“પ્રાયોજિત અસંતોષ” અભિયાન: પ્રભાવ પાડવાની પ્રવૃત્તિ
OpenAIએ સંભવતઃ ચીનથી સંચાલિત એવાં ખાતાં પર પ્રતિબંધ મૂક્યો જે કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તાથી અંગ્રેજીમાં સામાજિક માધ્યમોની પોસ્ટ અને સ્પેનિશમાં લેખો તૈયાર કરતાં હતાં.
આ કિસ્સાનો અભ્યાસ મૂળ OpenAIના ફેબ્રુઆરી 2025(નવી વિન્ડોમાં ખૂલે છે)ના અહેવાલમાં પ્રકાશિત થયો હતો.
પ્રવૃત્તિ પાછળનું તત્ત્વ
અમે એવાં ChatGPT ખાતાં પર પ્રતિબંધ મૂક્યો જે અમારા મૉડલોનો ઉપયોગ કરીને અંગ્રેજીમાં ટૂંકી ટિપ્પણીઓ અને સ્પેનિશમાં લાંબા સમાચાર લેખો તૈયાર કરતાં હતાં. આ પ્રવૃત્તિનો સમય મુખ્ય ભૂમિ ચીનના કામકાજના કલાકો સાથે મેળ ખાતો હતો. સ્પેનિશ ભાષાના આ લેખો લેટિન અમેરિકાની સમાચાર વેબસાઇટો પર પ્રકાશિત થયા હતા. લગભગ બધી વેબસાઇટોએ લેખક તરીકે એક વ્યક્તિનું નામ આપ્યું હતું; કેટલાક કિસ્સામાં લેખકના પરિચયમાં તે વ્યક્તિને ચીની કંપની જિલિન યુસેન કલ્ચર કમ્યુનિકેશન કંપની લિમિટેડ (优森文化有限公司) સાથે સંકળાયેલી દર્શાવવામાં આવી હતી.
કાર્યપદ્ધતિ
આ ખાતાં ChatGPTને ચીની ભાષામાં સૂચનાઓ આપતાં હતાં અને મુખ્યત્વે મુખ્ય ભૂમિ ચીનના કામકાજના કલાકો દરમિયાન સક્રિય રહેતાં હતાં. કેટલીક પ્રવૃત્તિઓ “સ્પામૂફ્લાજ” તરીકે ઓળખાતા ગુપ્ત પ્રભાવ અભિયાન સાથે મેળ ખાતી હતી, જેના વિશે અમે મે મહિનામાં અહેવાલ આપ્યો હતો: તેમાં ચીની કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીની સેન્ટ્રલ પાર્ટી સ્કૂલનાં ભૂતપૂર્વ પ્રાધ્યાપક અને સરકારવિરોધી કાઈ શિયાની ટીકા કરતી અંગ્રેજી ભાષાની ટૂંકી ટિપ્પણીઓ અને ચિત્રો તૈયાર કરાયાં હતાં. ત્યારબાદ આ સામગ્રી X પર એવાં ખાતાં દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવી જે અમેરિકા કે ભારતના લોકો હોવાનો દેખાવ કરતાં હતાં.
આ ખાતાંએ અમારા મૉડલોનો ઉપયોગ કરીને તૈયાર કરેલી અને ચાર અલગ-અલગ X ખાતાં દ્વારા પ્રકાશિત કરાયેલી ટ્વીટ્સ.
