“વેગ ફોકસ” અભિયાન: લોકોને ભોળવીને માહિતી મેળવવાના પ્રયાસો અને પ્રભાવ પાડવાની પ્રવૃત્તિ

આ કેસ અભ્યાસ મૂળ OpenAIના જૂન 2025⁠(નવી વિન્ડોમાં ખૂલે છે)ના અહેવાલમાં પ્રકાશિત થયો હતો.

અમે ChatGPT ખાતાઓના એક નાના જૂથ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો. આ ખાતાઓ અમારા મૉડલોનો ઉપયોગ સામાજિક માધ્યમો માટે પોસ્ટ તૈયાર કરવા, ડેટાસેટનું વિશ્લેષણ કરવા અને લોકોને ભોળવવાના પ્રયાસો જેવા લાગતા ઈમેઇલ અને સંદેશાઓનું ચીનીમાંથી અંગ્રેજીમાં ભાષાંતર કરવા માટે કરતાં હતાં. આ ખાતાઓ અમારા મૉડલોને ચીની ભાષામાં સૂચનાઓ આપતાં હતાં અને મોટેભાગે ચીનની મુખ્ય ભૂમિના કામકાજના કલાકો દરમિયાન સક્રિય રહેતાં હતાં.

તેમણે એવા સંદેશા તૈયાર કર્યા જે ભૂ-રાજકારણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી ત્રણ સંસ્થાઓના કર્મચારીઓ તરફથી આવ્યા હોવાનો દાવો કરતા હતા: “ફોકસ લેન્સ ન્યૂઝ”, “બ્રાઇટવેવ મીડિયા યુરોપ” અને “વિઝનરી એડવાઇઝરી ગ્રૂપ” (વી.એ.જી.). આ ઉપરાંત, આ ChatGPT ખાતાઓએ એવું લખાણ તૈયાર કર્યું જે આ ત્રણ સંસ્થાઓ સાથે સંકળાયેલા X ખાતાઓની પોસ્ટ અને પરિચય સાથે મેળ ખાતું હતું. આ દુર્ભાવનાપૂર્ણ તત્ત્વોએ અલગથી આ સંસ્થાઓને ગુપ્ત માહિતી એકત્ર કરવા અને તેનું વિશ્લેષણ કરવા માટેનાં આવરણ તરીકે વર્ણવી હતી. આ નામોના આધારે અમે આ અભિયાનને “વેગ ફોકસ” નામ આપ્યું છે.

આ અભિયાનમાં ચાર મુખ્ય પ્રકારનાં કાર્યોમાં મદદ માટે ChatGPTનો ઉપયોગ થતો હતો. પહેલું, આ ખાતાઓ અમારા મૉડલોનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે એવી ઑનલાઇન ઓળખો માટે સામાજિક માધ્યમોની પોસ્ટ અને પરિચય તૈયાર કરવા કરતાં હતાં, જે ગુપ્ત પ્રભાવ અભિયાનનો ભાગ લાગતી હતી. આ પોસ્ટ એવી X ખાતાઓ દ્વારા ફેલાવવામાં આવી હતી જે પોતાને પત્રકારો અને ભૂ-રાજકીય વિશ્લેષકો તરીકે રજૂ કરતાં હતાં.

બીજું, આ ખાતાઓએ સરકારના એક અધિકારીની નિયુક્તિ માટેની નામાંકન પ્રક્રિયા અંગે અમેરિકાના એક સેનેટરને સંબોધેલા પત્રવ્યવહારની ભાષા સુધારી અને તેનું ભાષાંતર કર્યું. આમાંથી કોઈ પત્રવ્યવહાર મોકલવામાં આવ્યો હતો કે નહીં તેની અમે સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ કરી શકતા નથી.

ત્રીજું, આ ખાતાઓએ કમ્પ્યુટર નેટવર્ક પર હુમલો કરવા અને તેની નબળાઈઓનો ગેરલાભ ઉઠાવવા માટેનાં સાધનો વિશે અનેક મૂળભૂત પ્રશ્નો પૂછ્યા. અમારા મૉડલોએ જવાબમાં તે સાધનોના ઉપયોગ અને ક્ષમતાઓ વિશે માત્ર સામાન્ય સમજણ આપી. આ અહેવાલમાં આગળ વર્ણવેલાં સાયબર તત્ત્વોના પ્રશ્નોની સરખામણીએ આ પ્રશ્નોમાં ઊંડાણ નહોતું અને તે ઓછી નિપુણતા સૂચવે છે.

છેલ્લે, વપરાશકર્તાઓ નિયમિતપણે એવા સંદેશાઓનું ચીનીમાંથી અંગ્રેજીમાં ભાષાંતર માંગતા હતા, જે અજાણ્યા લોકો સાથે વાતચીત શરૂ કરવા અને અંતે તેમની પાસેથી માહિતી કઢાવવા માટે રચાયા હોય તેવું લાગતું હતું. આમાંના કેટલાક સંદેશા સામાજિક માધ્યમો પર પત્રકારો અને સંશોધકોને આપેલા જવાબો તરીકે મૂકવામાં આવ્યા હતા. અન્ય સંદેશા વ્યક્તિગત રીતે મોકલાતા સંદેશા જેવા લાગતા હતા અને ઑનલાઇન શોધમાં મળ્યા નહોતા.

