Viết bằng AI
Năm cách các nhà văn chuyên nghiệp đang tận dụng ChatGPT
Chúng tôi sẽ chia sẻ một số ví dụ về cách các nhà văn sử dụng ChatGPT trong quá trình sáng tạo của họ.
Các nhà văn sử dụng ChatGPT như một công cụ để thử phát triển ý tưởng, được tư vấn về cốt truyện, hỗ trợ nghiên cứu và biên tập - để hiện thực hóa ý tưởng, tìm từ ngữ phù hợp, làm rõ mạch suy nghĩ và nhận phản hồi về cấu trúc và mạch truyện của mình.
Sau đây là năm cách các nhà văn chuyên nghiệp sử dụng ChatGPT để mở rộng khả năng sáng tạo thay vì để viết bài thay cho họ.
“Bản năng của mỗi người mách bảo rằng, ‘Ồ, thứ này chỉ viết thay cho chúng ta thôi.’ Nhưng tôi cũng có thể yêu cầu nó đặt câu hỏi cho tôi. Công cụ này có thể giúp tôi suy nghĩ bằng cách khai thác những ý tưởng và hiểu biết của tôi.”
Viết lách vốn dĩ là công việc cô đơn, và sự cô đơn đó có một nhược điểm, đó là bị mắc kẹt trong thế giới của riêng mình. Bạn khó có thể đánh giá tác phẩm của mình một cách khách quan. Đó là lý do tại sao các nhà văn cần có biên tập viên để chia sẻ góc nhìn mới về những gì tốt và những gì chưa tốt.
Nhưng biên tập viên không phải lúc nào cũng sẵn sàng đánh giá, và ngay cả khi sẵn sàng, họ cũng chỉ được xem bản thảo đã hoàn thiện. Đây chính là lúc ChatGPT có thể giúp bạn nhờ khả năng phản hồi và hướng dẫn tức thời ở mọi thời điểm viết lách.
Biên kịch David Cornue coi ChatGPT như một phòng biên kịch làm việc 24/7, giúp ông xây dựng ý tưởng cho câu chuyện và giải quyết các vấn đề về kể chuyện. Sau đây là cách ông ấy sử dụng ChatGPT để nhận phản hồi về kịch bản và bản thảo của mình.
“Tôi sử dụng ChatGPT như một công cụ cộng tác và đánh giá câu chuyện—không phải công cụ để tạo ra câu chuyện.
Tôi nói với bạn bè nhà văn của mình rằng, nếu chúng ta để người khác viết thay mình, chúng ta sẽ đánh mất một phần bản thân. Giống như để robot làm bài tập về nhà để được điểm A+ vậy. Tôi muốn tự làm bài tập về nhà.
Tôi không bao giờ nói "Viết lại phân cảnh này cho tôi". Các nhà văn cần tự hỏi: "Làm sao để chúng ta có thể sử dụng công cụ này theo cách thoải mái nhất, khiến chúng ta cảm thấy như đó vẫn là chính mình và vẫn mang giọng văn của chính mình?" Đây là một công cụ tuyệt vời miễn là bạn là nhà sáng tạo sau cùng.
Tôi đã hiểu rõ cách mình muốn sử dụng AI. Tôi đặt ra ranh giới theo cách mà người ta thường làm trong một mối quan hệ. Tôi nói, điều này chấp nhận được, còn điều này thì không. Tôi dựng lên một bức tường bảo vệ sự sáng tạo của mình để nói rằng, “Đừng viết điều này thay cho tôi. Tôi là nhà văn. Bạn không phải là nhà văn.”
Tôi sử dụng ChatGPT mọi lúc. Tôi nghĩ công cụ này giống như một phòng biên kịch. Hiện tại tôi đang chuyển thể một cuốn tiểu thuyết. Tôi sẽ nói, "Đây là bản thảo của tôi. Tôi thấy nó chưa đủ kịch tính. Bạn thấy sao?” Nó sẽ đưa ra những ý tưởng và chúng tôi có thể trao đổi qua lại để giải quyết những thách thức như đang trong phòng biên kịch.