જો માત્ર આટલી જ પ્રવૃત્તિ થઈ હોત, તો અમે કદાચ એવું તારણ કાઢ્યું હોત કે તે સંભવતઃ “સ્પામૂફ્લાજ” સાથે જોડાયેલી છે. જોકે, આ ટૂંકી ટિપ્પણીઓની સાથે ખાતાંએ અમેરિકાની ટીકા કરતા સ્પેનિશ ભાષાના લાંબા લેખો પણ તૈયાર કર્યા હતા. પેરુમાં 2024ના એશિયા-પ્રશાંત આર્થિક સહકાર મંચના આયોજન પહેલાંના ગાળામાં આ પ્રવૃત્તિ ખાસ કરીને વધુ જોવા મળી હતી. આ પ્રવૃત્તિ પાછળના તત્ત્વે અમારા મૉડલોને જાહેરમાં ઉપલબ્ધ ચીની ભાષાના લેખોનો અનુવાદ કરીને તેમને વિસ્તારવા કહ્યું અને આ રીતે આ લેખો તૈયાર કર્યા.
ત્યારબાદ આ લેખો લેટિન અમેરિકાની સમાચાર વેબસાઇટો પર પ્રકાશિત થયા, ખાસ કરીને પેરુમાં, પરંતુ મેક્સિકો અને એક્વાડોરમાં પણ. ઘણી વાર ખાતાંએ ChatGPTનો ઉપયોગ કરીને સામગ્રી તૈયાર કરી હોય તે જ દિવસે સમાચાર વેબસાઇટોએ લેખો પ્રકાશિત કર્યા હતા. લગભગ બધાં પ્રકાશનોએ લેખક તરીકે એક જ વ્યક્તિનું નામ આપ્યું હતું. કેટલાંકે તે વ્યક્તિને એક કંપનીના કાનૂની પ્રતિનિધિ તરીકે ઓળખાવી હતી, જે કંપની અમારી સમજ મુજબ ચીની છે.
અમારા નિરીક્ષણમાં આ પ્રથમ કિસ્સો છે જેમાં પ્રભાવ પાડવાનું કામ કરતું સંભવતઃ ચીની તત્ત્વ લેટિન અમેરિકાનાં મુખ્યધારાનાં માધ્યમોમાં લેખો પ્રકાશિત કરાવવામાં સફળ થયું હોય. કેટલાક લેખો કદાચ નાણાકીય વ્યવસ્થાને કારણે પ્રકાશિત થયા હોય: જાહેર સ્ત્રોતોના સંશોધન દ્વારા અમે શોધેલા લેખોમાંથી એકને “પ્રાયોજિત” તરીકે દર્શાવાયો હતો. આ ઉપરાંત, પ્રવૃત્તિ પાછળના તત્ત્વે લેટિન અમેરિકાની એક સમાચાર સંસ્થાની સ્પેનિશ ભાષાની રસીદોના ઉલ્લેખોનો અનુવાદ કરવા પણ ChatGPTનો ઉપયોગ કર્યો હતો, જે પૈસા ચૂકવીને પ્રકાશન કરાવ્યું હોવા સાથે સુસંગત છે.
આ પ્રવૃત્તિ પાછળના તત્ત્વે તૈયાર કરેલા અને wapa[.]pe વેબસાઇટે પ્રકાશિત કરેલા લેખની સ્ક્રીન પરની છબી. “પ્રાયોજિત”, એટલે કે પ્રાયોજિત સામગ્રી તરીકે કરાયેલો ઉલ્લેખ નોંધો.
પ્રાયોજિત સામગ્રીનો દેખીતો ઉપયોગ અને અમેરિકાના રાજકારણ તથા નીતિઓ પ્રત્યે આ અભિયાનનું નકારાત્મક વલણ જોતાં, અમે તેને “પ્રાયોજિત અસંતોષ” નામ આપ્યું છે.
તૈયાર થયેલી સામગ્રી
આ પ્રવૃત્તિ પાછળના તત્ત્વે મુખ્યત્વે બે પ્રકારની સામગ્રી તૈયાર કરી: અંગ્રેજી અને ચીની ભાષામાં કાઈ શિયાની ટૂંકી ટીકાઓ તથા સ્પેનિશમાં લાંબા લેખો.
