કાર્ય કૌભાંડ: એઆઈની મદદથી નકલી સમીક્ષાની નોકરીઓ

આ કેસ અભ્યાસ મૂળરૂપે OpenAIના ફેબ્રુઆરી 2025⁠(નવી વિન્ડોમાં ખૂલે છે)ના અહેવાલમાં પ્રકાશિત થયો હતો.

અમે ChatGPTનાં એવાં ખાતાંના એક સમૂહ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો, જે ઉર્દૂ અને અંગ્રેજી વચ્ચે ટૂંકી ટિપ્પણીઓનો અનુવાદ કરતો હતો. આ પ્રવૃત્તિ “કાર્ય⁠(નવી વિન્ડોમાં ખૂલે છે)” કૌભાંડ જેવી હતી, જેમાં પીડિતોને ઊંચા વેતનની નોકરીની લાલચ આપવામાં આવે છે, પરંતુ તેમની કથિત “કમાણી” મેળવતાં પહેલાં સિસ્ટમમાં પોતાના પૈસા જમા કરાવવા પડે છે. આ પ્રવૃત્તિ કંબોડિયાથી થતી હોવાનું જણાયું. આ કૌભાંડોમાં પીડિતો સામાન્ય રીતે પોતાની “કમાણી” અને પોતાના પૈસા, બંને ગુમાવે છે. મેટા પાસેથી મળેલી માહિતી પછી અમે આ પ્રવૃત્તિની તપાસ શરૂ કરી.

આ નેટવર્કે મુખ્યત્વે અમારા મૉડલનો ઉપયોગ ઉર્દૂ અને અંગ્રેજી વચ્ચે ટૂંકી ટિપ્પણીઓનો અનુવાદ કરવા માટે કર્યો હતો. આ ટિપ્પણીઓ કૌભાંડી અને તેના પીડિતો વચ્ચેની વાતચીત જેવી હતી. અમને ટેલિગ્રામ પર સંદેશાવ્યવહારના ઉલ્લેખ મળ્યા, જે દેખીતી રીતે તેમનું મુખ્ય માધ્યમ હતું. વૉટ્સઍપ, એસએમએસ અને નોકરીની ઑફર મૂકી શકાય એવાં વિવિધ રોજગાર મંચો તથા જૂથોના ઉલ્લેખ પણ મળ્યા.

કૌભાંડીઓ મુખ્યત્વે બે પ્રકારની ઓળખ ધારણ કરતા હોવાનું જણાયું. એક ઓળખ “ભરતીકર્તા”ની હતી. તેના સંદેશા અગાઉના કોઈ સંપર્ક વિના લોકોને મોકલાતા અને તેમાં સારા વેતનવાળા દૂરસ્થ કામની જાહેરાતો મૂકવામાં આવતી. બીજી ઓળખ “માર્ગદર્શક”ની હતી, જે વધુ પ્રવૃત્તિ કરતો હતો. તે “ભરતીકર્તા”ના સંપર્ક પછી આગળ વાત કરતો અને લક્ષિત વ્યક્તિને કામ કેવી રીતે કરવું તે શીખવતો. માર્ગદર્શકો ઘણી વાર ટેલિગ્રામ પરના તાલીમ સત્રોનો ઉલ્લેખ કરતા.

ક્યારેક કૌભાંડીઓ વેબસાઇટના લખાણની ભાષાકીય ભૂલો સુધારવા પણ અમારા મૉડલનો ઉપયોગ કરતા. આ સાઇટોએ વૈભવી ડિઝાઇન, ફૅશન અને પ્રવાસની બ્રાન્ડનાં નામ તથા દેખાવની નકલ કરી હોવાનું જણાય છે. “માર્ગદર્શક”ની ઓળખ ધારણ કરનારા લોકો આ બ્રાન્ડ વતી ભરતી કરતા હોવાનો દાવો કરતા. તેથી કૌભાંડને વધુ વિશ્વસનીય દેખાડવા માટે આ વેબસાઇટનો ઉપયોગ થયો હોવાની શક્યતા છે.

