Үндсэн агуулга руу алгасах
OpenAI

Оюун ухааны эрин

Мөнхөд бие биеэ нөхөх нь

Суут ухаант машинууд яагаад нэгэн хэвийн ажлыг хийхдээ хамгийн их үнэ цэнээ харуулж болох вэ?

Хемант Асирватам, Эллиотт Мокски нар бичив

Дүүжин чимэглэлийн нэг талд жижиг Дэлхий, нөгөө талд нь салаалан байрласан одод, гарагууд, галактикууд тэнцвэрээ олжээ.
Ачаалж байна…

Зохиогчдын тэмдэглэл: Энэ бол бидний дараагийн эдийн засгийн тухай цувралын эхний эсээ юм. Уг цуврал нь AGI-тай ирээдүйг судалж буй бие даасан дуу хоолойг хүргэх шинэ платформын нэг хэсэг болно. Энд OpenAI эсвэл хамт олныхоо бус, өөрсдийн үзэл бодлыг илэрхийлсэн.



Хүн төрөлхтөн цаг хугацааны эхлэлд бараг тултал нь харж чадсан.

Бидний тэгшитгэлүүд орчлон ертөнцийн анхны мөчөөс эхэлсэн түүхийг ихэнхдээ уялдаа холбоотой тайлбарладаг. Бид дурангаараа сансар огторгуйн алсыг харж, эрт үеийнх нь түүхээс цухас үзсэн. Одод хэрхэн төрж, галактикууд хэрхэн үүсдэгийг бид мэднэ.

Гэвч нэг ч хүн Сарнаас цааш аялж байгаагүй.

Бидний эрэлхийлдэг тайлбар орчлон ертөнцийг бүхэлд нь хамардаг ч биеэрээ бид гэрээсээ дөнгөж л холдсон. Бидний оюун ухаан гар хүрэх газраас маань хавьгүй цааш аялдаг.

Энэ зөрүү тэс өөр хоёр утгатай байж болно.

Нэг боломж нь бид хол явах шаардлагагүй, хамгийн гүн үнэнийг ганц гарагаас ч танин мэдэж болох явдал юм. Гүн мэдлэгт тулгуурласан сэтгэн бодох чадвар, үр ашигтай багаж хэрэгслээр бид орчлон ертөнцийг туулалгүйгээр нууцыг нь нээнэ. Энэ хувилбарт манай иргэншил тэлэхийн оронд гүнзгийрэн хөгждөг. Энэ нь бид яагаад өөр ухаант амьдрал олж хараагүйг тайлбарлахад тустай. Бид тэлж, бидэнд анзаарагдах шаардлага огт гараагүй суут оюун ухаантнуудаар дүүрэн галактикт амьдарч байж мэднэ.

Хоёр дахь боломж нь илүү сүрдмээр. Бидний оюун ухаан ердөө л хэрэгжүүлэх чадавхаасаа түрүүлчихсэн байж болно. Дараагийн алхам бүр илүү их цаг хугацаа, нөөц шаарддаг. Бидэнд мөрөөдөл дутаагүй, харин түүнийг биелүүлэх хүн хүч дутдаг.

Галилей хоёр линз, нэг хоолойгоор бидний харах хүрээг тэлсэн. Харин өнөөдөр тэр хүрээг дахин тэлэхийн тулд хүн төрөлхтөн арван тэрбум долларын өртөгтэй Жеймс Уэбб сансрын дуранг бүтээж, пуужинд эвхэн багтаагаад сая милийн алсад илгээсэн. Түүний асар том толины арван найман хэсгийг тавин нанометрийн нарийвчлалтайгаар хийжээ. Уг ажиглалтын төхөөрөмжийг арван дөрвөн улсын гурван зуун байгууллага хамтран бүтээсэн. Галилейн бүтээлд хэдхэн арван хүний гар оролцсон. Уэббт бүхэл бүтэн арми мэт хүн хүч, түүний ард дэлхийн эдийн засаг хэрэгтэй байв.

Илүү алсыг харахад зөвхөн илүү саруул ухаан хэрэг болсонгүй. Илүү том захиргааны тогтолцоо хэрэг болсон.

