenie dla kadry kierowniczej.

Nuclear Threat Initiative: Projektowanie transgranicznej wymiany informacji o ryzyku AIxBio. NTI | bio zbada wykonalność prawną bezpiecznej międzynarodowej wymiany informacji o możliwościach i zagrożeniach związanych z AI oraz środkach ograniczania ryzyka. Następnie NTI | bio zaprojektuje podstawową architekturę wymiany informacji, aby zwiększyć międzynarodowe bezpieczeństwo w obszarze AIxBio.

Council on Strategic Risks: Bezpieczniej dzięki ludziom — moduł bezpieczeństwa pionierskiej AI i staż laboratoryjny dla specjalistów ds. bezpieczeństwa narodowego. Converging Risks Lab działające przy CSR zbada, jak specjaliści ds. bezpieczeństwa narodowego mogą rozwijać zdolności instytucjonalne w zakresie bezpieczeństwa pionierskiej AI i zarządzania nią. Dzięki szkoleniom stypendialnym oraz współpracy z laboratoriami pionierskiej AI i badaczami bezpieczeństwa projekt zaowocuje publicznie dostępną analizą nadzoru i zachowania rzeczywistej kontroli człowieka w miarę rozwoju możliwości AI.

Nanyang Technological University: Chroniące prywatność agenty LLM do audytowalnej symulacji polityki publicznej. NTU opracuje i oceni platformę agentów AI, która przekształca dane o indywidualnych transakcjach finansowych w chroniące prywatność profile behawioralne, aby przed wdrożeniem symulować reakcje gospodarstw domowych na transfery publiczne i politykę przemysłową. Symulacje zostaną zweryfikowane na podstawie zaobserwowanych reakcji na wcześniejsze działania publiczne i uznanych statystycznych wartości odniesienia. W ramach projektu powstaną: prototyp, schemat profilu chroniącego prywatność, audytowalne raporty wyjaśniające podstawę każdej prognozy i przewidywany wpływ zmian w konstrukcji polityki publicznej, a także zabezpieczenia służące odpowiedzialnemu wykorzystaniu rozwiązania przez administrację.

Yonsei University: Demokratyczna rozliczalność wspierana przez AI. Yonsei University sprawdzi, czy przejrzyste i zatwierdzane przez ludzi metody AI mogą pomóc w ocenie jakości nadzoru sprawowanego przez Zgromadzenie Narodowe Korei Południowej. W pierwszej fazie powstaną raport analityczny, pilotażowy zbiór danych i książka kodowa dotyczące wykorzystania dowodów, polaryzacji oraz jakości nadzoru parlamentarnego.

Projekty potrwają sześć miesięcy, a ich wyniki zostaną przedstawione w 2027 roku.

W dokumencie Polityka przemysłowa w erze inteligencji przekonywaliśmy, że rządy powinny być gotowe korzystać z pełnego zestawu narzędzi polityki publicznej — od finansowania badań i rozwoju kadr po narzędzia kształtowania rynku i ukierunkowane regulacje — aby pomóc społeczeństwom przejść przez transformację technologiczną o takiej skali. Jednak żadna firma ani żaden rząd nie zna wszystkich odpowiedzi.

Celem tych grantów jest poszerzenie grona osób poszukujących odpowiedzi: wspieranie niezależnych instytucji na całym świecie, gdy testują nowe pomysły, gromadzą dowody i pomagają społeczeństwom demokratycznym zdecydować, jak AI może zwiększać możliwości i wzmacniać odporność. Projekty te są dopiero początkiem. Mamy nadzieję, że ich wyniki wzbogacą znacznie szerszą debatę publiczną o rozwiązaniach politycznych potrzebnych w erze inteligencji.