«Կեղծ վկա» գործողություն. պետական մարմինների անունից հանդես եկող՝ միջոցների վերադարձի կեղծ ծառայություն

Այս դեպքի ուսումնասիրությունն առաջին անգամ հրապարակվել է OpenAI-ի՝ 2026 թվականի փետրվարի⁠(բացվում է նոր պատուհանում) զեկույցում՝ ԱԲ-ի չարամիտ օգտագործումը խափանելու վերաբերյալ։

Մենք արգելափակել ենք ChatGPT‑ի հաշիվների մի խումբ, որն օգտագործում էր մեր մոդելները՝ հորինված իրավաբանական գրասենյակների, ինչպես նաև իրական փաստաբանների և ԱՄՆ իրավապահ մարմինների անունից հանդես գալու համար։ Սա խարդախության զոհերին թիրախավորող՝ կորցրած միջոցների վերադարձի պատրվակով իրականացվող խարդախություն էր։ Այս գործունեությունը, ամենայն հավանականությամբ, ծավալվել է Կամբոջայից և համահունչ է երկրում չինացիների ղեկավարած հանցավոր խարդախ գործողությունների մասին վերջին հրապարակումներին։

Այս հաշիվներն օգտագործում էին ChatGPT‑ն՝ խարդախությամբ կորցրած միջոցների վերադարձի պատրվակով գործող սխեմային աջակցելու համար։ Սխեման հիմնված էր կեղծ իրավաբանական գրասենյակների և վստահություն վայելող անձանց ու կառույցների, օրինակ՝ իրական փաստաբանների և Հետաքննությունների դաշնային բյուրոյի (ՀԴԲ) Համացանցային հանցագործությունների բողոքների կենտրոնի (IC3) անունից հանդես գալու վրա։

1. Կապի հաստատում. Խարդախներն օգտագործում էին ChatGPT‑ն՝ առնվազն վեց կեղծ իրավաբանական գրասենյակների անունից բովանդակություն ստեղծելու համար։ Այդ բովանդակության մի մասն այնուհետև հրապարակվում էր սոցիալական ցանցերի հաշիվներում և առցանց գովազդներում, որոնք խթանում էին խարդախությամբ կորցրած միջոցների վերադարձի մտացածին ծառայություններ։ Բաց աղբյուրներից ստացված մի շարք տվյալներ հուշում էին, որ գրասենյակները կեղծ են։ Մասնավորապես, չկային նահանգային փաստաբանական արտոնագրի առկայության ապացույցներ, օգտագործվում էին անհամապատասխան վեբ դոմեններ, կոնտակտային տվյալներում նշված փողոցային հասցեները, ըստ երևույթին, գոյություն չունեին, իսկ փաստաբանների հետ կապվելու համար առաջարկվում էր օգտվել հաղորդագրությունների հավելվածներից։

2. Վստահության շահում. Խարդախները փորձում էին շահել թիրախավորված մարդկանց վստահությունը՝ ստեղծելով մեկնաբանություններ, որոնք ընդօրինակում էին խարդախության զոհերին կորցրած գումարները վերադարձնելու հարցում մասնագիտացած փաստաբանների խոսելաոճն ու մասնագիտական մոտեցումը։ Նրանք բովանդակություն էին ստեղծում մտացածին փաստաբանների անունից։ Մենք այդ կեղծ անձանցից մի քանիսին հայտնաբերեցինք տարբեր կայքերում, որտեղ նրանց պրոֆիլի լուսանկարները, ըստ երևույթին, վերցված էին սոցիալական ցանցերից կամ ստեղծված էին ԱԲ-ի միջոցով։ Որոշ դեպքերում խարդախը նույն «փաստաբաններին» ներկայացնում էր որպես մի քանի ենթադրյալ իրավաբանական գրասենյակների աշխատակիցներ։ Մեր հայտնաբերած կայքերից մեկը ներկայանում էր որպես IC3-ի կայք։