Жеймс Уэбб дуран ба түүнийг түшиж буй иргэншил

Дэвшилд түшиг болох тогтолцоо хэрэгтэй

Бид судалж чадахаасаа олон асуулт тавьдаг. Бид хийж чадахаасаа олон туршилт төлөвлөдөг. Бид бүтээлч боломжуудыг хэрэгжүүлж чадахаасаа хурдан сэтгэж олдог. Олон салбарт бид хэдий чинээ урагшилна, төсөөлсөн зүйлээ бүтээх нь төдий чинээ төвөгтэй болдог.

Ник Блум болон хамтран зохиогчид нь⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) Америкийн эдийн засаг даяарх судалгааны бүтээмжийг судалжээ. Мурын хуулийн хэмнэлийг хадгалахад одоо 1970-аад оны эхэн үеийнхээс арван найм гаруй дахин олон судлаач шаардлагатай болжээ. 1930-аад оноос хойш эдийн засгийн хэмжээнд судалгаанд зарцуулсан бодит хүчин чармайлт хорин гурав дахин өссөн бол хэмжсэн судалгааны бүтээмж дөчин нэг дахин буурчээ.

Техникчдийн тоо эрдэмтдийнхээс хоёр дахин хурдан өсөж байна⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ). Шинжлэх ухаанд тусгай зориулалтын тоног төхөөрөмж ашиглах нь дөчин жилийн дотор хоёр дахин нэмэгджээ⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ). Өнөөгийн чипийн үйлдвэр гучин жилийн өмнөхөөс тав дахин өндөр өртөгтэй⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ), үйл ажиллагаа нь ч хавьгүй өргөн хүрээтэй болжээ.

Эдгээр тоо баримт цааш дэвших өртөг нэмэгдэж байгааг илтгэнэ. Судалгааны үйл ажиллагааны асар их тэлэлт нь нэгж бүрийн өгөөжийн бууралтыг нөхсөн учраас эдийн засаг урагшилсаар байна.

Дэвшлийг бүрдүүлэх зүйлс

Энэ түүх суут ухааныг өөрөөр харахад хүргэх ёстой: тусгаар зүйл бус, үйлдвэрлэлийн үйл явцын нэг орц гэж үзэх хэрэгтэй. Гайхалтай таамаглалд ч нотолгоо, багаж хэрэгсэл, түүнийг шалгах боломж хэрэгтэй. Санааг бодит болгох төхөөрөмж, туслах ажилтнуудгүйгээр тэр санаа хараахан дэвшил биш.

Нэг орц нэмэгдэхэд нөгөөгийнх нь үнэ цэн өсөж байвал эдийн засагчид тэдгээрийг харилцан нөхөх орц гэдэг. Энэ утгаараа мэдлэгийн хил хязгаарыг тэлэх оюун ухаан, түүний санааг хэрэгжүүлэх чадавх хоёр бие биеэ нөхдөг. Илүү сайн дуран одон орны сайн асуултыг илүү үнэ цэнтэй болгодог. Илүү сайн асуулт дуранг илүү үнэ цэнтэй болгодог.

Зарим нөхөх орц нь биет зүйл байдаг. Онол бөөмийн хурдасгуурыг хүлээнэ. Технологийн зураг төсөл түүнийг бүтээх эрчим хүч, тоног төхөөрөмжийг хүлээнэ.

Бусад нөхөх орцыг нүдээр олж харахад хэцүү. Санаа дангаараа эмзэг зүйл. Түүнд төрөл бүрийн байгууллага, тогтолцоо хэрэгтэй. Хууль, захиргаа, санхүүжилтийн механизм, нийлүүлэлтийн сүлжээ болон бусад олон зүйл нэгдэж байж санааг хэрэгжүүлдэг.

Агуу санаа эдгээр байгууллага бүрд зөв хийгдэх ёстой үйлдлүүдийн урт хэлхээг дамжин байж хэрэгжинэ. Үүнийг байгууллагын оюун ухаан буюу хэрэгжүүлэх ажлын тэр бүр алдаршдаггүй оюун ухаан гэж нэрлэе. Суут ухаантан хөшөөний зургийг гаргадаг бол байгууллагууд чулууг нь өрнө. Нэг нь гайхалтай, нөгөө нь уйтгартай мэт боловч хоёулаа туйлын чухал.

«Суут ухаан», «хөрөнгө», «захиргаа» гэсэн бичигтэй туузнууд сүлжилдэн нийлж дэвшлийг бүрдүүлж байна.

