ለቀጣዩ የኤ.አይ ምዕራፍ ደረጃዎችን መገንባት
ተልዕኳችን አጠቃላይ የሰው ሠራሽ አስተውሎት ለመላው የሰው ልጅ ጥቅም እንዲውል ማረጋገጥ ነው። ሳም አልትማን በቅርቡ እንዳብራራው እና ያኩብ ፓቾኪ እንዳስቀመጠው፣ ይህን ተልዕኮ ለማሳካት ሥራችንን በሦስት ዋና ግቦች ላይ እናተኩራለን፦
አውቶማቲክ የኤ.አይ ተመራማሪ በመገንባት፣ የአሰላለፍ ችግሩን ከእሱ ጋር በተደጋጋሚ በመፍታትና ሰዎች በራስ-መሻሻል ዑደቱ ውስጥ እንዲቆዩ መንገዶችን በማግኘት ቀጣዩን የኤ.አይ እድገት ዘመን መምራት።
እጅግ ብልህ ማሽኖች የሚያስችሉትን የሳይንሳዊ እድገትና የኢኮኖሚ ዕድገት ጥቅሞች ማድረስ።
ለእያንዳንዱ ሰው የግል AGI በመስጠት ማብቃት።
ኤ.አይ የራሳችንን ምርምርና ምሕንድስና እያፋጠነ ነው፤ በኤ.አይ የታገዘ ምርምርም የናቪየር–ስቶክስ ሚሌኒየም ችግርን ጨምሮ በሒሳብ ዘርፍ እድገቶችን አስገኝቷል። ይህ እድገት ለሌሎቹ ሁለት ግቦቻችን ታላቅ ተስፋ ይዟል፤ እነዚህም በሕክምና ጠቃሚ ግኝቶችን፣ ለሁሉም በስፋት ተደራሽ የሆነ ጤና እንክብካቤን እና በየቦታው ላሉ አነስተኛ ድርጅቶችና ግለሰብ ሥራ ፈጣሪዎች ኢኮኖሚያዊ አቅምን ሊያመጡ ይችላሉ።
ኤ.አይ በብዙ ኩባንያዎችና አገራት እየገሰገሰ ሲሆን፣ በዘርፉ ያለው እድገት ሁሉም የሚያጋጥማቸውን ዕድሎችና ፈተናዎች ይለውጣል። ከሌሎች ጥቅሞቹ ጎን ለጎን፣ ብቃት ያለውና የተሰለፈ ኤ.አይ ይህን ሽግግር በምንመራበት መንገድ ውስጥ ወሳኝ ሚና ይኖረዋል፤ መከላከያዎችን ያጠናክራል፣ የአሰላለፍ ምርምርን ያራምዳል፣ ሰዎችም ቀጣዮቹን የኤ.አይ ልማት ደረጃዎች እንዲረዱና እንዲመሩ ይረዳል።
ይህን ሽግግር በደኅንነት ለመምራት፣ እኛና ሌሎች የምንገነባቸው ሥርዓቶች ከሰው እሴቶች ጋር የተሰለፉና በሰው ቁጥጥር ሥር እንዲቆዩ የአሰላለፍ ምርምር ከእነዚህ አቅሞች ጋር እኩል መራመድ አለበት። የኤ.አይ ሥርዓቶች ይበልጥ ብቁና ራስ-ገዝ ሲሆኑ፣ በተለይም የኤ.አይን ምርምርና ልማት ራሱን የበለጠ ሲረከቡ፣ ይህ ይበልጥ አስፈላጊ ይሆናል። የኤ.አይ ቀጣይ እድገትን ደኅንነቱ የተጠበቀና ጠቃሚ ለማድረግ፣ በአሰላለፍ ምርምር እድገቶችም ሆነ በላቦራቶሪዎችና አገራት ውስጥ ልማቱን የሚመሩ የጋራ ደረጃዎች ያስፈልጋሉ።