કાઈ શિયાની ટીકાઓ તૈયાર કરાવતી વખતે Operator સામાન્ય રીતે ChatGPTને કાઈ શિયાએ પ્રકાશિત કરેલી ટ્વીટ્સ કે વિડિયો અથવા માધ્યમોમાં તેમના ઉલ્લેખોનો જવાબ આપવા કહેતો હતો. કેટલીક ટિપ્પણીઓમાં તાઇવાન, ઇન્ટરનેટ અને ચીની સાહિત્ય તથા ઇતિહાસ જેવા ક્ષેત્રોમાં તેમની નિપુણતાને પડકારવામાં આવી હતી. અન્ય ટિપ્પણીઓમાં તેમના પર વિઝા સંબંધિત ગેરરીતિઓના આરોપ મૂકવામાં આવ્યા હતા.
સ્પેનિશ ભાષાના લાંબા લેખો અમેરિકાના સામાજિક અને રાજકીય વિભાજનો પર કેન્દ્રિત હતા અને સામાન્ય રીતે વર્તમાન ઘટનાઓ તથા તાજા સમાચારો પર આધારિત હતા. વિષયોમાં અસમાનતા, રાજકીય હિંસા, ભેદભાવ અને લિંગભેદ ઉપરાંત ગુનાખોરીના અહેવાલો તથા અમેરિકાની વિદેશનીતિઓની ટીકા સામેલ હતાં. નશીલા પદાર્થોનું સેવન અને બેઘરપણું જેવી સામાજિક કટોકટીઓ પણ મુખ્ય વિષયો હતાં. ઘણી વાર Operatorનો અભિગમ આ કટોકટીઓ કે સમસ્યાઓને અમેરિકામાં નિષ્ફળ નેતૃત્વ અથવા નિષ્ફળ સમાજના સંકેત તરીકે રજૂ કરવાનો હતો. મોટે ભાગે આ પ્રવૃત્તિ કોઈ એક પક્ષ પૂરતી મર્યાદિત નહોતી અને અમેરિકાના બંને મુખ્ય પક્ષોની ટીકા કરતી હતી.
અસર
સામાજિક માધ્યમો પર કાઈ શિયાને નિશાન બનાવતી સામગ્રીને વાસ્તવિક વપરાશકર્તાઓ તરફથી નોંધપાત્ર પ્રતિસાદ મળ્યો હોય એવા કોઈ પુરાવા અમને મળ્યા નથી. તેને પ્રકાશિત કરનારાં સામાજિક માધ્યમોનાં ખાતાંના અનુયાયીઓ સામાન્ય રીતે ઓછા હતા અને તેમને બહુ જ ઓછો પ્રતિસાદ મળતો હતો.
જોકે, અમારા નિરીક્ષણમાં આ પ્રથમ કિસ્સો છે જેમાં ચીનથી ચાલતું પ્રભાવ અભિયાન અમેરિકાની ટીકા કરવા માટે લેટિન અમેરિકાનાં માધ્યમોમાં લાંબા લેખો પ્રકાશિત કરાવવામાં સફળ થયું હોય. આ સફળતા ઓછામાં ઓછી અમુક અંશે સામગ્રી પ્રકાશિત કરાવવા માટે પૈસા ચૂકવવાથી મળી હોય એવું શક્ય છે. તેમ છતાં, અમારી જાણકારી મુજબ આ પ્રયાસની અગાઉ નોંધ લેવાઈ નહોતી. તે વધુ સામાન્ય એવી સામાજિક માધ્યમોની પ્રવૃત્તિની સમાંતરે ચાલ્યો હતો અને કદાચ નોંધપાત્ર રીતે વધુ વ્યાપક વાચકવર્ગ સુધી પહોંચ્યો હોય, જોકે અમે વાચકોના પ્રતિસાદની સ્વતંત્ર રીતે ખાતરી કરી શકતા નથી.