Бид заримдаа супер оюун ухааныг тэрбум Эйнштейнээр төсөөлдөг. Гэвч тэрбум Эйнштейнтэй иргэншилд ч тэдний ихэнх нь чулуу олборлож, нягтлан бодох бүртгэл хөтлөх хэрэгтэй болно. Эргэн тойрны өдөр тутмын амьдрал жигд ажиллаж байж л хил хязгаарыг тэлэх шинэчлэл бий болно. Дэвшилд хүн бүр оролцоно. Дуранд орох эргийг гагнадаг хүнээс эхлээд одон орончийг эмчилсэн сувилагчийн сурч байсан бага сургуулийг даатгадаг байгууллага хүртэл хэрэгтэй. Дэвшил нь жигд ажиллаж буй эдийн засаг дээр босдог ч бид хамгийн агуу ололтуудаа ярихдаа үүнийг ихэвчлэн орхигдуулдаг.

Хүний оюун ухааны нэгэн адил хиймэл оюуныг гайхалтай шинэ санаа гаргахад ч, байгууллагын чадамжийг нэмэгдүүлэхэд ч чиглүүлнэ. Харин цагийнхаа дийлэнхийг алинд нь зарцуулах вэ гэдэг л асуулт юм.

Өнөөдрийн саад

Хиймэл оюун хэрэгжүүлэх чадавхын хомсдолыг аль хэдийн багасгаж байна. Код бичиж, танил бус салбарын ном зохиолыг хайж, нооргийг ажилладаг анхны загвар болгодог. Урьд нь бүхэл бүтэн байгууллага шаарддаг байсан санааг ганц зорилготой хүн хэрэгжүүлэх боломж улам нэмэгдэж байна.

Кино бүтээх хүсэлтэй ихэнх хүнд өөрийгөө сорих хоёр зуун сая долларын боломж хэзээ ч олддоггүй. Тоглоомын ихэнх дизайнер ажлын бүхий л амьдралаа бусдын бүтээлч төсөөллийг хэрэгжүүлэхэд зориулдаг. Бид хамгийн авьяастай хүмүүсийг дэмжихийг хичээдэг ч зарим авьяасыг зайлшгүй анзааралгүй өнгөрөөдөг. Ингэж харвал оюун ухааны эрин хүний бүтээлч ухааныг нөхөхөөс эхэлж, илүү олон хүнд өөрийн санааг бүтээх туслах ажилтнуудыг өгнө.

Үүний үр дүнд өвөрмөц төслүүд олноор төрж, тухайн салбарт хэн ажиллахыг өмнө нь шийддэг байсан байгууллагуудаас гадуур илүү олон бүтээл бий болж болно. Хомс орц нь хэрэгжүүлэх чадавхаас сонголтын мэдрэмж рүү шилжинэ. Юуг бүтээх нь үнэ цэнтэй, ямар асуулт тавих хэрэгтэй, боломжийн мянган чиглэлийн алийг нь дагах ёстойг шийдэх чадвар чухал болно.

Гэхдээ түүх үүгээр дуусахгүй байж мэднэ. Хиймэл оюун гайхалтай шинэ санааг өөрөө олох чадвартай болохын хэрээр зөвхөн хөдөлмөр бус, хийх ажлын чиглэлийг ч гаргаж өгнө. Бид үүнийг математик зэрэг салбарт аль хэдийн харж эхэлсэн байж магадгүй. Хүний нэг судалгааны хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхийн оронд өөрийн гэсэн хэдэн мянган хөтөлбөр боловсруулна. Суут хиймэл оюун хөгжүүлэх үнэ цэнтэй киноны санаа, шалгах хэрэгтэй таамаглалын тоог огцом нэмэгдүүлнэ. Санаа нь тэдгээрийг хэрэгжүүлэх дэд бүтцийн хүчин чадлаас хурдан олширно.

Өнөөдрийн хиймэл оюун удаан хүлээсэн хөнгөлөлтийг авчирч, сайн санаанууд маань эцэст нь зохих боломжоо олж байна. Маргааш сайн санаа дэндүү олон болж, хэрэгжүүлэх чадавхаар урьд өмнөхөөсөө ч их дутаж мэднэ.

