რომანტიკული თაღლითობა: თაღლითური პროცესები ხელოვნური ინტელექტის დახმარებით
OpenAI-მ დაბლოკა ანგარიშები, რომლებიც ხელოვნურ ინტელექტს რომანტიკული თაღლითობისთვის იყენებდნენ — კონტაქტის დასამყარებლად, სათარგმნად, მსხვერპლთან ურთიერთობისა და თაღლითურ ინვესტიციებში მის ჩასაბმელად.
ამ შემთხვევის კვლევა თავდაპირველად გამოქვეყნდა OpenAI-ის 2026 წლის თებერვლის(იხსნება ახალ ფანჯარაში) ანგარიშში, რომელიც ხელოვნური ინტელექტის ბოროტად გამოყენების აღკვეთას ეხება.
ერთი წლის წინ(იხსნება ახალ ფანჯარაში) დავიწყეთ ანგარიშების გამოქვეყნება იმ თაღლითური ქსელების საქმიანობის აღკვეთაზე, რომლებიც ჩვენი მოდელების ბოროტად გამოყენებას ცდილობდნენ. მას შემდეგ მსოფლიოს სხვადასხვა ნაწილში მრავალი თაღლითური ოპერაცია შევაჩერეთ. მათ შორის იყო „დავალებებზე“ დაფუძნებული თაღლითობა, როცა მსხვერპლს არწმუნებენ, რომ მარტივი დავალებებით მიღებული არარსებული ანაზღაურების გამოსატანად ფული უნდა გადაიხადოს, და საინვესტიციო თაღლითობა, როცა მსხვერპლს არარსებულ საინვესტიციო კომპანიებში ფულის ჩადებას სთავაზობენ.
ხელოვნური ინტელექტის გამოჩენამდე დიდი ხნით ადრე გავრცელებული ერთ-ერთი ფორმაა რომანტიკული თაღლითობა: თაღლითები თავს პოტენციურ რომანტიკულ პარტნიორებად ასაღებენ და ცდილობენ, მსხვერპლს აფიქრებინონ, რომ თავისი სიყვარული იპოვა, შემდეგ კი სულ უფრო მეტ ფულს სთხოვენ. თაღლითობის აღკვეთის შესახებ ჩვენი პირველი პუბლიკაცია ეხებოდა კამბოჯაში ახლად დაწყებულ დანაშაულებრივ ოპერაციას. ის ChatGPT‑ს რომანტიკული თაღლითობისთვის საჭირო შეტყობინებების შესაქმნელად იყენებდა; ამ შეტყობინებების ნაწილი სოციალურ მედიაშიც ვრცელდებოდა. მას შემდეგ რომანტიკული თაღლითობის არაერთი მცდელობა აღვკვეთეთ. როგორც ივნისში(იხსნება ახალ ფანჯარაში) ვწერდით, ეს და სხვა თაღლითური სქემები ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებისას, ჩვეულებრივ, ერთნაირ გზას მიჰყვება. მას სამ ეტაპად ვყოფთ: გამოხმაურების ძიება (უცხო პირთან დაკავშირება), ემოციური ზემოქმედება (ემოციის გამოწვევა) და ფულის გამოძალვა (თანხის მიღება).
გამოხმაურების ძიება (უცხო პირთან დაკავშირება): თაღლითი ქმნის შიგთავსს, რომელიც პოტენციური მსხვერპლის ინტერესებს ეხმიანება და მისი ყურადღების მიპყრობას ემსახურება. მაგალითად, „ღორის დაკვლის“ თაღლითური სქემა, რომლის შესახებაც გასულ წელს ვწერდით, ხშირად სამიზნედ ირჩევდა სამედიცინო სფეროში მომუშავე 40-დან 49 წლამდე ამერიკელ კაცებს და გოლფის თემაზე მათ სოციალურ პოსტებს პასუხობდა. სხვა ოპერაციები უცხო პირებთან დასაკავშირებლად იყენებდნენ SMS-ებს, დასაქმების ყალბ შეთავაზებებს ან, როგორც რომანტიკული თაღლითობის ჩვენ მიერ გამოვლენილ უახლეს შემთხვევაში (აღწერილია ქვემოთ), სოციალურ მედიაში განთავსებულ რეკლამებს. ყველა შემთხვევაში ბოროტმოქმედები ChatGPT‑ს იყენებდნენ ისეთი შეტყობინებების შესაქმნელად, რომლებიც ტრადიციულ თაღლითურ ტექსტებზე უფრო მიმზიდველი იქნებოდა და ნაკლებად ეტყობოდა, რომ ავტორისთვის ეს ენა მშობლიური არ იყო.
გოლფის თემაზე საუბრის წამოწყების მცდელობა „ღორის დაკვლის“ თაღლითური ქსელისგან, რომლის შესახებაც 2025 წელს ვწერდით. შეტყობინება პასუხობს Facebook-ის პოსტს, რომლის ავტორიც ამ ოპერაციასთან დაკავშირებული არ არის.
