AI đang trở thành nhân sự đầu tiên của doanh nghiệp nhỏ

Nhắc đến khởi nghiệp với AI, người ta thường hình dung một nhà sáng lập công ty phần mềm ở Thung lũng Silicon đang xây dựng doanh nghiệp khởi nghiệp tỷ đô tiếp theo. Nhưng câu chuyện phổ biến hơn—và có thể mang ý nghĩa kinh tế lớn hơn—có lẽ đang diễn ra tại các doanh nghiệp nhỏ trên khắp cả nước.

Một phân tích mới của OpenAI⁠(mở trong cửa sổ mới) cho thấy ít nhất bốn triệu người tại Hoa Kỳ đã sử dụng ChatGPT trong tháng 3 năm 2026 để hỗ trợ lập kế hoạch, thành lập, vận hành hoặc phát triển doanh nghiệp. Phần lớn họ không thành lập công ty công nghệ. Họ đang điều hành các cơ sở tư vấn, cửa hàng trực tuyến, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ gia đình, cơ sở làm đẹp, nhà hàng và các loại hình doanh nghiệp khác. Với những người kinh doanh này, AI không chủ yếu là một sản phẩm để bán. Đó là nguồn hỗ trợ linh hoạt cho nhiều công việc mà nếu không có AI, họ có thể phải thuê tư vấn bên ngoài, tuyển thêm nhân viên hoặc dùng phần mềm chuyên dụng.

Các công ty lớn phân chia công việc cho các bộ phận tiếp thị, tài chính, pháp chế, chăm sóc khách hàng, sản phẩm và vận hành. Người khởi nghiệp hiếm khi có điều kiện như vậy. Đặc biệt trong giai đoạn đầu của doanh nghiệp, nhà sáng lập có thể phải đảm nhiệm tất cả những vai trò này.

Điều này tạo ra nhu cầu lớn về sự hỗ trợ đa năng. Trong số những người đang kinh doanh được xác định trong báo cáo, hai nhóm lớn nhất hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ chuyên môn và dịch vụ đại lý, chiếm 22% người dùng, và bán lẻ cùng thương mại điện tử, chiếm 21%. Dịch vụ gia đình và dịch vụ kỹ thuật chiếm 12%, các cơ sở chăm sóc sức khỏe và làm đẹp chiếm 11%, còn doanh nghiệp ăn uống và lưu trú chiếm 8%.

Đây thường là những doanh nghiệp có bộ máy tinh gọn, nơi chủ doanh nghiệp vẫn trực tiếp tham gia sâu vào hoạt động hằng ngày. Một nhà thầu có thể dùng ChatGPT để chỉnh sửa dự toán, giải thích yêu cầu cấp phép, viết nội dung trang web và soạn tin nhắn trao đổi tiếp với khách hàng. Một nhà bán lẻ có thể dùng công cụ này để viết mô tả sản phẩm, so sánh chiến lược định giá, lên kế hoạch khuyến mãi và phản hồi khiếu nại. Riêng lẻ, không công việc nào trong số này có thể làm thay đổi toàn diện một doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi kết hợp lại, chúng có thể giảm gánh nặng hành chính vốn chiếm phần lớn thời gian của người kinh doanh.

Báo cáo xem xét cách sử dụng ChatGPT của cả những người dự định khởi nghiệp lẫn những người đang kinh doanh. Trong nhóm người dùng này, khoảng 29% đang dự định khởi nghiệp, còn 71% đã kinh doanh. So với người đang kinh doanh, người dự định khởi nghiệp có xu hướng sử dụng ChatGPT nhiều hơn để xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm và kiểm chứng tính khả thi của ý tưởng kinh doanh. Họ có thể hỏi liệu một ý tưởng có thị trường hay không, sản phẩm có thể hoạt động ra sao, nên đặt tên doanh nghiệp là gì hoặc chi phí khởi nghiệp có thể là bao nhiêu.

Khi công ty đi vào hoạt động, trọng tâm sẽ thay đổi. Tiếp thị và viết nội dung quảng cáo chiếm 26% hoạt động sử dụng của người đang kinh doanh, tiếp theo là giao tiếp với khách hàng ở mức 11% và các câu hỏi về pháp lý, tuân thủ ở mức 10%. Bán hàng, xây dựng thương hiệu và phát triển kinh doanh cũng tiếp tục đóng vai trò quan trọng.

Người đang kinh doanh cũng chiếm tỷ trọng cao hơn ở các gói ChatGPT cao cấp. Trong nhóm người dùng có hoạt động hoặc dự định kinh doanh, những người đang kinh doanh chiếm 67% ở gói Free, so với 78% ở gói Plus và 81% ở gói Pro.

Xu hướng này cho thấy nhu cầu trở nên sâu rộng hơn khi AI gắn với hoạt động thương mại thực tế. Một người đang thử nghĩ tên doanh nghiệp có thể chỉ thỉnh thoảng cần hỗ trợ. Người đang kinh doanh, phải làm việc với khách hàng, đáp ứng thời hạn và giải quyết vấn đề vận hành, có động lực lớn hơn để trả tiền cho tốc độ nhanh hơn và năng lực cao hơn. Vì vậy, hoạt động khởi nghiệp và kinh doanh có thể trở thành phép thử đặc biệt hữu ích cho giá trị kinh tế của AI. 

Để khởi nghiệp, một ý tưởng đầy hứa hẹn thôi chưa bao giờ là đủ. Người khởi nghiệp phải tập hợp nhiều kỹ năng bổ trợ cho nhau, bao gồm phân tích tài chính, chăm sóc khách hàng, bán hàng, tiếp thị và quản trị. Không phải ai cũng có điều kiện tiếp cận những năng lực đó như nhau. Một số nhà sáng lập có đối tác kinh doanh, mạng lưới quan hệ nghề nghiệp, kinh nghiệm từ gia đình hoặc đủ vốn để thuê người hỗ trợ. Những người khác phải tự học gần như mọi kỹ năng.

AI tạo sinh không thể loại bỏ rủi ro khi khởi nghiệp. Tuy nhiên, AI có thể giảm chi phí để bước đầu tiếp cận nhiều năng lực hữu ích ở mức cơ bản. Điều đó có thể giúp nhiều người thử nghiệm ý tưởng trước khi quyết định đầu tư một khoản tiền lớn. AI cũng có thể giúp các doanh nghiệp rất nhỏ dễ tồn tại hơn, bằng cách cho phép một người kinh doanh độc lập hoặc công ty hai người đảm đương nhiều loại công việc hơn mà chưa cần tuyển thêm nhân viên hay mua nhiều dịch vụ chuyên biệt.

Kết quả có thể không phải là một làn sóng công ty khởi nghiệp tăng trưởng cao, mà là sự gia tăng số doanh nghiệp quy mô khiêm tốn có thể ra mắt nhanh hơn hoặc trụ vững nhờ nhà sáng lập xử lý được khối lượng công việc vốn có thể khiến họ quá tải.