Хоёр иргэншил

Эцсийн дүнд шинэ санааг үр бүтээлтэй ашиглахад хэрэгтэй нөхөх орцууд нэмэгдэх үү, багасах уу, эсвэл хэвээр байх уу гэдгийг бид мэдэхгүй. Зөвхөн бодох замаар оюуны хувьд хэр их дэвшиж болох вэ? Суут ухаанд хэр их захиргаа, зохион байгуулалт хэрэгтэй вэ?

Бидний үзэж байгаагаар хариу нь сэтгэлгээ бодит байдалтай дахин тулж шалгах хүртлээ хэр хол явж чадахаас шалтгаална.

Бид хоёр боломжит замыг тайлбарлая. Эхнийх нь гүнзгийрэн хөгжих иргэншил. Энд супер оюун ухаан илүү их биет хөрөнгө, захиргааны зохицуулалт шаардагдах бэрхшээлийг даван гарна. Хоёр дахь нь тэлэн хөгжих иргэншил. Энд байгалийн нарийн төвөгтэй байдал нь хүн, машины аль ч оюун ухааны бодит ертөнцөд том, улам нарийн туршилт хийхгүйгээр дэвших чадвараас давна.

Өнөөг хүртэлх хүний түүхээс харахад нөхөх чадавхын хэрэгцээ өсөж иржээ. Галилейн дуран гарт нь багтаж байсан бол Уэббт бүхэл бүтэн иргэншил хэрэгтэй болсон. Bell Labs-ийн жижиг баг анхны транзисторыг ажлын ширээн дээр угсарсан. Харин одоо чипийн технологийн хил хязгаарыг тэлэх дэвшлийг дэлхийн нарийн нийлүүлэлтийн сүлжээ бий болгож байна. Илүү хол хүрэхийн тулд иргэншлийн улам их хэсгийг дайчлах шаардлагатай болдог.

Гэхдээ өнгөрсөн түүх ирээдүйн хувь заяаг заавал тогтоох албагүй. Саруул ухаантнууд илүү үр ашигтай нөхөх орцуудыг бүтээж чадна. Шинэ бөөмийн хурдасгуурт эрчим хүч саад болж байвал суут ухаан бага нөөц шаарддаг хурдасгуур эсвэл эрчим хүч гарган авах илүү сайн аргыг сэдэж болно.

Суут ухаан өөрийн зарим нөхөх орцыг орлож ч чадна. Эйнштейн ажиглалт, туршилтын маш бага өгөгдлөөс сэтгэн бодох замаар харьцангуйн онолд хүрч чадсан. Бидэнд бол хавьгүй их өгөгдөл хэрэгтэй байх байсан. Зарим хүн бүх уулзалт, ажлаа зүгээр л санадаг бол бидний ихэнх нь Google Calendar-ийн зохион байгуулалтын тогтолцоонд найддаг.

Мөн суут ухаан сонголтын мэдрэмжийг дээд хэмжээнд хүргэж, шалгах хамгийн сайн таамаглалыг сонгон, үргүй бүтэлгүйтлээс зайлсхийж чадна. Нэмэгдсэн суут ухаантан бүр төлөвлөгөөний чанарыг сайжруулдаг бол улам том захиргааны тогтолцоо хэрэг болсон ч бид суут ухаанд их хөрөнгө оруулсаар байх болно. Учир нь хэрэгжүүлэх ажил хэт өндөр өртөгтэй тул буруу зүйлд үрж болохгүй.

Эдгээр замын аль нь ч бодит ирээдүйг маань төгс дүрслэхгүй ч иргэншил маань чиглэж болох хоёр боломж гэж үзэж болно.

Гүнзгийрэн хөгжих иргэншил

Оюун ухаан мэдлэгийг гурван аргаар урагшлуулж чадна. Суурь зарчмуудаас сэтгэн бодож дүгнэлт гаргаж болно. Байгаа нотолгооноос шинэ ойлголт олж болно. Эсвэл ертөнцийг ажиглаж, түүнд нөлөөлөх замаар шинэ нотолгоо цуглуулж болно.

Мэдлэгт хүрэх гурван зам: суурь зарчмуудаас сэтгэн бодох, байгаа өгөгдлөөс шинэ онол гаргах, шинэ өгөгдөл цуглуулах.

