Triệt phá một đường dây lừa đảo tội phạm tại Campuchia

Đầu năm nay, chúng tôi đã triệt phá một đường dây lừa đảo tại Campuchia dùng ChatGPT để tiếp tay cho các thủ đoạn lừa đảo đầu tư, tình cảm, cờ bạc và mạo danh cơ quan thực thi pháp luật. Chúng tôi bắt đầu điều tra hoạt động này sau khi nhận được đầu mối từ các đồng nghiệp tại WhatsApp và từ đó đã chia sẻ thêm các dấu hiệu về mối đe dọa với các đối tác trong ngành cùng những cơ quan hữu quan.

Hoạt động này cho thấy một thực tế quan trọng về các mạng lưới lừa đảo hiện đại: các nhóm tội phạm có tổ chức hiếm khi chỉ thực hiện một loại hình lừa đảo. Thay vào đó, chúng chớp thời cơ sử dụng bất kỳ câu chuyện, danh tính và thủ thuật nào mà chúng cho là hiệu quả nhất để lừa nạn nhân. Trong quá trình điều tra, chúng tôi thường xuyên nhận thấy các đối tượng chuyển đổi giữa nhiều loại hình lừa đảo hoặc kết hợp nhiều thủ thuật lừa đảo trong cùng một chiến dịch.

Một số người dùng trong mạng lưới còn tạo nội dung cho thấy có thể có mối liên hệ với mua bán người và cưỡng ép phạm tội. Những quan sát này phù hợp với nhiều bài báo công khai⁠(mở trong cửa sổ mới) mô tả⁠(mở trong cửa sổ mới) các nhóm tội phạm có tổ chức ở Đông Nam Á tuyển dụng lao động bằng lời hứa về việc làm hợp pháp, rồi giam họ trong hệ thống cưỡng bức lao động để trả nợ và ép buộc. Dù không thể độc lập xác định hoàn cảnh của từng cá nhân liên quan, hoạt động này nhắc nhở chúng ta rằng những người trực tiếp thực hiện hành vi lừa đảo cũng có thể là nạn nhân bị bóc lột.

Chúng tôi đã cấm một mạng lưới tài khoản ChatGPT hoạt động có phối hợp, rất có thể bắt nguồn từ Campuchia và nhiều khả năng hoạt động tại hoặc quanh Poipet. Đây là một thành phố thuộc tỉnh Banteay Meanchey mà các bài báo công khai⁠(mở trong cửa sổ mới) đã nhiều lần⁠(mở trong cửa sổ mới) chỉ ra mối liên hệ⁠(mở trong cửa sổ mới) với các khu tổ hợp lừa đảo trực tuyến và hoạt động mua bán người.

Mạng lưới này dùng các mô hình của chúng tôi để tạo và vận hành những danh tính trực tuyến giả, soạn và dịch tin nhắn gửi đến mục tiêu lừa đảo, tạo nội dung quảng bá cho các chiêu trò gian lận, đồng thời hỗ trợ hoạt động hằng ngày.

Tương tự các mạng lưới lừa đảo trước đây⁠(mở trong cửa sổ mới) mà chúng tôi đã triệt phá, một bộ phận người dùng còn sử dụng ChatGPT cho công việc hành chính, bao gồm soạn thông báo nội bộ, dịch tin nhắn giữa nhân viên và ghi chép những vấn đề dường như liên quan đến tuyển dụng, tình trạng nhập cư, điều kiện làm việc và kỷ luật nhân viên.

Mạng lưới này đồng thời thực hiện nhiều loại hình lừa đảo, thường kết hợp các yếu tố từ nhiều chiêu trò khác nhau. Chẳng hạn, các đối tượng dùng danh tính giả trên ứng dụng hẹn hò để tạo lòng tin trước khi giới thiệu những cơ hội đầu tư gian lận liên quan đến tiền mã hóa và giao dịch vàng giao ngay. Những người dùng khác trò chuyện tình cảm kéo dài với mục tiêu bằng danh tính hư cấu, giả làm đại diện các nền tảng cờ bạc trực tuyến để chào mời tiền thưởng và khoản thắng cược giả, hoặc mạo danh cơ quan thực thi pháp luật để nói rằng mục tiêu phải nộp phạt vì đã phạm tội nghiêm trọng.

Dù câu chuyện được dựng lên có khác nhau, người dùng trên toàn mạng lưới đều thể hiện cùng một kiểu hành vi lừa dối cốt lõi. Ví dụ, chúng tạo và vận hành hồ sơ hẹn hò giả, chuyên gia đầu tư hư cấu và danh tính giả mạo cơ quan thực thi pháp luật. Chúng cũng tạo hình ảnh tài liệu giả mạo, bao gồm hộ chiếu, thông báo pháp lý, xác nhận mua cổ phiếu và giao diện nền tảng cờ bạc.

