AI i rynek pracy w Europie – mapa możliwości

Możliwości AI mogą szybko przekraczać granice państw. Miejsca pracy nie podlegają tak błyskawicznym zmianom. Pracę definiują systemy licencjonowania, instytucje lokalne oraz praktyczne realia świadczenia opieki, edukacji, wymiaru sprawiedliwości, usług publicznych i innych form wsparcia. Systemy te są istotne, ponieważ znacząco oddziałują na to, czy i jak AI zmienia rynek pracy. Jaki będzie wpływ AI na rynek pracy? Gdzie i kiedy skutki będą najbardziej odczuwalne? Jak możemy zadbać o to, aby transformacja związana z AI służyła wszystkim?

Te pytania stanowią oś nowego raportu zespołu OpenAI Economic Research „The AI Jobs Transition Framework for the EU (Transformacja miejsc pracy w UE pod wpływem AI)”. Raport rozszerza informacje zawarte w publikacji AI Jobs Transition Framework (Transformacja miejsc pracy pod wpływem AI)⁠(otwiera nowe okno), opracowanej po raz pierwszy dla Stanów Zjednoczonych w kwietniu 2026 roku, o dane dotyczące Europy. Wykorzystuje on oficjalną europejską taksonomię umiejętności, kompetencji, kwalifikacji i zawodów („ESCO”) oraz dane Eurostatu o zatrudnieniu i bada, w jaki sposób AI może przełożyć się na różne, krótkoterminowe zmiany zawodowe zachodzące w państwach członkowskich UE. W porównaniu z USA w UE mniejsza część zatrudnienia przypada na zawody o wyższym krótkoterminowym potencjale automatyzacji.

Wyróżniamy cztery archetypy transformacji: zawody, które mogą rozwijać się dzięki AI, zawody o wyższym potencjale automatyzacji, zawody prawdopodobnie podlegające reorganizacji oraz zawody, w których zmiany będą wolniejsze. Niniejsze kategorie nie są prognozami zatrudnienia, ale raczej planem, który wskazuje obszary, gdzie mogą występować różne presje adaptacyjne i szanse.

Zastosowane do UE ramy sugerują, że AI może zwiększać popyt w niektórych zawodach, ograniczać zapotrzebowanie na pracę w innych i reorganizować kolejne:

• Około 12% zatrudnienia przypada na zawody, które mogą rozwijać się dzięki AI, gdy niższe koszty zwiększą dostęp lub sprawią, że więcej projektów stanie się opłacalnych.
• Około 14% przypada na zawody o relatywnie wyższym krótkoterminowym potencjale automatyzacji.
• Kolejne 27% przypada na zawody, które prawdopodobnie zostaną przeorganizowane, gdzie AI może zmienić procesy i wymagania w zakresie umiejętności, nawet jeśli ludzie pozostaną kluczowi dla świadczenia usług.
• Pozostałe 47% przypada na zawody, w których zmiany będą mniej natychmiastowe.

W raporcie pokazujemy, że wzorce na poziomie krajów różnią się w całej UE. Luksemburg, Szwecja i Holandia mają większy udział zawodów, które mogą rozwijać się dzięki AI. W Niemczech, Grecji i Włoszech większy udział zatrudnienia przypada na zawody sklasyfikowane jako mające wyższy potencjał automatyzacji. Różnice te odzwierciedlają odmienne struktury zawodowe poszczególnych krajów.

Wnioski dla decydentów, pracodawców, edukatorów i badaczy sugerują, aby przewidywać zmiany i planować je na bardziej szczegółowym poziomie. Zagregowane statystyki zatrudnienia pokazują istotne zmiany dopiero wtedy, gdy firmy, pracownicy i instytucje już zaczną się dostosowywać. Europa ma silne systemy obejmujące zawody, szkolenia, wakaty, płace i oficjalne statystyki. Połączenie tych systemów z miarami możliwości AI i jej wdrażania w miejscach pracy mogłoby pomóc wskazać, gdzie pojawi się presja transformacyjna i szanse, zanim skutki tych aspektów staną się widoczne w głównych danych o rynku pracy.

Transformacja miejsc pracy w UE na skutek rozwoju AI stanowi plan przygotowań, czyli sposób zadawania bardziej użytecznych pytań o to, jak AI przekłada się na zmiany gospodarcze w konkretnych zawodach i warunkach instytucjonalnych. Lepsze dane dają pracownikom, firmom i decydentom więcej czasu na przygotowanie.

Raport przedstawia też wstępne pomysły dla instytucji publicznych i prywatnych zajmujących się AI i miejscami pracy, w tym wzmacnianie zdolności monitorowania zmian na rynku pracy lub tworzenie krajowych planów gotowości, które pozwolą dostosować działania.

W nadchodzących miesiącach będziemy rozwijać te pomysły we współpracy z interesariuszami na poziomie krajowym i unijnym, aby wskazać praktyczne zastosowania AI w zakresie zwiększania dobrobytu i rozwoju europejskiego.