Эхний аргаар зөвхөн бодлын хүчээр хол явж чадна. Хамгийн цэвэр жишээ нь математик юм. Баталгаа эсвэл төслийн явцад таарах олон салаа зам бүрд хүчирхэг оюун ухаан зөв сонголтыг тууштай хийж чадна. Ингэснээр олон жил төөрч хайхыг богино, илүү чиглэсэн сэтгэн бодох дарааллаар орлуулна.

Хоёр дахь арга ч хурдан дэвших өргөн боломжтой, бараг хөндөгдөөгүй талбар юм. Хүн төрөлхтөн ойлгож мэдсэнээсээ хавьгүй их нотолгоо цуглуулсан. Одон орны зураг, микроскопын бэлдмэл, цахим сэтгэгдэл зэрэг өгөгдлийг судлах ажил хүний оюуны нөөцийн хомсдолоор хязгаарлагдсаар ирсэн. Шинжлэх ухааны архивт нэг асуултад хариулахын тулд тэмдэглэсэн ч өөр олон асуултын хариуг агуулж болох ажиглалтууд бий. Суут ухаан элбэг болбол шинэ зүйл цуглуулахгүйгээр, аль хэдийн байсныг олж харах замаар нээлт хийж чадна. Ганц ч шинэ фотон цуглуулахгүйгээр шинэ орчлон нээж ч мэднэ.

Гурав дахь арга тийм амар биш. Учир нь бодит ертөнцтэй харьцах шаардлагатай. Физик үйл явцад цаг хугацаа хэрэгтэй бөгөөд тэдгээрийг хурдасгах боломж ихэвчлэн хомс байдаг. Химийн бодисууд урвалд орох ёстой. Амьд биетүүд өсөж бойжих ёстой. Машинуудыг бүтээх ёстой. Сансрын хөлөг орчлонгийн хурдны хязгаарт захирагдан бодит зайг туулах ёстой. Төгс оюун ухаан ч хараахан болоогүй туршилтын үр дүнг ажиглаж чадахгүй.

Гэхдээ оролдож болно. Гүнзгийрэн хөгжих иргэншил бодит байдалтай тулгаж шалгах хэрэгцээнээс чөлөөлөгдөхгүй. Харин үүнийг маш бага нөөцөөр хийдэг болно. Илүү сайн сэтгэн бодох чадвар үнэхээр чухал цөөн туршилтыг тодорхойлно. Симуляциуд ихэнх асуудлыг шийдэж, бодит туршилтаар тайлах ёстой яг тэр тодорхойгүй зүйлийг олно. Супер оюун ухаан хомс нөөцдөө тохируулан төлөвлөж, түүнээс хамгийн ихийг гарган авснаар үр ашгийг дээд хэмжээнд хүргэж чадна.

Харанхуй материйн тухай хэд хэдэн таамаглалтай астрофизикийн лабораторийг төсөөлөөд үзье. Эхлээд эдгээрийг бодит байдалтай тун ойр компьютерын загварчлалаар шалгана. Онол бүрийг байгаа бүх өгөгдөлтэй нийцэж байгаа эсэхээр нь шалгана. Энэ бүхний дараа л хамгийн ирээдүйтэй онолуудыг шалгах зорилгоор тэнгэрийн тодорхой хэсгийн хэдхэн шинэ зураг авна. Тэр иргэншилд суут ухааныг нөхөх орцууд хэрэгтэй хэвээр ч нэгж бүр нь хавьгүй их үнэ цэн өгнө.

Гүнзгийрэн хөгжих иргэншилд хүрэх зам маань эвлүүлдэг зурагтай төстэй байж болно. Эхэндээ урагшлахад амар, төгсгөлдөө ч амар, харин дунд үедээ хамгийн хэцүү. Эхлээд илэрхий зах ирмэг, амархан таарах хэсгүүд бий. Дараа нь эдгээр дуусах ч үлдсэнийг нь чиглүүлэхэд эвлүүлсэн зураг хэт бага хэвээр байна. Төгсгөлд ойртоход үлдсэн хоосон зай бүрт юу орох нь бараг өөрөө харагдана. Бараг бүрэн гүйцсэн шинжлэх ухааны хувьд сүүлчийн нээлтүүд нь өнөөдөр бидний хүрэх гэж зүтгэж буй нээлтүүдээс амар байж мэднэ.

