Chiến dịch “Thức ăn cho cá”: Xưởng nội dung bắt nguồn từ Nga

Nghiên cứu tình huống này ban đầu được công bố trong báo cáo tháng 2 năm 2026⁠(mở trong cửa sổ mới) của OpenAI về việc ngăn chặn hành vi sử dụng AI cho mục đích xấu.

Chúng tôi đã cấm một nhóm tài khoản ChatGPT có liên hệ với mạng lưới “Rybar” (“Рыбарь”, trong tiếng Nga nghĩa là “ngư dân”) trên Telegram và X. Ít nhất một số tài khoản trong đó có thể bắt nguồn từ Nga. Mạng lưới này tạo nội dung để đăng trên khắp Internet, đôi khi qua các tài khoản mang thương hiệu “Rybar”, đôi khi qua những tài khoản mạng xã hội không công khai bất kỳ mối liên hệ nào với “Rybar”. Một người dùng còn đề nghị ChatGPT hỗ trợ soạn thảo các kế hoạch thương mại thay mặt “Rybar” cho những chiến dịch can thiệp bí mật tại châu Phi. Dựa trên cách các chủ thể dùng ChatGPT để cung cấp nội dung cho mạng lưới “Rybar” và các kênh khác, chúng tôi đặt tên cho chiến dịch này là “Thức ăn cho cá”.

Hoạt động chính mà chúng tôi phát hiện trên toàn mạng lưới này là tạo nội dung để đăng lên mạng xã hội. Người dùng thường nhập câu lệnh bằng tiếng Nga nhưng tạo nội dung bằng nhiều ngôn ngữ, đáng chú ý là tiếng Nga, tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha. Một phần nội dung này sau đó được đăng trực tuyến bởi các tài khoản mạng xã hội mang thương hiệu “Rybar” và trang web chính của “Rybar”. Một người dùng còn tạo các video Sora để quảng bá thương hiệu “Rybar”.

Ngoài việc tạo nội dung được các tài khoản mang thương hiệu “Rybar” đăng trực tuyến, người dùng chính trong vụ việc này còn tạo hàng loạt bình luận bằng tiếng Anh. Bằng các kỹ thuật điều tra nguồn mở, chúng tôi xác định nhiều bình luận được tạo ra có nội dung trùng khớp hoàn toàn với các bài đăng trên kênh Telegram của Rybar. Phía trên bên phải là bài đăng bằng tiếng Anh trên X mang thương hiệu Rybar. Nội dung được nhiều tài khoản X và Telegram đăng trực tuyến, nhưng không tài khoản nào công khai mối liên hệ với Rybar. Phía dưới bên phải là văn bản tiếng Tây Ban Nha và đồ họa thông tin mang thương hiệu Rybar. Về cơ bản, hoạt động trên ChatGPT; trang web tiếng Tây Ban Nha andaluciamorisca[.]org. dường như đóng vai trò là một xưởng nội dung cho các tài khoản này. Chúng tôi không thể xác nhận độc lập cơ chế mà qua đó nội dung do AI tạo ra cuối cùng được các tài khoản này đăng trực tuyến; đôi khi các tài khoản đó dường như cũng đăng nội dung không do mô hình của chúng tôi tạo ra.

Đáng chú ý, trong ít nhất một lần (minh họa bên dưới), chủ thể đe dọa đã dùng một câu lệnh duy nhất để tạo một loạt bảy bài đăng trên X. Chúng tôi xác định sáu bài trong số đó đã được các tài khoản X khác nhau đăng tải. Theo số liệu thống kê của X, bài đăng được xem nhiều nhất có hơn 150.000 lượt xem, còn bài ít được xem nhất chỉ có 57 lượt. Tính đến ngày 26 tháng 1 năm 2026, tài khoản có bài đăng đạt nhiều lượt xem nhất có hơn 600.000 người theo dõi; tài khoản có bài đăng ít lượt xem nhất có 827 người theo dõi vào cùng thời điểm. Do tất cả bài đăng đều được tạo cùng lúc từ một câu lệnh, điều này cho thấy số người theo dõi của từng tài khoản có thể là yếu tố quyết định lượng lượt xem, hơn là việc nội dung do AI tạo ra.