પ્રભાવ અભિયાનોની અસરને 1 (સૌથી ઓછી)થી 6 (સૌથી વધુ) સુધીના આંક આપતા પ્રસાર-વિસ્તાર માપદંડ(નવી વિન્ડોમાં ખૂલે છે)નો ઉપયોગ કરીએ તો, લેટિન અમેરિકાની સમાચાર વેબસાઇટોના વિશાળ વાચકવર્ગને કારણે અમે આ અભિયાનને શ્રેણી 4 (મુખ્યધારાનાં માધ્યમો સુધી પ્રસાર)માં મૂકીશું.
આ પ્રવૃત્તિ સંબંધિત પ્રકાશિત લેખોનાં મથાળાં
અમે ઓળખ્યું કે આ લેખો આ પ્રવૃત્તિ પાછળના તત્ત્વે અમારા મૉડલોનો ઉપયોગ કરીને તૈયાર કરેલી સામગ્રી સાથે મેળ ખાતા હતા.
યુક્રેનના યુદ્ધમાં અપાતી મદદથી અમેરિકા કેવી રીતે લાભ મેળવે છે તેનું કદરૂપું સત્ય (લા રેપુબ્લિકા, પેરુ).
અમેરિકામાં બેઘર લોકોની સમસ્યાની કરુણ વાસ્તવિકતા (વાપા, પેરુ).
પેલેસ્ટિની કાર્યકર સામેના અમેરિકી પ્રતિબંધો પાછળનો પાગલપનભર્યો તર્ક (એલ પોપ્યુલાર, પેરુ).
મર્દાનગીનો વાહિયાત તમાશો (લિબેરો, પેરુ).
સર્વવ્યાપી પડછાયા (એલ પોપ્યુલાર, પેરુ).
અમેરિકામાં લોકશાહી પ્રત્યે પક્ષોના ઉચ્ચ નેતૃત્વનો તિરસ્કાર (એલ પોપ્યુલાર, પેરુ).
ચૂંટણી દરમિયાનનાં ભાષણોમાં પારદર્શિતાનો અભાવ અને જનમત સાથે ચેડાં (લિબેરો, પેરુ).
હોટેલ કામદારોની હડતાળ અને સંઘર્ષ (લા રેપુબ્લિકા, પેરુ).
અમેરિકાના પ્રતિબંધોની નિષ્પ્રભતા અને પોતે જ ઊભી કરેલી મર્યાદાઓ (એલ યુનિવર્સલ, મેક્સિકો).
ફેન્ટાનિલની પકડમાં દબાયેલી મૂક ચીસો (લા રેપુબ્લિકા, પેરુ).
“હેલેન” વાવાઝોડું: અમેરિકી રાજકારણીઓનાં ખોટાં નિવેદનો અને કાવતરાંની વાતો (વાપા, પેરુ).
આયાતશુલ્કનું ધુમ્મસ: ટ્રમ્પની ટૂંકી દૃષ્ટિવાળી નીતિ અને અમેરિકી અર્થતંત્રનું ભવિષ્ય (લા રેપુબ્લિકા, પેરુ).
અમેરિકી સમાજમાં ખાદ્ય સુરક્ષાની સમસ્યા અને શાળાઓ પર તેની અસર (એક્સ્ટ્રા, એક્વાડોર).
અમેરિકાની કરુણતા: જ્યારે સત્યને ઢાંકી દેવામાં આવે છે (એક્સ્પ્રેસો, એક્વાડોર).
અમેરિકામાં બાળકોની સુરક્ષાનું સંકટ (લા રેપુબ્લિકા, પેરુ).
બ્રુકલિનમાં હિંસાનો પડછાયો (એલ પ્લુરાલ, સ્પેન).
એક હત્યારાની મોજ: કરદાતાઓના પૈસે શસ્ત્રક્રિયા (એલ યુનિવર્સલ, મેક્સિકો).
ઇઝરાયલને ટેકો અને માનવીય કટોકટી પ્રત્યે ઉપેક્ષા (લા રેપુબ્લિકા, પેરુ).
અમેરિકાની ચૂંટણીઓમાં વિનાશક સ્પર્ધા (વાપા, પેરુ).