GPT‑5 Derya Unutmaz-д 3 жилийн нууцыг тайлахад хэрхэн туслав

Эмч, дархлаа судлаач Derya Unutmaz олон жилийн турш хиймэл оюун ухааныг сонирхож иржээ. Гэвч 2025 оны сүүлээр GPT‑5 Pro түүнд болон түүний лабораторид хүний бие хавдар болон бусад өвчинтэй тэмцэхэд тусалдаг дархлааны тусгай төрлийн эстэй холбоотой, гурван жилийн өмнөх оньсогыг дахин авч үзэхэд нь туслах үед түүний хувьд “нүд нээгдсэн” мөч тохиосон юм.

Энэ нууц нь дархлаа судлалын энгийн боловч үр дагавар ихтэй асуултад төвлөрч байв: глюкоз T эсүүдийн хөгжил, төрөлжилтөд хэрхэн нөлөөлдөг вэ? T эсүүд нь бие махбодыг вирусийн эсрэг тэмцэхэд тусалж, хавдрын эсийг устган, зарим бактери, шимэгчид хариу үйлдэл үзүүлж, эрүүл эсийг аюулаас ялган таньдаг дархлааны эсүүд юм. Хөгжих явцдаа тэд хавдар, аутоиммун өвчин, халдварын явцад нөлөөлж болох үүргүүд зэрэг өөр өөр ажил үүрэгтэй болдог. T эсүүдийг нэг чиглэлийн төрөлжилтөөс нөгөөд юу түлхдэгийг ойлговол судлаачид эдгээр өвчнийг илүү сайн ойлгож, цаашлаад илүү үр дүнтэй эмчлэхэд тус болж магадгүй.

Өдгөө The Jackson Laboratory болон Коннектикутын их сургуулийн профессор Unutmaz AI нь түүний ажилд тийм чухал байр суурьтай болсон тул түүнгүйгээр шинжлэх ухаан хийхийг төсөөлөх аргагүй гэж хэлдэг. “Тэгвэл хоёр гараа эсвэл тархиныхаа талыг алдсантай адил болно” гэж Unutmaz хэлэв.

Энэ оньсого 2022 онд Unutmaz глюкоз хэмээх сахрын нэг төрөл T эсүүдийн хөгжилд хэрхэн нөлөөлдгийг ойлгохоор туршилт хийснээр эхэлжээ. Эсүүд глюкозыг түлшний эх үүсвэр болгон ашиглахаас гадна уураг бүтээх болон бусад үйл ажиллагаанд хэрэглэдэг.

Unutmaz-ийн туршилтын үр дүн хавдар, аутоиммун өвчин, халдвар зэрэг өвчний хувьд ач холбогдолтой байж болох байв. Гэвч тухайн үед Unutmaz болон түүний лаборатори харж буй зүйлээ тайлбарлаж чадахгүй байлаа.

Өмнөх судалгаанууд глюкозын бодисын солилцоо T эсүүд хэрхэн төрөлжихөд нөлөөлдөг гэсэн хүчтэй нотолгоо өгсөн байв. Энэ хамаарлыг илүү сайн ойлгохын тулд Unutmaz болон түүний баг хөгжлийн эхэн шатанд буй T эсүүдийг глюкоз багатай орчинд эсвэл деоксиглюкоз хэмээх глюкозтой төстэй молекул агуулсан орчинд байлгажээ. Деоксиглюкоз нь эс глюкоз ашиглах чадварт саад болж, энерги үйлдвэрлэл болон уураг нийлэгжилтийг алдагдуулдаг. Уураг чухал, учир нь тэд эс доторх үйл ажиллагааг зохицуулж, эсийн гадна мэдээлэл илгээж, хүлээн авдаг дохио дамжуулагчийн үүрэг гүйцэтгэдэг.

Багийнхан хоёр нөхцөл ижил төстэй үр дүн өгнө гэж хүлээж байв. Аль алинд нь глюкоз, улмаар T эсүүдийн ажиллахад хэрэгтэй энерги хязгаарлагдана. Гэвч тийм зүйл болсонгүй.

Деоксиглюкозод өртсөн T эсүүдийн дийлэнх нь биеийн үрэвслийн хариу урвалд оролцдог эсүүдийг бий болгожээ. Глюкозын бага агууламжид өртсөн T эсүүдийн зарим нь үрэвслийн хариу урвалын эс болж төрөлжсөн ч деоксиглюкозын үед ажиглагдсан тоонд хүрээгүй. Судлаачид глюкозтой төстэй молекулыг зайлуулсны дараа ч деоксиглюкозод эрт өртсөний нөлөө үргэлжилсээр байв.

Энэ ялгааг зөвхөн энерги дутагдсанаар тайлбарлах боломжгүй байлаа. Өөр нэг зүйл болж байв. Гэвч Unutmaz болон түүний лаборатори юу болж байгааг олж чадаагүй тул туршилтыг түр хойш тавьж, анхаарал шаардсан бусад яаралтай ажил руугаа шилжжээ.

Дараа нь 2025 оны сүүлээр GPT‑5 Pro гарч ирэхэд Unutmaz тэр туршилтыг дахин сөхөхөөр шийдэв. Тэр үр дүнгүүдийг загварт оруулж, өгөгдөлд дүн шинжилгээ хийхийг хүсжээ.

GPT‑5 Pro деоксиглюкоз нь IL-2 хэмээх уураг нийлэгжихэд саад болсон байж магадгүй гэж санал болгосон. Энэ уураг T эсүүдийг Th17 гэж нэрлэгддэг үрэвслийн хариу урвалын эс болохоос сэргийлж чаддаг. Деоксиглюкоз үндсэндээ T эс Th17 эс болох чадварт тавигдсан нэг саадыг арилгасан хэрэг байв. Глюкоз багатай орчин дахь T эсүүд деоксиглюкозтой орчинд ажиглагдсан шиг олон тоогоор Th17 эс болоогүй нь үүнтэй холбоотой байж магадгүй.