Шинжлэх ухаанд ийм жишээ түгээмэл. Үелэх системийн бусад хэсэг дутуу элементүүд ямар байх боломжтойг хязгаарлаж байсан тул Менделеев нээгдээгүй элементүүдийг тодорхойлж чадсан. Стандарт загвар физикчдэд Хиггсийн бозоныг ажиглахаас хэдэн арван жилийн өмнө оршин байгааг нь таамаглах үндэслэл өгсөн. Бидний туршилтууд харагдана гэж хүлээсэн зүйлээ, өөрөөр хэлбэл байгаа онол, өгөгдөлтэй нийцэх зүйлийг хайхад чиглэж байсан.

Супер оюун ухаан ертөнцийн зүй тогтлыг маш сайн ойлгож, яг ямар шинэ өгөгдөл хэрэгтэйгээ мэддэг болсноор гүнзгийрэн хөгжих иргэншлийг бий болгож магадгүй. Тэр нь бодит орон зайн удаан тэлэлтэд найдалгүй, илүү гүн сэтгэлгээгээр дэвшлийг хөтөлнө.

Хэсэгчлэн эвлүүлсэн эвлүүлдэг зургаас дэлхийн бөмбөрцөг тодорч, илүү бүрэн дүр зургаар дамжуулан нээлт хийхийг дүрсэлжээ.

Хэрэв эдгээр үр ашиг давамгайлбал иргэншил байгалийг эзэмших чадвараа хурдан гүнзгийрүүлж, туршилтын асар том шинэ төхөөрөмжүүдийг удирдах байгууллагын оюун ухааны хэрэгцээ багасаж болно. Мэдлэг ухаан нь боловсрон гүйцэх зуур биет цар хүрээ нь бага хэвээр байж мэднэ.

Хүмүүс бид гэрээсээ холдолгүйгээр орчлон ертөнцийнхөө талаар аль хэдийн маш ихийг ойлгож мэдсэн. Гүнзгийрэн хөгжих иргэншил тэр уламжлалын үргэлжлэл байх болно.

Тэлэн хөгжих иргэншил

Гэвч шинэ нотолгооны эрэлт эдгээр үр ашгийг давж болно. Оюун ухаан бодит байдалтай тулгаж шалгах бүрийн өртгийг бууруулахын зэрэгцээ тэгж шалгах илүү олон шалтгаан нээж болно. Илүү сайн багаж хэрэгсэл илүү нарийн түвшинд судлах шинэ боломж нээнэ. Туршилт хурдсах нь нэмэлт туршилт хийхийг үнэ цэнтэй болгож болно.

Эйнштейний бараг цэвэр сэтгэлгээгээр харьцангуйн онолууддаа хүрсэн зам гүнзгийрэн хөгжих иргэншлийн жишээ бол биологи тэлэн хөгжих иргэншлийг хамгийн сайн зөгнөж байж мэднэ. Бид хэчнээн их мэдлэг хуримтлуулж, хэчнээн их өгөгдөл ашигласан ч шинэ эм аюулгүй, үр дүнтэй эсэхийг мэдэхийн тулд олон хүн дээр турших шаардлага хэвээр байна. Машинууд одоо биологийн үйл явцыг дуурайлган загварчилж, биологичдод шинэ эмийг бодит туршилтын оронд компьютерын симуляциар шалгах боломж олгодог. Гэхдээ эдгээр дижитал симуляци олон хүнийг хамарсан туршилтыг орлохуйц бодитой хараахан биш. Машин илүү олон боломжит эм гаргах тусам бодит туршилтаар баталгаажуулах ажил илүү том саад болно.

Тэлэн хөгжих иргэншилд дэвшихийн тулд дан суут ухаан хангалтгүй. Биет нөөц болон түүний ашиглалтыг удирдах захиргааны хэрэгцээ маань саруул ухаан аль алиныг нь хэмнэж чадахаас хурдан өснө.

Ирээдүйн хиймэл оюуны системүүд хүний оюун ухаанаас хол давсан ч бидний зам ийм байж болно. Супер оюун ухаан нэг үдээс хойш зуун жил хийх туршилтыг төлөвлөөд, дараа нь байгаль, тоног төхөөрөмж ажлаа гүйцээхийг бүтэн зуун хүлээж болно. Ийм ертөнцөд санаа гаргахад бус, санааг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай байгууллагын үйл явцад оюуны нөөц зарцуулах нь илүү үнэ цэнтэй болно.