આ જૂથનો મુખ્ય ઉદ્દેશ પોતાને યુરોપ અથવા તુર્કીમાં રહેતા વ્યાવસાયિકો તરીકે રજૂ કરીને ગુપ્ત માહિતી એકત્ર કરવાનો હોય તેવું જણાતું હતું. સંચાલકોએ તૈયાર કરીને ઑનલાઇન મૂકેલી સામગ્રીમાં “ફોકસ લેન્સ ન્યૂઝ”ને યુરોપ સ્થિત, વિશ્લેષણ અને અહેવાલલેખનમાં નિષ્ણાત સ્વતંત્ર સંસ્થા તરીકે વર્ણવી હતી. જોકે, સંચાલકોએ એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે આ ઓળખ હકીકતમાં ગુપ્ત માહિતી એકત્ર કરવા, તેનું વિશ્લેષણ કરવા અને તેને પ્રસારિત કરવાની સુવિધા માટેનું આવરણ હતી.

સામાજિક માધ્યમોના પરિચયોમાં આપેલી વેબસાઇટની કડી અનુસાર, વિઝનરી એડવાઇઝરી ગ્રૂપ તુર્કીમાં સ્થિત છે અને વ્યાવસાયિક ભૂ-રાજકીય પરામર્શ સેવાઓમાં નિષ્ણાત છે. સંચાલકોએ અમારા મૉડલો વડે ચીનીમાંથી અંગ્રેજીમાં એવી સૂચનાઓનું ભાષાંતર કર્યું, જેમાં દાવો હતો કે વી.એ.જી. ગ્રૂપ અમેરિકાની આર્થિક અને નાણાકીય નીતિઓ વિશે માહિતી મેળવવા માંગે છે અને મુલાકાત માટે કલાકદીઠ $2,000 ચૂકવવા તૈયાર છે. તેમણે ગોપનીય તરીકે વર્ગીકૃત દસ્તાવેજો માટે નાણાં ચૂકવવાની દરખાસ્તોનું પણ ભાષાંતર કર્યું.

વી.એ.જી. ગ્રૂપની વેબસાઇટ તુર્કી અને અંગ્રેજી ભાષામાં ઉપલબ્ધ છે. તેના અંગ્રેજી સંસ્કરણના “અમારો સંપર્ક કરો” પાનાના મેનૂમાં “અમારો સંપર્ક કરો” માટેનાં ચીની અક્ષરો (聯絡) દેખાય છે. સમગ્ર ડોમેન પર ચીની ભાષાનું આ એકમાત્ર લખાણ હતું.

આ જૂથની કેટલીક સામગ્રી વધુ વ્યાપક પ્રભાવ અભિયાનો માટેની પ્રચારસામગ્રી જેવી લાગતી હતી. દાવાઓ અનુસાર, સામાજિક માધ્યમો પર પ્રભાવશાળી વ્યક્તિઓ અને વિષયોને ઓળખવા માટે આ અભિયાનમાં યંત્ર અધ્યયન, કુદરતી ભાષા પ્રક્રિયા અને સ્વચાલિત રીતે ડેટા ખેંચી લેવાની પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ થતો હતો. અમે આ દાવાઓની સ્વતંત્ર રીતે ખરાઈ કરી શકતા નથી.

આ પ્રવૃત્તિ સાથે સંકળાયેલાં સામાજિક માધ્યમોનાં ખાતાઓને ઑનલાઇન વાસ્તવિક વપરાશકર્તાઓ તરફથી નોંધપાત્ર પ્રતિસાદ મળ્યો નહોતો. માત્ર ફોકસ લેન્સ ન્યૂઝના X ખાતાના અનુયાયીઓની સંખ્યા નોંધપાત્ર હતી—17,000. જોકે, આ ખાતું નવેમ્બર 2014માં અલગ નામે બનાવાયું હતું, તેણે ત્રણ દિવસ ટ્વીટ કર્યાં હતાં અને પછી 2024ના મધ્ય સુધી નિષ્ક્રિય રહ્યું હતું. આવું સામાન્ય રીતે અનધિકૃત કબજા બાદ બીજા હેતુ માટે વપરાતાં ખાતાઓમાં જોવા મળે છે, તેથી તેના અનુયાયીઓની સંખ્યાનું સાવચેતીપૂર્વક અર્થઘટન કરવું જોઈએ.

પ્રભાવ અભિયાનોની અસર માપતી પ્રસારની વ્યાપકતા માપવાની શ્રેણી⁠(નવી વિન્ડોમાં ખૂલે છે)ના આધારે, અમે આ અભિયાનના જાહેરમાં દેખાતા ભાગને શ્રેણી 2ના નીચલા સ્તરે મૂકીશું: અનેક મંચો પર પ્રવૃત્તિ થઈ હતી, પરંતુ વાસ્તવિક લોકોએ તેમની સામગ્રી અપનાવી હોય કે વ્યાપક રીતે વહેંચી હોય તેના બહુ ઓછા પુરાવા છે. આ અભિયાનમાં લોકોને ભોળવીને માહિતી મેળવવાના પ્રયાસો અને અન્ય ગુપ્ત પ્રવૃત્તિઓની અસરનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે પૂરતા પુરાવા ઉપલબ્ધ નથી.