አውቶማቲክ የኤ.አይ ምርምር የተለያየ ደረጃ ያለውን የሰው ቁጥጥር ሊያካትት ይችላል። የኤ.አይ ሥርዓቶች ተከታታይ የኤ.አይ ትውልዶችን የማልማት ሥራ የበለጠ ሲረከቡ፣ ሰዎች ተሳታፊ ሆነው ቢቀጥሉም እንኳ ተደጋጋሚ ራስ-መሻሻልን (RSI) እየጨመረ ሊያንቀሳቅሱ ይችላሉ። ይህ ሂደት ይበልጥ አውቶማቲክ ሲሆን፣ የኤ.አይ እድገት ፍጥነት በፍጥነት ሊጨምር ይችላል።
አውቶማቲክ የኤ.አይ ምርምር የሰዎችን ሕይወት በቀጥታ የሚያሻሽሉ ሞዴሎችን እንደሚያስገኝ እናምናለን። በዓለም ዙሪያ ያሉ ሰዎች ተጠቃሚ እንዲሆኑ የላቀ አስተውሎትን ወጪ ሊቀንስ ይችላል። አውቶማቲክ ምርምር አሰላለፍን በእጅጉ እንድናሻሽልና እየጨመረ ብቁ ከሚሆን ኤ.አይ ለመከላከል የሚያስችሉ መከላከያዎችን እንድንገነባም ሊረዳን ይችላል፤ አውቶማቲክ የኤ.አይ ተመራማሪ አውቶማቲክ የኤ.አይ ደኅንነት ተመራማሪም ሊሆን ይችላል። ይበልጥ ብቁና የተሰለፉ ሥርዓቶች ወሳኝ መሠረተ ልማቶችን ለመጠበቅ፣ ከአደገኛ የኤ.አይ ወኪሎች ለመከላከልና አዳዲስ የጥበቃ እርምጃዎችን ለማዘጋጀት ሊረዱ ይችላሉ።
ሙሉ በሙሉ ራስ-ገዝ RSI ዛሬ እየተከናወነ አይደለም፤ በደኅንነት መከናወን እንደሚችል ካልተረጋገጠ በቀርም ልንከተለው አይገባም። መቀጠል ይኖርብን እንደሆነና እንዴት መቀጠል እንዳለብን፣ የሰውን ቁጥጥር የማስጠበቅ አቅማችንና ስለ ጥቅሞቹና አደጋዎቹ በሚደረጉ መረጃን መሠረት ባደረጉ ዴሞክራሲያዊ ምርጫዎች(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል) ላይ መመሥረት አለበት። በተገቢው ጥንቃቄ ካልተከናወነ፣ RSI ሰዎች በኤ.አይ ልማት ላይ ያላቸውን ተግባራዊ ቁጥጥር እንዲያጡና ከእንግዲህ በማይረዷቸው የምርምር ሂደቶች ላይ ክትትል ማድረግ እንዳይችሉ ሊያደርግ ይችላል። ከዚያ በኋላ ኤ.አይ ይበልጥ አደገኛ፣ ከሰው እሴቶች የራቀና በአጠቃላይ ለሰዎች አደጋ ሊሆን ይችላል። ይፋ ያደረግነው የHugging Face ክስተት የRSI ቀጥተኛ ውጤት ባይሆንም፣ ጠንካራ ጥበቃዎችና አሰላለፍ ከሌሉ እጅግ ሊከፉ የሚችሉ አደጋዎችን ያመለክታል።
በግንባር ቀደም የኤ.አይ ልማት ውስጥ ለደኅንነትና ጥበቃ አሠራሮች የሚዘጋጁ ዓለም አቀፍ ደረጃዎች፣ የግንባር ቀደም ልማትን ፍጥነት ለመቆጣጠር እንደ አሰላለፍ ምርምር ራሱ አስፈላጊ ሊሆኑ ይችላሉ። ደረጃዎች ጥራት ላለው ማስረጃ የጋራ ትርጉምና ለቴክኒካዊ ጥበቃዎች ጥብቅነት የተስማሙባቸው መነሻ መሥፈርቶችን ሊፈጥሩ ይችላሉ። በአጭሩ፣ «ከባድ የኤ.አይ አደጋን ለመቀነስ ጥሩ አሠራር ምን ይመስላል?»
