“ખોટો સાક્ષી” અભિયાન: સત્તાધિકારીઓનો ઢોંગ કરતી નાણાં પરત અપાવવાની નકલી સેવા

આ કિસ્સા-અભ્યાસ મૂળ OpenAIના ફેબ્રુઆરી 2026⁠(નવી વિન્ડોમાં ખૂલે છે)ના કૃત્રિમ બુદ્ધિના દુરુપયોગને અટકાવવા અંગેના અહેવાલમાં પ્રકાશિત થયો હતો.

અમે ChatGPTનાં એવાં ખાતાંના એક જૂથ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો, જે અમારા મોડેલોનો ઉપયોગ કરીને કાલ્પનિક કાનૂની પેઢીઓ હોવાનો ઢોંગ કરતું હતું, તેમજ વાસ્તવિક વકીલો અને અમેરિકાની કાયદા અમલીકરણ સંસ્થાઓની ખોટી ઓળખ ધારણ કરતું હતું. આ ખાતાં ઠગાઈના પીડિતોને નાણાં પરત અપાવવાના બહાને ફરી છેતરવાના કૌભાંડમાં સામેલ હતાં. આ પ્રવૃત્તિ કંબોડિયામાંથી શરૂ થઈ હોવાની પ્રબળ સંભાવના છે. તે આ દેશમાં ચીની લોકોની આગેવાની હેઠળ ચાલતાં ગુનાહિત ઠગાઈનાં કૌભાંડો વિશે તાજેતરમાં પ્રસિદ્ધ થયેલા અહેવાલો સાથે પણ સુસંગત છે.

આ ખાતાંએ ઠગાઈમાં ગુમાવેલાં નાણાં પરત અપાવવાના કૌભાંડમાં મદદ મેળવવા ChatGPTનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આ કૌભાંડ નકલી કાનૂની પેઢીઓ તથા વાસ્તવિક વકીલો અને એફબીઆઈના ઇન્ટરનેટ ગુના ફરિયાદ કેન્દ્ર (આઈસી3) જેવી વિશ્વસનીય વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓની ખોટી ઓળખ ધારણ કરવા પર આધારિત હતું.

1. સંપર્ક કરવો: ઠગોએ ChatGPTનો ઉપયોગ કરીને એવી સામગ્રી તૈયાર કરી, જે ઓછામાં ઓછી છ નકલી કાનૂની પેઢીઓ તરફથી આવી હોવાનો દાવો કરવામાં આવતો હતો. આમાંની કેટલીક સામગ્રી પછી સામાજિક માધ્યમોનાં ખાતાં અને ઑનલાઇન જાહેરાતો દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવી. તેમાં ઠગાઈમાં ગુમાવેલાં નાણાં પરત અપાવતી કાલ્પનિક સેવાઓનો પ્રચાર કરાતો હતો. જાહેર સ્ત્રોતોમાંથી મળેલા અનેક સંકેતો સૂચવતા હતા કે આ પેઢીઓ નકલી હતી. તેમાં રાજ્યના વકીલ મંડળની પરવાનગીનો કોઈ પુરાવો ન હોવો, અસંગત વેબ ડોમેનનો ઉપયોગ, અસ્તિત્વમાં ન હોય એવાં લાગતાં સરનામાં સંપર્કની વિગતોમાં આપવાં અને સંદેશાવ્યવહારની ઍપ મારફતે વકીલોનો સંપર્ક કરવાની સૂચનાઓ આપવી જેવા સંકેતો સામેલ હતા.

2. વિશ્વાસ કેળવવો: ઠગોએ પોતાના નિશાન બનેલા લોકોનો વિશ્વાસ જીતવા એવી ટિપ્પણીઓ તૈયાર કરી, જેમાં ઠગાઈના પીડિતોને ગુમાવેલાં નાણાં પરત અપાવવામાં નિષ્ણાત વકીલોની ભાષાશૈલી અને વ્યાવસાયિકતાની નકલ કરવાનો પ્રયાસ હતો. તેમણે વકીલોની બનાવટી ઓળખો તરફથી આવી હોવાનો દાવો કરતી સામગ્રી તૈયાર કરી. અમને વિવિધ વેબસાઇટો પર આવી કેટલીક બનાવટી ઓળખો મળી. તેમના પરિચયમાં મૂકેલાં ચિત્રો દેખીતી રીતે સામાજિક માધ્યમોમાંથી ઉઠાવેલાં હતાં અથવા કૃત્રિમ બુદ્ધિ વડે બનાવેલાં હતાં. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, ઠગે એક જ “વકીલ”ની ઓળખનો ઉપયોગ અનેક કહેવાતી કાનૂની પેઢીઓમાં કર્યો હતો. અમને મળેલી વેબસાઇટોમાંથી એક પોતે આઈસી3ની વેબસાઇટ હોવાનો ઢોંગ કરતી હતી.