Այս տարբեր խարդախ կայքերում հրապարակված կոնտակտային տվյալներն այցելուներին ուղղորդում էին մասնավոր հաղորդագրությունների հավելվածներ, օրինակ՝ Telegram։ ChatGPT‑ի օգնությամբ թիրախավորված մարդկանց համար կազմված հաղորդագրություններում խարդախները կեղծ պնդում էին, թե գործում են Միջազգային քրեական դատարանի վերահսկողության ներքո, և հայտնում էին, որ որևէ վճար չի գանձվի, մինչև տուժածի բոլոր միջոցները հաջողությամբ չվերադարձվեն։

3. Գումարի կորզում. Խարդախները փորձում էին գումար կորզել թիրախավորված մարդկանցից՝ վճարներ և ավանդներ պահանջելով նախքան որևէ միջոցի «վերադարձը»։ Մասնավորապես, նրանք թիրախավորված մարդկանցից պահանջում էին վճարել 15% «սպասարկման վճար»՝ նախքան իբր վերադարձված միջոցները ստանալը, ավանդներ մուծել՝ հաշիվն ակտիվացնելու համար, ինչպես նաև գանձում էին «խորհրդատվության վճարներ»։ ChatGPT‑ի օգնությամբ թիրախավորված մարդկանց համար կազմված հաղորդագրություններում խարդախները հրահանգում էին վճարումները կատարել կրիպտոարժույթով և որպես վճարման ապացույց ուղարկել գործարքների հաստատման սքրինշոթները։

Այս գործողության շրջանակում մեր մոդելներն օգտագործվում էին աշխատանքի տարբեր փուլերում, օրինակ՝ սոցիալական ցանցերի համար գովազդային բովանդակություն և թիրախավորված մարդկանց հետ առանց նախնական կապի հաղորդակցություն սկսելու համար հաղորդագրություններ ստեղծելիս։ Սակայն առավել հաճախ խարդախներն օգտագործում էին ChatGPT‑ն՝ մասնավոր հաղորդագրությունների հավելվածներում թիրախավորված մարդկանց ուղարկվող և նրանցից ստացվող հաղորդագրությունները թարգմանելու համար։ Մասնավորապես, խնդրում էին պատասխան գրել «ամերիկյան անգլերենով» կամ փաստաբանի ոճով։

Խարդախ հաշիվների մի մասն օգտագործում էր մեր մոդելները նաև մոլորեցնող նյութեր ստեղծելու համար՝ վստահելի երևալու նպատակով։ Դրանց թվում էին փաստաբանների գրանցման կեղծ փաստաթղթեր և փաստաբանական միության կեղծ անդամատոմսեր, ինչպես նաև գաղտնիության կեղծ համաձայնագրեր, որոնք կոչված էին տուժածներին հետ պահելու այլ տեղից օգնություն փնտրելուց։

Ազդեցությունը գնահատելիս անհրաժեշտ է զգուշավորություն ցուցաբերել, քանի որ ապացույցների հիմնական աղբյուրներից մեկը հենց խարդախների մուտքագրած տվյալներն են։ Այդ տվյալները հուշում են, որ խարդախները կարող էին առանձին տուժածներից խաբեությամբ հազարավոր դոլարներ կորզած լինել, սակայն մենք չենք կարող անկախ կերպով ստուգել այդ պնդումները։ ՀԴԲ-ն և առնվազն մեկ իրավաբանական գրասենյակ, որի անունից հանդես են եկել խարդախները, հրապարակային նախազգուշացումներ են տարածել այս խարդախության մասին։ ՀԴԲ-ի պաշտոնյաները նախազգուշացրել են, որ այս գործողությունը թիրախավորում է խոցելի խմբերին, հատկապես տարեցներին՝ շահագործելով խարդախության զոհերի հուզական վիճակն ու կորցրած միջոցներն արագ վերադարձնելու ցանկությունը։

OpenAI-ի կանոնները խստիվ արգելում են մեր գործիքների ստեղծած բովանդակության օգտագործումը խարդախության կամ խաբեության նպատակով։ Մենք հանձնառու ենք համագործակցելու ոլորտի գործընկերների և պետական մարմինների հետ՝ հասկանալու, թե ինչպես է ԱԲ-ն ազդում չարամիտ գործող կողմերի վարքագծի վրա, և ակտիվորեն խափանելու մեր ծառայությունների չարաշահմամբ իրականացվող խարդախությունները։