“GPT‑5 үнэхээр гайхалтай ойлголт гаргаж ирсэн; эргээд харахад тэр нь бүрэн утга учиртай байсан” гэж Unutmaz хэлэв. Энэ нь түүний өөрийн мэргэжлийн хүрээнээс ялимгүй гадуур байсан тул тэр өөрөө ч, лабораторийнх нь хэн ч энэ холбоог олж хараагүй.

Дараа нь Unutmaz GPT‑5 туршилтын үр дүнг урьдчилан таамаглаж чадах эсэхийг шалгахаар шийджээ. Дархлаа судлаач эхлээд лимфомын нэг төрлийг онилдог T эс дээр өмнө нь хийсэн туршилтаа сонгосон. Түүний туршилтаар CD8+ гэж нэрлэгддэг эдгээр тодорхой T эсүүд лимфомын эсүүдийг устгах чадвар нь нэмэгдсэн болохыг харуулжээ.

Unutmaz GPT‑5 Pro-оос ижил туршилтыг симуляцлахыг хүсэхэд, CD8+ эсүүдийн лимфомын эсийг устгах чадвар нэмэгдэнэ гэдгийг зөв таамагласан. Unutmaz үр дүнгээ хараахан нийтлээгүй байсан тул загвар тэдгээрийг интернэтээс олж мэдсэн байх боломжгүй.

“Тэр мөчид би ‘за, эдгээр загварууд одоо үнэхээр, жинхэнэ утгаар нь ойлгодог түвшинд хүрчээ’ гэж мэдэрсэн” хэмээн тэр хэлэв.

GPT‑5 Pro зэрэг загварууд одоо хамтран ажиллагчтай илүү төстэй болсон гэж Unutmaz хэлэв. Тэд долоо хоног бүр нийтлэгддэг хэдэн зуун шинэ эрдэм шинжилгээний өгүүллийг боловсруулж, судлаачдад хариулагдаагүй хэвээр буй асуултуудыг тодорхойлоход туслан, хэвлэлийн тоймыг илүү үр ашигтай болгож чадна. Мөн судлаачдад таамаглалаа улам нарийвчлахад тусалж, хийхэд хамгийн үнэ цэнтэй туршилтуудыг тодорхойлоход шаардагдах хугацааг багасгаж чадна.

“Таамаглалаа шалгахын тулд хийж болох зүйлсийн тоо асар их” гэж Unutmaz хэлэв. “Танд тоо томшгүй олон арга зам байдаг ч аль нь хамгийн сайн стратеги болохыг мэдэхгүй.” Тиймээс тэр GPT‑5 Pro-г туршилт симуляцлах, үр дүн таамаглахад ашиглаж, лабораторид аль туршилтыг давтах нь зүйтэйг нарийсган тодорхойлдог. Ингэснээр судлаачдын долоо хоногоос сар, бүр жилээр хэмжигдэх ажлыг хэмнэж, биологийн салбарыг эрс хурдасгаж чадна.

Гэсэн ч тухайн салбарын гүнзгий мэргэжлийн мэдлэг гол хэвээр байна. AI шинэ ойлголт гаргаж өгч болох ч хүмүүс түүний ач холбогдол, үндэслэлтэй эсэхийг заавал үнэлэх ёстой. Жишээлбэл, Unutmaz-ийн мэргэжлийн мэдлэггүй хүн түүний дархлааны эсийн туршилтад GPT‑5 Pro онцолсон механизмын талаарх ойлголт чухал эсэхийг ялгаж чадахгүй байх байсан.

Шинэ ойлголт бий болгож, ажлыг хурдасгах чадвартай учраас эдгээр боломжийг хариуцлагатайгаар ашиглах шаардлагатай. AI биологи, анагаах ухаанд судлаачдыг илүү хурдтай ажиллахад тусалж болох ч эдгээр чадвар нь биологийн эсвэл химийн зэвсэг зохион бүтээх, ашиглахыг зорих хорлонт этгээдүүд зэрэг буруугаар ашиглах саадыг мөн бууруулж болзошгүй. OpenAI-ийн Preparedness Framework нь эдгээр эрсдэлийг хянах, ноцтой хор хөнөөл учруулж болзошгүй AI чадварын эсрэг хамгаалалт бий болгох бидний арга барилыг тодорхойлдог.

AI хаашаа чиглэж буйд Unutmaz өөдрөг ханддаг. Энэ нь өмнө нь байсан юутай ч адилгүй — интернэттэй ч, аж үйлдвэрийн хувьсгалтай ч адил биш гэж тэр хэлдэг. Сүүлийн үед Unutmaz нарийвчилсан дархлаа эмчилгээг хурдасгах зорилгоор хавдрын мутацийн том хэмжээний өгөгдлийн багцуудыг эмхэтгэх, T эсэд төвлөрсөн өргөн хүрээтэй сурах бичгийн ноорог зэрэг судалгааны материал боловсруулахад Codex болон GPT‑5.2 гүн судалгаа зэрэг дэвшилтэт AI хэрэгслүүдийг туршиж байна.

Ийм нээлтийн цаг үед оролцож байгаадаа Unutmaz азтайд тооцдог. “Түүхэн үйл явдлыг зөвхөн гэрчлэхээс гадна түүнд бага ч гэсэн оролцож чадна гэдэгтээ би үнэхээр азтай, эрхэм завшаантай санагддаг.”