ઠગાઈ કરતી આ વિવિધ વેબસાઇટો પર આપેલી સંપર્કની વિગતો મુલાકાતીઓને ટેલિગ્રામ જેવી ખાનગી સંદેશાવ્યવહારની ઍપ તરફ દોરી જતી હતી. ChatGPTની મદદથી તૈયાર કરેલા સંદેશાઓમાં ઠગોએ પોતાના નિશાન બનેલા લોકો સમક્ષ ખોટો દાવો કર્યો કે તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય ફોજદારી અદાલતની દેખરેખ હેઠળ કામ કરે છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે પીડિતનાં બધાં નાણાં સફળતાપૂર્વક પાછાં ન મળે ત્યાં સુધી કોઈ ફી લેવામાં આવશે નહીં.

3. નાણાં પડાવવાં: ઠગોએ કોઈ પણ “નાણાંની પરતપ્રાપ્તિ” પહેલાં ફી અને જમા રકમ માગીને પોતાના નિશાન બનેલા લોકો પાસેથી નાણાં પડાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. આમાં કથિત રીતે પાછાં મેળવેલાં નાણાં આપતાં પહેલાં 15% “સેવા ફી” ચૂકવવાની સૂચના આપવી, ખાતું સક્રિય કરવા માટે રકમ જમા કરાવવાનું કહેવું અને “સલાહ માટેની ફી” વસૂલવી સામેલ હતાં. ઠગોએ પોતાના નિશાન બનેલા લોકો માટે ChatGPTની મદદથી તૈયાર કરેલા સંદેશાઓમાં ક્રિપ્ટોચલણમાં ચુકવણી મોકલવાની અને ચુકવણીના પુરાવા તરીકે વ્યવહારની પુષ્ટિ દર્શાવતાં સ્ક્રીનચિત્રો આપવાની સૂચનાઓ સામેલ હતી.

આ કૌભાંડમાં કાર્યપ્રક્રિયાના અનેક ભાગોમાં મદદ મેળવવા અમારા મોડેલોનો ઉપયોગ થયો હતો, જેમ કે સામાજિક માધ્યમો માટે પ્રચારસામગ્રી અને કોઈ પૂર્વપરિચય વિના નિશાન બનેલા લોકોનો સંપર્ક કરવા માટેના સંદેશા તૈયાર કરવામાં. જોકે, ઠગોએ સૌથી વધુ ChatGPTનો ઉપયોગ ખાનગી સંદેશાવ્યવહારની ઍપ પર પોતાના નિશાન બનેલા લોકોને મોકલાતા અને તેમની પાસેથી આવતા સંદેશાઓના અનુવાદ માટે કર્યો હતો. તેમાં “અમેરિકન અંગ્રેજી”માં અથવા વકીલની શૈલીમાં જવાબ લખવાની વિનંતીઓ પણ સામેલ હતી.

ઠગાઈ સાથે સંકળાયેલાં કેટલાંક ખાતાંએ પોતાની વિશ્વસનીયતા વધારવા માટે ભ્રામક સામગ્રી બનાવવા પણ અમારા મોડેલોનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આમાં વકીલોની નોંધણીના નકલી રેકોર્ડ અને વકીલ મંડળનાં નકલી સભ્યપદ કાર્ડ, તેમજ પીડિતોને બહારથી મદદ લેતાં અટકાવવા માટે બનાવટી ગોપનીયતા કરારો સામેલ હતા.

અસરનું મૂલ્યાંકન કરવામાં સાવચેતી જરૂરી છે, કારણ કે પુરાવાનો એક મુખ્ય સ્ત્રોત ઠગોએ પોતે આપેલી માહિતી છે. તે માહિતી સૂચવે છે કે ઠગોએ વ્યક્તિગત પીડિતો પાસેથી હજારો ડૉલર પડાવ્યા હોઈ શકે છે, પરંતુ અમે આ દાવાઓની સ્વતંત્ર રીતે ખરાઈ કરી શકતા નથી. એફબીઆઈ અને જેની ઓળખનો દુરુપયોગ થયો હતો એવી ઓછામાં ઓછી એક કાનૂની પેઢીએ આ કૌભાંડ વિશે જાહેર ચેતવણીઓ આપી છે. એફબીઆઈના અધિકારીઓએ ચેતવણી આપી હતી કે આ કૌભાંડ સહેલાઈથી ભોગ બની શકે એવા લોકોને, ખાસ કરીને વૃદ્ધોને, નિશાન બનાવે છે. તે ઠગાઈના પીડિતોની ભાવનાત્મક સ્થિતિ અને ગુમાવેલાં નાણાં ઝડપથી પાછાં મેળવવાની તેમની ઇચ્છાનો ગેરલાભ ઉઠાવે છે.

OpenAIની નીતિઓ અમારા સાધનોથી મળતાં પરિણામોનો છેતરપિંડી કે ઠગાઈ માટે ઉપયોગ કરવા પર સખત પ્રતિબંધ મૂકે છે. કૃત્રિમ બુદ્ધિ દુર્ભાવનાપૂર્ણ વર્તનને કેવી રીતે પ્રભાવિત કરી રહી છે તે સમજવા અને અમારી સેવાઓનો દુરુપયોગ કરતી ઠગાઈની પ્રવૃત્તિઓને સક્રિયપણે અટકાવવા અમે ઉદ્યોગની અન્ય સંસ્થાઓ અને સત્તાધિકારીઓ સાથે સહયોગ કરવા પ્રતિબદ્ધ છીએ.