અમારી મર્યાદિત જાણકારીના આધારે, કૌભાંડીઓ લક્ષિત વ્યક્તિને શરૂઆતના સંપર્કથી કૌભાંડ સુધી લઈ જવા માટે નીચેની સામાન્ય પ્રક્રિયા અપનાવતા હોવાનું જણાય છે:

1. નોકરીની જાહેરાત: તેમના નિર્દેશો અને જનરેટ કરેલી સામગ્રી પરથી જણાય છે કે કૌભાંડીઓ વિવિધ ઑનલાઇન મંચો પર નોકરીની ઑફર મૂકીને શરૂઆત કરતા હતા. ભરતીના પ્રયાસોમાં સામાન્ય રીતે દૂરસ્થ કામનો ઉલ્લેખ થતો અને ઓછા કામ માટે પ્રમાણમાં ઊંચું વેતન આપવામાં આવતું હોવાનું જણાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, થોડા કલાકના કામ માટે દરરોજ $300 ઉપરાંત બોનસની ઑફર કરાતી. આ જાહેરાતો સામાન્ય રીતે “ભરતીકર્તા”ની ઓળખ ધરાવતી વ્યક્તિ મૂકતી.

2. ભરતી: ત્યાર બાદ કૌભાંડીઓ “માર્ગદર્શક”ની ઓળખથી સંદેશા તૈયાર કરીને સંભવિત કર્મચારીઓનો વિવિધ સંદેશા ઍપ દ્વારા સંપર્ક કરતા અને કહેતા કે તેઓ “ભરતીકર્તા” સાથે કામ કરે છે. “માર્ગદર્શક” એવી કોઈ વૈભવી બ્રાન્ડ માટે કામ કરતો હોવાનો દાવો કરતો, જેના માટે આ ટોળકીએ વેબસાઇટ બનાવી હતી. તેઓ કામને એ વૈભવી બ્રાન્ડની સાઇટ પર પાંચ તારાની સમીક્ષાઓ મૂકવાનું જણાવતા અને દેખીતી રીતે તેનો હેતુ ગ્રાહકો તરફથી મળતું મૂલ્યાંકન વધારવાનો હોવાનું કહેતા.

3. ભરોસો અપાવવો: કૌભાંડીઓ ઘણી વાર જનરેટ કરેલી સામગ્રીમાં લક્ષિત વ્યક્તિને ભરોસો અપાવતા કે આ કામ કાયદેસર છે, કારણ કે તે લાંબા સમયથી સ્થાપિત કંપની વતી કરવામાં આવે છે. લક્ષિત વ્યક્તિ શંકા વ્યક્ત કરે તો કૌભાંડી દાવો કરતો કે તેની સાથે પણ અગાઉ કૌભાંડ થયું હતું, પરંતુ આ તક સલામત છે.

4. તાલીમ: લક્ષિત વ્યક્તિ રસ દાખવતી રહે તો જનરેટ કરેલી સામગ્રી સૂચવતી કે “માર્ગદર્શક” તેને સામાન્ય રીતે ટેલિગ્રામ પર તાલીમ આપવાની ઑફર કરતો. શરૂઆતમાં લક્ષિત વ્યક્તિને એક “તાલીમ ખાતું” આપવામાં આવતું, જેમાં તેની પાસેથી દરરોજ સમીક્ષાનાં 25થી 35 કાર્ય પૂર્ણ કરવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવતી. “તાલીમ ખાતું” લક્ષિત વ્યક્તિની “કમાણી” ઝડપથી વધતી હોવાનું બતાવતું.