Цаашдын алхам бүр улам их дэд бүтэц шаардвал энэ нөлөө давхарлан нэмэгдэнэ.

Энд сэтгэх ажлын эзлэх хувь харьцангуй багасаж, бүтээн байгуулах ажлынх нэмэгдэхийг бид харна. Лабораториуд автоматжина. Үйлдвэрүүд олширно. Эрчим хүчний үйлдвэрлэл өснө. Энэ бүхнийг хэрэгжүүлэхэд байгууллагын оюун ухаан давамгайлна. Бодит орон зайн тэлэлт мэдлэгийн хөдөлгөгч хүч болж, асуултууд нь хариу олох арга хэрэгслийнхээ хүчин чадлаас давсан учраас иргэншил тархан тэлнэ. Цааш урагшлахын тулд улам их материал, улам их эрчим хүч, улам их өгөгдөл хэрэгтэй болно.

Бөмбөгөр оройтой суурингуудаар дүүрсэн гэрэлт мушгиа галактик тэлэн хөгжих иргэншлийг дүрсэлжээ.

Дайсоны бөмбөрцөг бол ийм ирээдүйн хамгийн туйлын дүр зураг юм. Түүнийг зохион бүтээхэд ер бусын нээлтүүд хэрэгтэй ч төслийн ихэнх хэсэг нь цоо шинэ санаа олох ажил биш байх болно. Харин сансар огторгуйн хэмжээний бүтээн байгуулалт, логистикийн ажил байх юм.

Дайсоны бөмбөрцгийн зураг төслийг гаргахад суут ухаантнууд хэрэгтэй. Мөн энэ нь урьд өмнө хэрэгжүүлж байгаагүй давтагдмал, нэгэн хэвийн, зохион байгуулалтын хувьд нэн бэрх төслүүдийн нэг болно.

Энэ бол оюун ухааны бүтэлгүйтэл бус, харин амжилтынх нь үр дагавар юм. Илүү саруул ухаан хэрэгжүүлэх үнэ цэнтэй төслүүдийг улам олноор нээдэг. Илүү нарийн төвөгтэй төслийг хэрэгжүүлэхэд илүү их материаллаг нөөц хэрэгтэй.

Хэрэв тийм бол супер оюун ухааны онцгой хүч нь суут сэтгэлгээ нь биш байж мэднэ. Харин захиргааны үүрэг гүйцэтгэж, санааг улам том цар хүрээгээр бодит болгоход шаардагдах технологи, байгууллагын асар том тогтолцоог зохицуулахад бэлэн байдал нь байх болно.

Машины оюун ухааны бараг бүх нөөцийг гайхамшиг бүтээхэд бус, уйтгартай ажлыг хийхэд зарцуулах юм.

Дайсоны бөмбөрцөг ба тойрог зам дахь бүтээн байгуулалт

Тэр үед бодит орон зайд тэлэх хурдыг хязгаарладаг байгалийн хуулиуд цаашдын дэвшлийг саатуулж магадгүй. Төлөвлөгөөг хэчнээн хурдан гаргасан ч одны энергийг хураах төхөөрөмж байгуулах нь материаллаг ертөнцөд хэрэгжих төсөл юм. Цааш нь өөр одод, өөр галактикууд бий. Бидний мэдэхээр зай өөрөө хурдыг хязгаарлана: ямар ч хөлөг гэрлээс хурдан зорчихгүй, ямар ч дохио гэрлээс хурдан буцаж ирэхгүй. Тэлэн хөгжих иргэншил бол удаан иргэншил юм. Түүний томоохон өөрчлөлтүүд хэдэн мянга, бүр хэдэн сая жилийн зайтай ч тохиож мэднэ. Дараагийн алхам бүр улам урт хугацаа шаардана.

Хөдөө аж ахуй, аж үйлдвэрийн хувьсгалууд нь илүү удаан хэмнэлээр өрнөх, хавьгүй урт түүхийн эрчтэй эхлэл мэт харагдах болно.

Дэвшлийн хэмнэл цаг хугацааны явцад хэрхэн өөрчлөгдөхийг харуулсан бүдүүвч: хиймэл оюун бий болсны дараа гүнзгийрэн хөгжих иргэншил хурдасч, тэлэн хөгжих иргэншил удааширна.

