Ngăn chặn một chiến dịch gây ảnh hưởng bí mật mới từ Nga

Sứ mệnh của chúng tôi là bảo đảm trí tuệ nhân tạo tổng hợp mang lại lợi ích cho toàn nhân loại. Chúng tôi thúc đẩy sứ mệnh này bằng cách triển khai các đổi mới để xây dựng công cụ AI giúp mọi người giải quyết những vấn đề khó. Trong đó có việc xây dựng các công cụ giúp chúng tôi phát hiện, điều tra, ngăn chặn và phơi bày những chiến dịch gây ảnh hưởng bí mật (IO): các nỗ lực lừa dối nhằm thao túng dư luận hoặc tác động đến kết quả chính trị mà không tiết lộ danh tính hay ý định thực sự của những bên đứng sau.

Gần đây, chúng tôi đã cấm một nhóm tài khoản ChatGPT có nguồn gốc từ Nga được dùng để quảng bá Viện Burke Quốc tế (IBI), một tổ chức có trụ sở tại Israel tự nhận là “cộng đồng chuyên gia”. Từ cuộc điều tra ban đầu về các bài đăng mạng xã hội do AI tạo, chúng tôi đã phát hiện một chiến dịch gây ảnh hưởng rộng lớn hơn nhiều, xoay quanh một trang web chứa các công trình học thuật bị sao chép và ghi sai tác giả, một chỉ số “chủ quyền” mô tả Nga theo hướng tích cực, cùng những nỗ lực che giấu nguồn gốc Nga của các trình vận hành. Mặc dù chiến dịch dường như chỉ tiếp cận được lượng khán giả tương đối nhỏ, cấu trúc cầu kỳ khiến nó khác với những chiến dịch⁠(mở trong cửa sổ mới) gây ảnh hưởng⁠(mở trong cửa sổ mới) liên quan đến Nga⁠(mở trong cửa sổ mới) khác mà chúng tôi đã ngăn chặn⁠(mở trong cửa sổ mới) kể từ khi chiến tranh ở Ukraine bắt đầu. Báo cáo này giải thích cách hoạt động này vận hành, vai trò của ChatGPT và những gì chúng tôi đã làm để ngăn chặn.

Chúng tôi đã cấm một nhóm tài khoản ChatGPT rất có thể có nguồn gốc từ Nga. Các trình vận hành dùng câu lệnh bằng tiếng Nga để tạo bình luận mạng xã hội, sau đó đăng lên Substack, Telegram, X, Facebook và LinkedIn. Phần lớn bình luận được tạo bằng tiếng Anh, và các trình vận hành yêu cầu ChatGPT che giấu mọi dấu hiệu ngôn ngữ cho thấy họ là người Nga. Do chúng tôi không cho phép truy cập các mô hình từ Nga, họ đã dùng VPN để truy cập nền tảng.

Phần lớn nội dung được tạo nhằm quảng bá một tổ chức tự nhận là “cộng đồng chuyên gia” có tên Viện Burke Quốc tế (IBI). Thương hiệu IBI gắn với một trang web được đăng ký vào tháng 2 năm 2025. Trang này tuyên bố viện có trụ sở tại Israel. Các bài viết đăng trên trang không được tạo bằng mô hình của chúng tôi. Nhiều bài được sao chép từ các công trình học thuật có thật, đôi khi ghi sai tác giả; một số bài dường như do người nói ngôn ngữ Slav soạn rồi dịch bằng máy. Ví dụ, ảnh chụp màn hình dưới đây từ trang web IBI sử dụng một cụm từ thiếu tự nhiên, nhiều khả năng nhất là do được dịch máy sát nghĩa từ một ngôn ngữ Slav.

Theo hiểu biết của chúng tôi, đây là một chiến dịch gây ảnh hưởng bí mật mới và chưa từng được báo cáo. Đặc điểm đáng chú ý nhất là việc tạo ra “chỉ số chủ quyền” được “viện nghiên cứu” bề ngoài này quảng bá nhằm ca ngợi Nga và hạ thấp các nước phương Tây. Đây là lần đầu tiên chúng tôi ngăn chặn một chiến dịch gây ảnh hưởng liên quan đến Nga được dàn dựng công phu đến vậy.