እንደ የኤ.አይ ደረጃዎችና ፈጠራ ማዕከል (CAISI) ያሉ ነባር ዴሞክራሲያዊ ተቋማት፣ የክልል ሕጎችና የፌዴራል የኤ.አይ ማዕቀፍ ሁሉም ለዚህ ሊረዱ ይችላሉ፤ አዳዲስ የመንግሥትና የግል ዘርፍ አጋርነቶች(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል)ም እንዲሁ። ነገር ግን የኤ.አይ ልማትና ትግበራ በበርካታ አገራት እየተካሄደ ነው፣ ተቀባይነቱም በዓለም ዙሪያ እየሰፋ ነው፤ ተጽዕኖውንም ሁሉም ሰው በአንድ ወቅትና በአንድ መንገድ ሊያጋጥመው ይችላል።
ስለዚህ የሚከተሉትን ዋና ፈተናዎች ለመፍታት ደረጃዎችን የማዘጋጀት ዓለም አቀፍ ጥረት ያስፈልጋል፦
መበታተን—የተለያዩ አገራት የሚያወጧቸው ግምገማዎች፣ የሪፖርት መስፈርቶችና የክስተት ትርጉሞች ሊጋጩ ይችላሉ፤ ይህም ማስረጃን ማነጻጸር፣ እየተፈጠሩ ያሉ አቅሞችን መረዳትና ድንበር ተሻጋሪ አደጋዎችን መመከት ያከብዳል።
የጋራ እርምጃ—እያንዳንዱ አገር ለብቻው እርምጃ መውሰዱ ማንም አገር የማይፈልገውን ውጤት ሊያስከትል ይችላል። RSI የኤ.አይ ምርምርን ራሱን የማፋጠን አቅም አለው፤ ይህም እድገቱን በጋራ ከመረዳት፣ አደጋዎችን ከመገምገምና ትርጉም ያለው የሰው ቁጥጥርን ከማስጠበቅ አቅማችን በላይ ሊሄድ ይችላል።
ያልተመጣጠነ አቅም—የግንባር ቀደም ልማት እንቅስቃሴና ተዛማጅ ዕውቀት በዓለም ዙሪያ በእኩል አልተሰራጨም። ይህ ከላይ ያሉትን ሁለቱንም ችግሮች ያባብሳል።
እነዚህ ፈተናዎች በክፍትም ሆነ በዝግ ሞዴሎች ላይ ይሠራሉ።
ግልጽ ለማድረግ፣ አውቶማቲክ የኤ.አይ ምርምርን ወይም ሌሎች የላቁ አቅሞችን የሚያሳድድ ማንኛውም የኤ.አይ ላቦራቶሪ፣ መሠረታዊ የራስ ኃላፊነት መርሆዎችንና ነባር ሕጎችን በመከተል ሥራውን በደኅንነት የማከናወን ኃላፊነት መውሰድ አለበት። ደረጃዎችን የምንደግፍበት ምክንያት ሥልጣን በጥቂቶች እጅ እንዳይከማች በማድረግና የተሻሉ ተግባራዊ ውጤቶችን በማምጣት ላይ የተመሠረተ ነው። ደረጃዎች ከላቦራቶሪዎቹ ውጭ ያሉ ብዙ ባለድርሻዎች ይህ ቴክኖሎጂ እንዴት መራመድ እንዳለበት ሐሳብ እንዲሰጡ መንገድ ይፈጥራሉ፤ እንዲሁም የማንኛውም ላቦራቶሪ ልዩ አሠራር ምንም ቢሆን ሊታመንባቸው የሚችሉ ግልጽ መርሆዎችን ያቀርባሉ። ተዋናዮቹ ከላይ ያሉትን ፈተናዎች በትብብር ቢፈቱም የተሻለ ውጤት ልናገኝ እንችላለን።
ለዚህም ነው አሜሪካ RSIን ጨምሮ ለግንባር ቀደም ኤ.አይ ዓለም አቀፍ ቴክኒካዊ ደረጃዎችን ለማዘጋጀት በዓለም ዙሪያ ካሉ አገራት ጋር የመሥራት ጥረትን መምራት አለባት ብለን የምናምነው።
ይህ ጽንሰ ሐሳብ ከጊዜ ወደ ጊዜ በእጅጉ እንደሚሻሻል ብንጠብቅም፣ ሁለት ገጽታዎች ወሳኝ ይሆናሉ።