Хүний танин мэдэх хүсэлд эзлэх байр бий

Ирээдүйн хиймэл оюуны системүүд мэдлэгийн хил хязгаарыг тэлэх шинэ санаа гаргахдаа ч, тэдгээрийг бодит хэрэглээ болгох нөөцийг зохицуулахдаа ч хүнээс илүү болох бүрэн боломжтой. Гэвч ийм боломж хүний танин мэдэх хүслийн ач холбогдлыг бууруулахгүй.

Нэгдүгээрт, машинууд илүү сайн мэт харагдсан ч мэдлэг, гэгээрэлд тэмүүлэх бидний үүрэг хэвээр үлдэнэ. Орчлон ертөнцөд биднээс хавьгүй мэргэн, бидний ойлголтоос хэтийдсэн шинжлэх ухаан, ёс суртахууны асуултуудын хариуг мэддэг оюун ухаан аль хэдийн оршиж байж болно. Гэсэн ч бид ертөнцийг өөрсдөө ойлгохыг хичээсээр байдаг. Өөр нэг оюун ухаан, тэр ч байтугай бидний өөрсдийн бүтээсэн оюун ухаан бий болох нь үүнийг өөрчлөхгүй. Хүн төрөлхтөнд өөрийн гэсэн онцгой хувь нэмэр оруулах зүйл огт үлдээгүйг баттай мэдэх хүртэл бууж өгвөл зөвхөн бид л дэлхийд нэмж чадах бүхнийг үрэх болно. Асуусаар, хариулахыг оролдсоор байх нь бидний үүрэг хэвээр.

Хоёрдугаарт, бид байгууллагын оюун ухаанаас илүүтэй мэдлэгийн хил хязгаарыг тэлэх оюун ухааны хувьд харьцангуй давуу талтай байж болно. Өөрөөр хэлбэл, бид хоёуланд нь машинаас муу байсан ч эхнийхэд нь харьцангуй сайн тул тэр чиглэлээр мэргэшиж болно. Хүмүүс нэгэн хэвийн ажил хийхээс бүтээлч байхыг илүүд үздэг бол роботуудад ийм хүсэл сонирхол байдаггүй.

Гуравдугаарт, олон янз байдал бидэнд үнэ цэн авчирдаг. Машинууд хүний сэтгэлгээний ихэнхийг дуурайж чаддаг болсон ч бид зарим өвөрмөц чанараа хадгалж чадвал бүтээлч олон янз байдлыг нэмнэ. Машины оюун ухааны ихэнх нь өөрийгөө тэтгэдэг тогтолцоондоо үлдэх ч өчүүхэн хэсгийг нь бид өөрсдийн бүтээлч зорилгод ашиглах болно. Нийт нөөцийн өчүүхэн хэсэг ч бидний цар хүрээнд элбэг хангалуун, өнөөдрийн нөөцөөс маань хавьгүй их байх юм.

Уудам одот тэнгэрийн доорх гэрэлтэй жижиг байшингийн хажууд нэг хүн дурангаар харж байна.

Бүтээлч ухаан дангаараа оршдоггүй. Түүнд дэлхий ертөнц хэрэгтэй. Суут ухаанд ч бүтээлч төсөөллийг нь бодит болгох бүтээн байгуулагчид хэрэгтэй.

Өнөөдөр хүний оюун ухааны ихэнх нь санааг бодит болгох, тэр бүр алдаршуулдаггүй ажилд зориулагддаг. Машины оюун ухаан ч энэ хамаарлыг өвлөнө. Тэд бүгд манлайлагч суутнууд байж чадахгүй. Захиргааны ажилтнууд ч байх ёстой.

Бидний ирээдүйн түүх, түүний дэвших хэмнэл нь агуу оюун ухаанд дэлхийн нөөцөөс улам их хэрэг болох уу, эсвэл бага нөөцөөр илүү ихийг бүтээж чадах уу гэдгээс шалтгаална.

Улбар шар өнгийн сансрын мушгиа ба өргөн хөх одот талбайн хоорондох нарийхан шугаман дээр нэг хүн зогсож байна.
  • 2026
  • Дараагийн эдийн засаг

Зохиогчид

Hemanth Asirvatham, Elliott Mokski