ემოციური ზემოქმედება (ემოციის გამოწვევა): თაღლითი ქმნის შიგთავსს, რომელმაც მსხვერპლში ძლიერი ემოციები უნდა გამოიწვიოს და ამით მასზე მანიპულირება გაამარტივოს. რომანტიკული თაღლითობის მიზანია, მსხვერპლს თაღლითის მიმართ ლტოლვა გაუჩნდეს. სხვა სქემებში შესაძლოა ცდილობდნენ, მსხვერპლი პოტენციურად მომგებიანი გარიგებით აღაფრთოვანონ, შესაძლებლობის დაკარგვის შიში გაუჩინონ ან სავარაუდო სამართლებრივი საფრთხითა თუ გადაუხდელი ანგარიშით შეაშფოთონ. ზოგჯერ ემოციური ზემოქმედება პირველივე საკონტაქტო შეტყობინებაში იწყება.
უცნობ პირთან დასაკავშირებელი SMS თაღლითური ოპერაციიდან „შეცდომით აკრეფილი ნომერი“, რომელიც 2025 წლის ივნისში გამოვავლინეთ. შეტყობინება მცირე შრომის სანაცვლოდ დაუჯერებლად დიდ შემოსავალს აღწერს — სავარაუდოდ, „ემოციური ზემოქმედების“ ეფექტის შესაქმნელად.
ფულის გამოძალვა (თანხის მიღება): თაღლითი ქმნის შიგთავსს, რომელმაც მსხვერპლი ფულის გადაცემაზე უნდა დაითანხმოს. ამისთვის დასახელებული მიზეზები შეიძლება სრულიად განსხვავებული იყოს. მაგალითად, რომანტიკული თაღლითობისას მსხვერპლს შესაძლოა სთხოვონ, საყვარელი ადამიანის ბიზნესში ფული ჩადოს ან ფინანსური კრიზისის დასაძლევად თანხა გადასცეს. „დავალებებზე“ დაფუძნებული თაღლითობისას მსხვერპლს ეუბნებიან, რომ ფული უნდა შეიტანოს იმ (გამოგონილი) თანხის მისაღებად, რომელიც, მისი რწმენით, გამოიმუშავა. საინვესტიციო თაღლითობისას მსხვერპლს არარსებულ ინვესტიციებში ფულის ჩადებისკენ უბიძგებენ.
უცნობ პირთან დასაკავშირებელი SMS თაღლითური ოპერაციიდან „შეცდომით აკრეფილი ნომერი“, რომელიც 2025 წლის ივნისში გამოვავლინეთ. შეტყობინება მცირე შრომის სანაცვლოდ დაუჯერებლად დიდ შემოსავალს აღწერს — სავარაუდოდ, „ემოციური ზემოქმედების“ ეფექტის შესაქმნელად.
როგორც ამ პროცესიდან ჩანს, თაღლითობის ერთ-ერთი აუცილებელი კომპონენტი გავრცელების ქსელია. ჩვენ მიერ გამოვლენილი სხვადასხვა თაღლითური ოპერაცია პირველადი კონტაქტისთვის იყენებდა SMS-ებს, დაშიფრული მიმოწერის აპებს, სოციალურ პოსტებს, ონლაინრეკლამებს ან ყველა ამ არხს ერთად. ხელოვნურ ინტელექტამდე არსებულ თაღლითურ სქემებს კარგად იცნობენ ელფოსტის(იხსნება ახალ ფანჯარაში), სატელეფონო ზარების(იხსნება ახალ ფანჯარაში), ხოლო მეცხრამეტე საუკუნეში — წერილებისა(იხსნება ახალ ფანჯარაში) და დეპეშების(იხსნება ახალ ფანჯარაში) გამოყენებითაც კი. ბევრი თაღლითური სქემა შეტყობინებებს განურჩევლად, ფართო აუდიტორიაში ავრცელებს, თუმცა ზოგი, როგორც ჩანს, სამიზნეების ზუსტად შერჩევას ცდილობს. მაგალითად, „ღორის დაკვლის“ თაღლითური სქემა, რომლის შესახებაც 2025 წლის თებერვალში ვწერდით(იხსნება ახალ ფანჯარაში), ყურადღებას ისეთ თემებზე ამახვილებდა, როგორიცაა გოლფი; სხვა რომანტიკული თაღლითური სქემა სოციალური მედიის რეკლამებით ინდონეზიელ ახალგაზრდა კაცებს უმიზნებდა; ხოლო ცნობილ ადამიანებთან დაკავშირებული თაღლითობისას(იხსნება ახალ ფანჯარაში) თაღლითები, ჩვეულებრივ, თავს ცნობილ პიროვნებად ასაღებენ და მის გულშემატკივართა ჯგუფებს უკავშირდებიან. მტკიცებულებების ფრაგმენტულობა ართულებს ჩვენ მიერ შეჩერებული სხვადასხვა თაღლითური სქემის სარწმუნოდ შედარებას. თუმცა, ჩვენი შეფასებით, გავრცელების შერჩეული მეთოდი (მაგალითად, განურჩეველი თუ მიზნობრივი) მნიშვნელოვნად განსაზღვრავს, რამდენად წარმატებით მიაღწევს თითოეული სქემა თავის სამიზნეებამდე და გამოიყენებს მათ — იმის მიუხედავად, რა დოზით იყენებდა ოპერაცია ხელოვნურ ინტელექტს სხვადასხვა ამოცანისთვის.