5. ઉત્સાહિત કરવું: લક્ષિત વ્યક્તિ તાલીમ ચાલુ રાખે તો જનરેટ કરેલી સામગ્રીમાં તેને ઘણી વાર “ખાસ” અથવા “સર્વોત્તમ” સમીક્ષાનું કાર્ય આપવામાં આવતું, જેમાં વધુ બોનસની ઑફર હતી. “માર્ગદર્શક” ભારપૂર્વક કહેતો કે આવું કાર્ય બહુ જ દુર્લભ છે અને લક્ષિત વ્યક્તિ બહુ નસીબદાર છે.

6. “સક્રિયકરણ ફી”: લક્ષિત વ્યક્તિની “કમાણી” ચોક્કસ સ્તરે પહોંચ્યા પછી, જનરેટ કરેલી સામગ્રીમાં “માર્ગદર્શક” તેને કહેતો કે “કમાણી” ઉપાડવા માટે “સક્રિયકરણ ફી” ચૂકવવી પડશે. જરૂર પડે તો કૌભાંડી તેને મિત્રો કે પરિવાર પાસેથી પૈસા ઉધાર લેવા દબાણ કરતો.

7. દબાણ કરવું: જનરેટ કરેલી સામગ્રી દર્શાવે છે કે લક્ષિત વ્યક્તિ પૈસા ચૂકવવામાં ખચકાય તો કૌભાંડી વધુ આક્રમક બનતો. તે તેની સરખામણી વધુ કાર્યક્ષમ કર્મચારીઓ સાથે કરીને દબાણ કરતો અને કહેતો કે પૈસા નહીં ચૂકવે તો તે પોતાની કમાણી ગુમાવશે.

8. બહાનાં કાઢવાં: જનરેટ કરેલી સામગ્રીમાં લક્ષિત વ્યક્તિએ પૈસા ચૂકવ્યાનો સંકેત મળે તો કૌભાંડી તેની કમાણી કેમ ઉપાડી શકાતી નથી તે માટે એક પછી એક બહાનાં કાઢતો અને ઘણી વાર વધુ પૈસા ચૂકવવા પડશે એવું કહેતો.

કેટલીક વાતચીતમાં લક્ષિત વ્યક્તિઓ ભારે શંકાશીલ હોવાનું જણાયું. કૌભાંડીઓએ જનરેટ કરેલી કેટલીક ટિપ્પણીઓમાં માર્ગદર્શક લક્ષિત વ્યક્તિને સંદેશા મોકલવાનું કેમ બંધ કર્યું તે પૂછતો હતો. આ સૂચવે છે કે એકંદરે આ કૌભાંડમાં સફળતાનો દર કદાચ ઓછો હતો. જોકે, કેટલીક વાતચીત અને ઑનલાઇન અહેવાલો સૂચવે છે કે ઓછામાં ઓછા કેટલાક પીડિતોએ ખરેખર આ કૌભાંડોમાં પૈસા જમા કરાવ્યા હતા. અમારા સાધનોની બહાર થતી પ્રવૃત્તિની અમે સ્વતંત્ર રીતે ખરાઈ કરી શકતા નથી.

OpenAIની નીતિઓ છેતરપિંડી અથવા કૌભાંડો માટે અમારા સાધનોમાંથી મળતી સામગ્રીના ઉપયોગ પર સખત પ્રતિબંધ મૂકે છે. એઆઈ કેવી રીતે પ્રતિકૂળ વર્તનને પ્રભાવિત કરે છે તે સમજવા અને અમારી સેવાઓનો દુરુપયોગ કરતી કૌભાંડી પ્રવૃત્તિઓને સક્રિય રીતે અટકાવવા અમે ઉદ્યોગના સહભાગીઓ અને સત્તાવાળાઓ સાથે સહકાર માટે પ્રતિબદ્ધ છીએ. આ પ્રતિબદ્ધતા અનુસાર, સહિયારી સુરક્ષા વધારવા માટે અમે અટકાવેલાં કૌભાંડી નેટવર્ક વિશેની માહિતી ઉદ્યોગના સહભાગીઓ અને સંબંધિત સત્તાવાળાઓ સાથે વહેંચી છે.