“Буруу дугаар” ажиллагаа: AI-ийн тусламжтай даалгаврын луйвар
OpenAI Камбожоос гаралтай байж болзошгүй, Их Британийн иргэдийг онилсон луйврын үйл явцыг дэмжихэд AI ашигласан бүртгэлүүдийг хориглолоо.
Энэ кейс судалгааг анх OpenAI-ийн 2025 оны зургаадугаар сарын(шинэ цонхонд нээгдэнэ) тайланд нийтэлсэн.
Этгээд
Англи, испани, суахили, киньяруанда, герман, гаитийн креол хэлээр ажилд урьсан богино зурвас үүсгэж байсан ChatGPT бүртгэлүүдийг бид хориглосон. Эдгээр зурваст сошиал медиа нийтлэлд лайк дарах зэрэг өчүүхэн ажлын төлөө өндөр цалин амлаж, бусдыг элсүүлэхийг хүлээн авагчдад уриалжээ. Уг ажиллагаа өндөр төвлөрсөн бүтэцтэй бөгөөд Камбожоос гаралтай байх магадлалтай байв.
AI-д суурилсан орчуулгын хэрэгслүүдийн тусламжтайгаар бид уг кампанит ажил OpenAI-ийн үйлчилгээг хэрхэн ашиглаж байсныг шуурхай шалган, таслан зогсоож чадсан.
Үйл ажиллагаа
Сүлжээний харилцан ярианы дийлэнх нь орчуулгын даалгавартай холбоотой байв. Тэд ChatGPT ашиглан харилцан ярианы өгүүлбэрүүдийг хятад хэл болон бусад хэд хэдэн хэлний хооронд орчуулж байв. Үүнд голчлон англи, испани, киньяруанда, суахили, герман, гаитийн креол хэл багтжээ. Ихэвчлэн ирсэн зурвасыг хятад хэл рүү орчуулсны дараа хятад хэлээрх хариуг эх хэл рүү нь буцаан орчуулдаг байв.
Эдгээр зурвасын зарим нь маш бага ажлын төлөө цагийн өндөр хөлс амласан, хүсээгүй ажлын зар шиг байв. Ийм нэг зурвасыг Их Британийн санамсаргүй сонгосон бололтой гар утасны дугаарууд руу SMS-ээр тараасан бөгөөд тэдгээрийн нэг нь OpenAI-ийн мөрдөн шалгагчийн дугаар байв. Анхны SMS-ийг бодолцон бид энэ ажиллагааг “Буруу дугаар” гэж нэрлэсэн.
ChatGPT ашиглан үүсгэж, OpenAI-ийн мөрдөн шалгагч руу санамсаргүйгээр илгээсэн SMS.
Аюул занал учруулагчид зурвас солилцох олон платформд түшиглэж байсан бололтой. Анхны SMS хүлээн авагчдыг WhatsApp-аар холбогдоход чиглүүлж, хариу өгсөн хүмүүсийг дараа нь Telegram дахь “зөвлөх” рүү шилжүүлдэг байв. Зарим үйл ажиллагаанд BonChat зурвас солилцох аппыг мөн дурдсан байв. Эдгээр сувгаар илгээсэн эхний танилцах зурвасуудыг манай загваруудаар үүсгэсэн шинжгүй байв. Тэдгээр нь бараг бүх ярианд ашиглаж болох ердийн зурвасууд байлаа.
SMS-ийн дараа илгээсэн WhatsApp зурвас. Энэ зурвасыг манай загваруудаар үүсгэсэн шинжгүй байна.
Орчуулгын олон даалгавар нь “ажил олгогч” гэх компаниудын төлөөлөгчдөөс ирсэн мэт харагдах харилцаатай холбоотой байв. Энэ мөрдөн шалгалтад хамрагдсан ChatGPT‑ийн олон харилцан ярианд ижил компаниудын нэр дахин дахин гарч ирсэн. Тэдгээрийн дунд Hyesung Advertising(шинэ цонхонд нээгдэнэ) болон Lightning Shared Scooter Co (LSSC)(шинэ цонхонд нээгдэнэ) байв. Нээлттэй эх сурвалжийн мэдээллүүдэд Hyesung болон LSSC-ийг даалгаврын луйврын схем байж болзошгүй гэж тодорхойлсон. Бид эдгээр байгууллагын мөн чанарыг бие даан баталгаажуулаагүй ч тэднээс ирсэн гэх зурвасуудыг Камбожид ажиллаж байсан байж болзошгүй, хятад хэлтэй ChatGPT хэрэглэгчид үүсгэснийг мөрдөн шалгалтаар тогтоосон.