ይህን ለማሳካት አንዱ መንገድ በአውስትራሊያ፣ ካናዳ፣ ጀርመን፣ ፈረንሳይ፣ ኬንያ፣ ጃፓን፣ ኮሪያ፣ ሲንጋፖር፣ ሕንድና ዩናይትድ ኪንግደም የተቋቋሙትን ጨምሮ እያደገ ያለውን የኤ.አይ ደኅንነት ተቋማት መረብ መጠቀም ነው። ይህም በCAISIና በብሔራዊ የኢንዱስትሪ አካላት አማካይነት ደረጃዎችን ማዘጋጀትን ያመቻቻል፤ በተለይም (1) በአቅም መለኪያዎች የሚገመገሙ የግንባር ቀደም ኤ.አይ ሞዴሎችና አልሚዎች፤ እና (2) RSIን ጨምሮ ለአውቶማቲክ የኤ.አይ ምርምር የጥቅምና አደጋ አስተዳደር ላይ ያተኩራል። አሜሪካ CAISI በ2024 ለላቀ የኤ.አይ ልኬት፣ ግምገማና ሳይንስ ዓለም አቀፍ መረብን(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል) መፍጠሩን መሠረት አድርጋ መቀጠል ትችላለች፤ ይህ መረብ የሕዝብ ተቋማትን በኤ.አይ ልኬት፣ ግምገማና ሳይንስ ላይ እንዲተባበሩ ያሰባስባል።
በዚህ ጥረት የሚዘጋጁ ደረጃዎች ለአቅም ልኬትና ግምገማ፣ ለአደጋ ግምገማ እና የጥበቃ እርምጃዎችን በቂነት ለመወሰን የጋራ ቴክኒካዊ መሠረት ይሰጣሉ። እነዚህ ቴክኒካዊ ደረጃዎች ለኤ.አይ ሞዴሎች ፈቃድ፣ ከመለቀቃቸው በፊት የሚደረግ አስገዳጅ ግምገማ ወይም የፈቃድ መስፈርት አይሆኑም። ብሔራዊ መንግሥታት እነዚህን ደረጃዎች በራሳቸው የሕግ ሥርዓት ውስጥ ማካተት እንዳለባቸውና እንዴት ማካተት እንዳለባቸው ይወስናሉ።
ይህ ሥራ open model እና ዝግ ሞዴል አልሚዎችን፣ ገለልተኛ ቴክኒካዊ ባለሙያዎችንና የአካዳሚ ተቋማትን በማማከር ተወዳዳሪ የኤ.አይ ምህዳርንም መደገፍ አለበት። የጋራ ደረጃዎች በግልጽነት መዘጋጀትና ለአንዳንድ ኩባንያዎች፣ አገራት ወይም የንግድ ሞዴሎች ልዩ ጥቅም እንዳይሰጡ መንደፍ አለባቸው፤ ይህም አዳዲስ ተወዳዳሪዎች ወይም ክፍት ክብደት አልሚዎች እንዳይወዳደሩ ማከበድን ይጨምራል።
እንደጠቆምነው(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል)፣ ይህ አካሄድ አገራት ብሔራዊ ሥልጣናቸውን ሳይተዉ የጋራ ቴክኒካዊ ደረጃዎችንና የታመኑ የትብብር መስመሮችን ካዘጋጁባቸው እንደ አቪዬሽንና የፋይናንስ መረጋጋት ካሉ ዘርፎች ትምህርት ሊወስድ ይችላል። እንዲሁም እንደ ISO(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል)፣ የግንባር ቀደም ሞዴል መድረክ(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል)፣ የኤጀንቲክ ኤ.አይ ፋውንዴሽን(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል) እና የክፍትና ደኅንነቱ የተጠበቀ ኤ.አይ ጥምረት(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል) ካሉ ነባርና አዳዲስ የደረጃ አውጪ አካላት ጋር፣ እንዲሁም ዓለም አቀፍ ደረጃዎችን ከተጨባጭ የኤ.አይ ግምገማዎች ጋር የሚያገናኙ ተግባራዊ ዝርዝር መስፈርቶችን እያዘጋጀ ካለው አፒያ ፋውንዴሽን ከመሳሰሉ ትግበራ ተኮር ድርጅቶች ጋር በቅርበት መሥራት አለበት።
ዓለም አቀፍ የኤ.አይ ደረጃዎች በኤ.አይ ምርምር ውስጥ እየጨመረ ያለውን ራስ-ገዝነትና ተደጋጋሚ ራስ-መሻሻልን ለመቆጣጠር በተለይ ወሳኝ ይሆናሉ። በተለይም ለሚከተሉት የሚሆኑ ደረጃዎችን ሊያካትቱ ይችላሉ፦