Hoạt động này chủ yếu dùng ChatGPT để tạo các bài đăng mạng xã hội quảng bá bài viết trên trang web IBI. Chúng tôi phát hiện những bài đăng này trên X, LinkedIn, Facebook, Substack và Telegram. Một số bài được đăng bởi các tài khoản mang tên và biểu trưng IBI; số khác có vẻ đến từ người dùng thông thường (có thể là tài khoản giả), với hoạt động chính là đăng bài viết của IBI.

Ngoài những bài đăng chủ động này, các trình vận hành còn tạo phản hồi cho bài đăng của người dùng Substack thật về nhiều chủ đề. Những phản hồi này thường kèm theo lời kêu gọi theo dõi kênh IBI và được tài khoản IBI đăng trên Substack.

Ngoài việc tạo nội dung về IBI, một trình vận hành còn tạo các bài đăng bằng tiếng Đức để đăng trên kênh Telegram có tên “Lahme Ente” (“vịt què”). Các bài này thường xuyên chỉ trích Ukraine, EU và chính phủ Đức, đồng thời ủng hộ việc cải thiện quan hệ với Nga.

Một trình vận hành thứ hai, bên cạnh nội dung liên quan đến IBI, đã tạo biểu trưng cho hàng chục kênh Telegram (gồm Lahme Ente) tập trung vào Đức, Hoa Kỳ, Pháp, Ba Lan và Thổ Nhĩ Kỳ. Một số kênh đôi khi đăng bài về IBI hoặc chia sẻ bài đăng của chính IBI. Trình vận hành thứ hai cũng nhiều lần yêu cầu tóm tắt hoạt động của các kênh này bằng tiếng Nga. Một trong các kênh tập trung vào Hoa Kỳ, giả danh cơ quan truyền thông Mỹ, có phần tiểu sử chứa nhiều dấu hiệu cho thấy người viết không phải người bản ngữ.

Trọng tâm của hoạt động này dường như là Viện Burke Quốc tế (IBI), mặc dù hoạt động mà chúng tôi ngăn chặn tập trung vào nội dung trên mạng xã hội quảng bá hoặc liên kết đến trang web này, thay vì nội dung được đăng trực tiếp trên đó.

Trang web tự giới thiệu là một “cộng đồng chuyên gia” có địa chỉ tại Israel. Tính đến ngày 17 tháng 7, trang web tuyên bố quy tụ nhiều chuyên gia đẳng cấp thế giới, gồm những tên tuổi lớn như Francis Fukuyama và Noam Chomsky, đồng thời công bố nhiều nghiên cứu. Tuy nhiên, khi xem xét mẫu gồm 36 bài viết được liên kết với các chuyên gia trên trang web IBI và đăng từ tháng 9 năm 2025 đến tháng 5 năm 2026, chúng tôi nhận thấy 34 bài được sao chép từ nơi khác trên Internet.

Một số bài đã được viết từ nhiều năm trước; số khác bị ghi sai tác giả. Ví dụ, một bài viết về Hành lang Kinh tế Trung Quốc–Pakistan dường như được sao chép từ bản gốc của Nhà xuất bản Đại học Cambridge, nhưng lại bị ghi nhầm là của một giáo sư chuyên về chính trị Nam Á tại Đại học Nottingham.

Một bài khác về quản trị di cư dường như được sao chép từ Viện Chính sách Di cư, nhưng lại bị ghi nhầm là của một giáo sư khoa học thực phẩm người Úc. Hành vi này cho thấy họ muốn khiến trang web IBI có vẻ đáng tin cậy hơn bằng cách đưa lên đó nội dung xác thực, đồng thời che giấu nguồn thực sự của nội dung.