Гаралтууд
Энэ сүлжээ өөрсдийгөө хувьцааны арилжаа, скүүтер түрээс, сошиал медиагийн лайк худалдах зэрэг олон төрлийн салбарын компаниудын төлөөлөл хэмээн мэдэгдэж байв. Ганц TikTok лайкны төлөө 5 ам.доллароос илүү төлөх санал нь илэрхий сэрэмжлүүлэх дохио байв. Харин цахим захуудыг бид гараар шалгахад зарим борлуулагч 1,000 лайкийг 10 ам.доллароос бага үнээр зарж байлаа.
Платформоос гадуурх шинж тэмдгүүдийг дотоод ажиглалттай хослуулснаар бид давтагддаг үйл ажиллагааны загварыг илрүүлсэн. Энэ аргыг олон нийтэд илүү сайн ойлгуулж, ангилахад хялбар болгохын тулд бид уг загварыг дохио (гэнэтийн холбоо), хөөрөл (урам төрүүлэх), урхи (мөнгө салгах) гэж тодорхойлж байна:
Дохио (гэнэтийн холбоо): Сүлжээ танихгүй хүмүүст хандах агуулга үүсгэж, ихэвчлэн маш бага ажлын төлөө ер бусын өндөр цалин эсвэл хөрөнгийн зах зээлийн хөрөнгө оруулалтаас өндөр өгөөж амладаг. Эдгээр саналд сошиал медиа нийтлэлд лайк дарах зэрэг энгийн ажлын өндөр хөлс эсвэл ашигтай хөрөнгө оруулалтын боломж багтдаг.
Хөөрөл (урам төрүүлэх): Сүлжээ оператор болон түүний “ажилтнуудын” хооронд өрнөсөн бололтой яриаг орчуулдаг. Эдгээр ярианд даалгаврыг гүйцэтгэх дэлгэрэнгүй заавар багтдаг ч орлого, боломжит урамшууллын тухай сэдэлжүүлэх зурвасууд байнга хавсардаг.
Урхи (мөнгө салгах): Сүлжээ илүү их урамшуулал авахын тулд мөнгө төлөхийг “ажилтан” эсвэл “хөрөнгө оруулагч”-аас шаардсан агуулга үүсгэж, эсвэл илгээдэг. Үүнд анхны “барьцаа”, криптовалют худалдан авах, “үйлчилгээний хураамж” төлөх зэрэг хэд хэдэн хэлбэр багтана.
ChatGPT ашиглан үүсгэж, энэ сүлжээгээр тараасан хүсээгүй зурвасын жишээ. Зурвасыг хүлээн авагчийн харилцах жагсаалтад байгаагүй найман утасны дугаар руу нэгэн зэрэг илгээсэн. Нэг хүлээн авагч группээс тэр даруй гарсан.
Сүлжээнээс болзошгүй хохирогч руу илгээсэн Telegram зурвас. Түүнд 20 фунт стерлингийн криптовалют худалдан авч, нэр нь тодорхойгүй худалдаа эрхлэгч рүү шилжүүлэхийг заажээ.
Нээлттэй эх сурвалжийн мэдээллээс(шинэ цонхонд нээгдэнэ) үзэхэд эдгээр компанийн зарим нь шинээр элсэгчдээс их хэмжээний элсэлтийн хураамж авч, уг мөнгөний тодорхой хэсгийг одоогийн “ажилтнууд”-ыг үргэлжлүүлэн оролцуулахад хүрэлцэх төдий төлбөр болгон өгдөг байжээ. Ийм бүтэц нь даалгаврын луйварт(шинэ цонхонд нээгдэнэ) түгээмэл байдаг.
Нөлөөлөл
Бидний харах боломж хязгаарлагдмал тул энэ сүлжээ үнэндээ хэр өргөн хүрээнд тархсаныг тоогоор илэрхийлэхэд хэцүү. Гэвч платформоос гадуурх мэдээллүүд(шинэ цонхонд нээгдэнэ) болон “ажилтнууд” мөнгөө буцаан өгөхийг шаардсан ярианууд нь наад зах нь зарим хүн эдгээр ажил олгогч гэх этгээдэд мөнгө төлснийг харуулж байна. Мөн бодит хэрэглэгчид эдгээр компанийг сошиал медиад өмгөөлж байсныг бид ажигласан нь бодит амьдрал дээр тодорхой хэмжээнд оролцоо байсныг илтгэнэ.