ከRSI ጋር የተያያዘ የኤ.አይ እድገትንና በኤ.አይ ኩባንያ ውስጥ የሚካሄደውን ራስ-ገዝ ምርምር መጠን መገምገም። ስለ ምርምር መፋጠን ያቀረብነው የቅርብ ጊዜ ሪፖርት ለዚህ ጥረት የቀረበ የመጀመሪያ አስተዋጽኦ ነው።
በአውቶማቲክ የኤ.አይ ምርምር ላይ የሰው ቁጥጥር፣ ይህም የትኞቹ የአውቶማቲክ ኤ.አይ ምርምር ሂደቶች አፋጣኝ የሰው ግምገማን ሊያስነሱ እንደሚገባ ያካትታል።
ለአሰላለፍና ለአውቶማቲክ የኤ.አይ ምርምር ችግሮች የክስተት ምደባ፣ ክትትል፣ ሪፖርትና ምላሽ፤ ለምሳሌ የጋራ የክስተት ክብደት ደረጃዎችና የሪፖርት ገደቦች። የአለመሰለፍ ሪፖርት ማዕቀፋችን ቀደምት አስተዋጽኦ ነው።
ከእነዚህ ደረጃዎች በተጨማሪ፣ በፍጥነት እየተለወጠ ባለው የግንባር ቀደም ኤ.አይ ደኅንነት ዘርፍ የብሔራዊ ደኅንነት ስጋቶችን፣ እየተፈጠሩ ያሉ ተጋላጭነቶችንና ሥጋቶችን እንዲሁም ምርጥ አሠራሮችን ለመጋራት በዓለም ዙሪያ ያሉ ወሳኝ መሠረተ ልማት አንቀሳቃሾችና መንግሥታት አስተማማኝ የመገናኛ መስመሮችን ማቋቋማቸው አስፈላጊ ይሆናል ብለን እናምናለን። በእነዚህ ዘርፎች በአሜሪካና በቻይና መካከል የሚደረግ ውይይት አዎንታዊ እርምጃ ይሆናል፤ መጪዎቹ ውይይቶችም በተገቢ ጊዜ እየተካሄዱ ነው።
የኤ.አይ ልማትን ፍጥነት መቆጣጠር ማለት አስቀድሞ የተወሰነ ፍጥነትን መጠበቅ አይደለም። በቴክኒክ ረገድ፣ የአሰላለፍ ምርምርና የምርምሩ ትግበራ ከኤ.አይ አቅም ቀድመው እንዲራመዱ ማረጋገጥ ነው። በማኅበራዊ ረገድ፣ ደረጃዎችን፣ ተቋማትንና ትብብርን በመጠቀም የኢንዱስትሪ መረቦችን፣ ማኅበራዊ ግንኙነቶችንና የገበያ ኃይሎችን በማጠናከር ለሁሉም ጠቃሚ ውጤቶችን ማምጣት ነው። በቅርቡ የቀረበው በሳይበር መከላከያ ላይ የጋራ እርምጃ እንዲወሰድ ጥሪ የዚህ ምሳሌ ነው።
አሜሪካ የኤ.አይ ኢንዱስትሪዋ በቴክኒክ ግንባር ቀደም ላይ በመሆኑና እንደ ፋይናንስ፣ ንግድ፣ መከላከያ፣ ቴክኖሎጂ እና የመረጃ ሥርዓቶች ባሉ ወሳኝ ዘርፎች በዓለም አቀፍ መረብ ውስጥ አሁንም ልዩ ቦታ ስላላት ለመምራት ምቹ አቋም ላይ ናት። አሁን መሪነቱን መውሰድ፣ አሜሪካ ዓለም አቀፉን የኤ.አይ ማዕቀፍ ትቀርጽ ወይስ የተበታተነ፣ ያልተመጣጠነና በግጭት የተሞላ ሥርዓት በዙሪያዋ ሲሰፍን ትመለከት እንደሆነ ይወስናል። ይህም የላቀ ኤ.አይ አሜሪካና አጋሮቿ ያሏቸውን መረቦች ያጠናክር እንደሆነ ይወስናል፤ መሪነቱን አለመውሰድ መረቦቹን ሊያዳክማቸው ይችላል።
የጂኦፖለቲካ ውድድር በቴክኒክ ረገድ ማን እንደቀደመ ብቻ ሳይሆን ኤ.አይን ስለመቀበልና ስለማስፋፋትም ይሆናል። ድርጅቶችና ማኅበረሰቦች የወደፊት ዕጣቸውን በዚህ ቴክኖሎጂ ላይ ለመጣል ከሆነ የሚፈልጓቸውን ተግባራዊ ትብብርና ምክንያታዊ የአሠራር ደንቦች ማን እያራመደ እንደሆነ የኤ.አይን ተቀባይነትና መስፋፋት ከጊዜ ወደ ጊዜ ሊወስን ይችላል።
በተግባራዊ ዓለም አቀፍ ትብብር የተሳሰረ ጠንካራ ብሔራዊ አስተዳደር፣ የተሻሉ ጥበቃዎችን፣ ቀጣይ ፈጠራንና የኤ.አይ ጥቅሞችን በስፋት የማግኘት ዕድልን ያቀርባል።