Như chúng tôi đã nhấn mạnh trong⁠(mở trong cửa sổ mới) các báo cáo⁠(mở trong cửa sổ mới) trước đây⁠(mở trong cửa sổ mới), những kẻ lừa đảo tuân theo một mô-típ phổ biến khi tương tác với mục tiêu mà chúng tôi gọi là bắt chuyện (tiếp cận), khơi cảm xúc (tạo cảm xúc) và ra đòn (chiếm đoạt tiền).

• Bắt chuyện: Mạng lưới này dùng ChatGPT để dịch và tạo nội dung trò chuyện với mục tiêu trên các nền tảng nhắn tin như WhatsApp và Telegram. Những kẻ lừa đảo cũng tạo nội dung mạng xã hội và tìm kiếm tư liệu cho hồ sơ hẹn hò để củng cố các danh tính giả.

• Khơi cảm xúc: Tin nhắn của những kẻ lừa đảo thường dựa vào áp lực cảm xúc và các kỹ thuật xây dựng lòng tin. Ví dụ gồm lời hứa về lợi nhuận được bảo đảm và khoản đầu tư “không rủi ro”, ngôn từ lãng mạn, yêu cầu giữ bí mật cuộc trò chuyện và thúc giục hành động trước khi khoản thưởng không có thật hết hạn.

• Ra đòn: Những kẻ lừa đảo yêu cầu nạn nhân nạp tiền để mở khóa phần thưởng được quảng cáo, trả phí kích hoạt, thanh toán các khoản phạt hư cấu, rồi cung cấp ảnh chụp giao dịch chuyển tiền hoặc thông tin tài khoản làm bằng chứng thanh toán.

Ngoài hành vi lừa đảo, một số người dùng còn tạo nội dung cho thấy có thể tham gia các hoạt động vi phạm khác mà chúng tôi phát hiện và ngăn chặn, chẳng hạn như mua bán người hoặc cưỡng bức lao động. Trong đó có việc tạo quảng cáo trên mạng xã hội cho công việc “nhắn tin” tại Poipet, hứa hẹn cung cấp vé máy bay, chỗ ở, bữa ăn, thị thực và giấy phép lao động.

Một số hoạt động khác dường như liên quan đến việc quản lý người lao động bên trong đường dây. Người dùng lưu hồ sơ về các khoản nợ của nhân viên, khoản khấu trừ lương, tiền phạt kỷ luật và tiền trả nợ vay, đồng thời dịch các cuộc thảo luận về tình trạng nhập cư, giấy phép lao động, lưu trú quá hạn thị thực và ưu đãi tuyển dụng.

Một số cuộc trò chuyện còn đề cập đến việc giam giữ, tìm cách trốn thoát và nguy cơ phải chịu trách nhiệm hình sự đối với những người bị buôn bán và ép làm việc trong các đường dây lừa đảo. Dù những cuộc trò chuyện này không cho phép chúng tôi xác định hoàn cảnh của bất kỳ cá nhân cụ thể nào, chúng phù hợp với nhiều bài báo công khai⁠(mở trong cửa sổ mới) mô tả⁠(mở trong cửa sổ mới) hoạt động của các nhóm tội phạm có tổ chức ở Đông Nam Á.

Chúng tôi đã cấm các tài khoản ChatGPT liên quan đến đường dây này, chia sẻ những dấu hiệu liên quan với các đối tác trong ngành và cơ quan hữu quan, đồng thời thực hiện các biện pháp khiến những đối tượng này khó lấy lại quyền truy cập vào sản phẩm và dịch vụ của chúng tôi hơn.

Chưa thể xác định toàn bộ thiệt hại tài chính liên quan đến mạng lưới này, nhưng theo chính nội dung trao đổi của những kẻ lừa đảo, đường dây có thể đã tương tác với hàng trăm mục tiêu thông qua nhiều loại hình lừa đảo. Các cuộc trò chuyện của người dùng đề cập đến những nạn nhân riêng lẻ bị mất hàng nghìn đô la, dù chúng tôi không thể xác minh độc lập những tuyên bố đó.

Nhìn rộng hơn, vụ việc này củng cố hai xu hướng. Thứ nhất, các mạng lưới lừa đảo có tổ chức có thể hoạt động rất đa dạng, đồng thời triển khai nhiều chiêu trò gian lận thay vì chỉ bó hẹp trong một loại hình lừa đảo. Thứ hai, ranh giới giữa gian lận trực tuyến, tội phạm có tổ chức và mua bán người thường không rõ ràng. Vì vậy, muốn ngăn chặn hiệu quả thì không chỉ cần nhắm vào hoạt động lừa đảo trực tiếp với nạn nhân mà còn phải nhắm đến các tổ chức tội phạm đứng sau điều hành và thu lợi từ hoạt động đó.