Bên cạnh các bài viết này, trang web IBI còn đăng báo cáo về nhiều quốc gia và mức độ chủ quyền của họ theo chỉ số do viện xây dựng. Những báo cáo này không được tạo bằng các mô hình của chúng tôi. Một số báo cáo được trình bày dưới dạng so sánh giữa hai quốc gia. Số khác tập trung vào từng quốc gia, đặc biệt là những nước chỉ trích cuộc chiến của Nga tại Ukraine như Pháp và Đức, cũng như Liên minh châu Âu. Hoạt động này cũng quảng bá những luận điệu tương tự về Hoa Kỳ. Các báo cáo này thường mang tính chỉ trích, thậm chí đậm chất luận chiến; một số ví dụ gồm:

• Pháp⁠(mở trong cửa sổ mới): “Mười năm theo chủ nghĩa Macron đã tạo ra đúng kết quả có thể trông đợi từ một nhà quản lý bước vào Điện Élysée từ Ngân hàng Rothschild: nước Pháp bị mở tung như một két sắt chứa vốn liếng lịch sử và giờ đang bị bán tháo từng phần.”
• Hoa Kỳ⁠(mở trong cửa sổ mới): “Trump đến [Bắc Kinh] với vị trí số 1 thế giới về chỉ số chủ quyền và rời đi sau khi thực hiện một số bước mà [...] có thể được coi là tự nguyện thu hẹp quyền tự chủ.”
• Đức⁠(mở trong cửa sổ mới): “Đức cần một chính sách công nghiệp bảo vệ việc làm, chứ không chỉ bảo vệ giá cổ phiếu. Đất nước cần một cuộc thảo luận thẳng thắn về bản sắc, không cấm kỵ hay kích động thái quá. Đất nước cần chủ quyền quân sự thực sự, thay vì phụ thuộc vào các căn cứ của Mỹ. Và đất nước cần những chính trị gia đặt lòng trung thành với người dân Đức lên hàng đầu, thay vì với các hội đồng quản trị doanh nghiệp ở New York.”
• EU⁠(mở trong cửa sổ mới): “Slovakia và Ý: Những nghịch lý về chủ quyền của các quốc gia con tin trong Liên minh ‘Lớn’”

Mặc dù nội dung mạng xã hội quảng bá IBI được tạo bởi những người dùng ChatGPT tại Nga vốn tìm mọi cách che giấu nguồn gốc, và phần lớn nội dung trên trang web IBI dường như được sao chép từ nơi khác, một số dấu vết trực tuyến cho thấy một vài cá nhân có thật tại Israel cũng có thể đã đại diện cho IBI khi gửi bài và tham dự hội nghị. Chúng tôi chưa thể xác định mối quan hệ giữa những cá nhân này, IBI và các trình vận hành tại Nga.

Tác động trước mắt của hoạt động này dường như khá hạn chế: các bài đăng mạng xã hội thông thường chỉ có ít lượt xem và các tài khoản IBI chính thức có ít người đăng ký. Các kênh Telegram của hoạt động này dường như thu hút nhiều người đăng ký hơn, thường có từ 10.000 đến 20.000 người theo dõi mỗi kênh. Khi sử dụng Thang đo Mức độ Lan rộng⁠(mở trong cửa sổ mới) của Brookings để đánh giá tác động của hoạt động này, chúng tôi xếp nó ở ngưỡng thấp của Hạng Ba (hoạt động trên nhiều nền tảng, với một số dấu hiệu đã lan đến người dùng thật).

Tuy nhiên, tầm quan trọng của hoạt động này không nằm nhiều ở lượng khán giả tiếp cận được, mà ở cơ sở hạ tầng đã xây dựng. Dù các chủ thể chỉ dùng ChatGPT để tạo những bài quảng bá riêng lẻ, các bài đó lại dẫn đến một tổ chức có vẻ đáng tin cậy, với các chuyên gia được giới thiệu, những công trình học thuật đăng lại và một chỉ số rủi ro được tuyên bố là độc quyền. Điều này cho thấy các chủ thể gây ảnh hưởng có thể dùng AI làm công cụ hỗ trợ trong một nỗ lực quy mô lớn hơn nhằm tạo dựng uy tín giả, che giấu nguồn gốc của các luận điệu họ ủng hộ và thiết lập những tài sản có thể mở rộng theo thời gian. Điều này cũng cho thấy việc dùng AI làm công cụ hỗ trợ có thể khiến toàn bộ hoạt động rộng lớn hơn bị phơi bày.