Bên cạnh việc tạo nội dung, tài khoản chính của chiến dịch còn yêu cầu ChatGPT dịch sang tiếng Anh danh sách các dịch vụ mà “Rybar” có thể cung cấp cho những khách hàng không nêu tên, gồm vận hành tài khoản X và Telegram, một trang web “báo chí điều tra” song ngữ tập trung vào châu Phi, đăng bài trả phí trên truyền thông tiếng Pháp và một mạng lưới khuếch đại thông tin. Một câu lệnh khác yêu cầu mô hình biên tập đề xuất cho một nhóm can thiệp bầu cử dường như đã được triển khai, có vẻ là tại châu Phi. Đề xuất này bao gồm cả hoạt động thực địa lẫn trực tuyến, chẳng hạn như xây dựng mạng lưới đặc vụ địa phương và tổ chức các sự kiện quy mô lớn. Một câu lệnh thứ ba thảo luận về chiến dịch thông tin tập trung vào Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC). Các câu lệnh tiếp theo hỏi về quy trình bầu cử tại Burundi và Cameroon, đồng thời phác thảo các phương án cho một chiến dịch ở Madagascar, trong đó có ý tưởng kích động biểu tình tại chỗ. Số tiền liên quan rất đáng kể: ngân sách ước tính hằng năm lên tới 600.000 USD cho dự án tham vọng nhất.

Người dùng này đôi khi cũng tạo tài liệu quảng bá cho một hãng tin có tên “REST Media”, được các nhà nghiên cứu nguồn mở xác định có liên hệ⁠(mở trong cửa sổ mới) với Rybar. Một phần tài liệu quảng bá này được chính nhóm kênh Telegram nêu trên đăng trực tuyến. Chẳng hạn, vào tháng 8, người dùng ChatGPT chính trong vụ việc này đã nhập một bài viết của REST Media cáo buộc Đức xây dựng mạng lưới gây ảnh hưởng tại Moldova và yêu cầu mô hình của chúng tôi tạo một loạt bình luận về bài viết đó. Sau đó, ba bình luận được ba kênh khác nhau đăng trên Telegram, mỗi bài đều dẫn liên kết đến bài viết của REST.

Nội dung do chiến dịch này tạo ra mang những đặc điểm điển hình của các hoạt động gây ảnh hưởng bí mật lâu nay của Nga. Nội dung này thường ca ngợi Nga và các đồng minh của nước này (như Belarus), chỉ trích Ukraine và cáo buộc các nước phương Tây can thiệp từ bên ngoài.

Mạng lưới Rybar có lượng lớn người theo dõi trên các nền tảng xã hội; riêng kênh Telegram tiếng Nga chính đã có khoảng 1,4 triệu người đăng ký. Nhiều tài khoản X và Telegram đăng nội dung của chiến dịch cũng có hàng chục nghìn người theo dõi. Tuy nhiên, chúng tôi không ghi nhận nội dung của chiến dịch được các hãng tin chính thống khuếch đại, cũng không xác định được hoạt động thực địa nào tại châu Phi khớp với mô tả trong các đề xuất chào bán dịch vụ.

Theo Thang đo Breakout⁠(mở trong cửa sổ mới) về tác động của hoạt động gây ảnh hưởng (IO), xếp hạng IO từ 1 (thấp nhất) đến 6 (cao nhất), chúng tôi đánh giá chiến dịch này ở mức cao nhất của Hạng 3 (nhiều cộng đồng trên nhiều nền tảng), dựa trên mức độ lan truyền rộng khắp mạng xã hội.