Đôi khi tôi yêu cầu nó phản hồi theo các nguyên tắc kể chuyện mà tôi đã phát triển. Hoặc tôi yêu cầu nó đóng vai trò như một biên kịch lão làng. Tôi nói, "Hãy coi mình là một nhà văn hay đạo diễn nổi tiếng nào đó. Ý kiến của bạn là gì?”
Tôi luôn nắm quyền chủ động. Đó là một không gian thử nghiệm tuyệt vời, nhanh hơn, thông minh hơn và tốt hơn bất kỳ thứ gì khác mà tôi có thể nghĩ ra."
David Cornue
Để viết tốt, chúng ta cần tìm từ ngữ thích hợp. Tuy nhiên, có sự khác biệt rõ ràng giữa một từ gần đúng - hữu ích nhưng mơ hồ, đúng về mặt phương hướng nhưng không chính xác - và một từ truyền tải ý nghĩa với độ chính xác đáng kinh ngạc: thứ mà Flaubert gọi là "le mot juste." Lời khuyên của ông: “Đừng bao giờ hài lòng với điều gần đúng.”
ChatGPT làm được điều mà một từ điển đồng nghĩa không bao giờ làm được: nó xem xét câu có chứa từ đó, đưa ra những gợi ý tinh tế, phù hợp để giúp nhà văn diễn đạt ý tưởng một cách rõ ràng tuyệt đối.
Sau đây là cách cựu quản lý chuyên mục cho tờ New York Times Farhad Manjoo sử dụng ChatGPT để "tìm từ":
“ChatGPT đã trở thành một phần trong quy trình làm việc của tôi. Trước khi bắt đầu viết, đôi khi tôi trò chuyện với nó về những ý tưởng mà mình đang nghĩ tới. Cảm giác giống như đang động não vậy—giống như đang suy nghĩ kỹ một ý tưởng, hoặc suy nghĩ thành tiếng.
Tôi cũng đã thử dùng nó như là độc giả đầu tiên của mình. Sau khi viết được vài đoạn văn, tôi đưa cho ChatGPT xem và nhờ nó đưa ra nhận xét chung. Đôi khi điều này cũng khá hiệu quả. Nó sẽ gợi ý những phản biện mà tôi có thể gặp phải hoặc cho tôi những ý tưởng mà tôi chưa từng nghĩ tới. Mặc dù không giống như khi trao đổi với biên tập viên, điều này vẫn rất tuyệt khi chúng ta có thể trao đổi suy nghĩ với người khác.
Mục đích sử dụng chính của tôi là tìm từ để sử dụng trong bài viết của tôi cho tờ New York Times(mở trong cửa sổ mới). Tôi không ngừng cố gắng diễn đạt điều gì đó một cách khéo léo; tôi đoán đó chính là viết lách.
Trước khi có ChatGPT, tôi thường tra cứu từ điển, từ điển đồng nghĩa và tìm kiếm trên Google để tìm ra từ hoàn hảo.
ChatGPT đã thay thế tất cả những thứ đó. Ngoài ra, sử dụng phép so sánh, ẩn dụ và thành ngữ cũng dễ dàng hơn. Thông thường, tôi chỉ nghĩ được một nửa phép so sánh nhưng lại không thể hoàn thành nó một cách chính xác. Bây giờ, nếu tôi muốn tạo ra phép so sánh thú vị nhưng lại không biết chính xác những từ ngữ cần dùng, tôi sẽ nhờ nó trợ giúp, và sau một hồi trao đổi qua lại, tôi có thể xác định được ý tưởng mà mình đang tìm kiếm. Tôi chưa bao giờ sử dụng bất kỳ công cụ nào khác có thể giúp ích cho việc này.”
Farhad Manjoo
Hầu hết mọi người nghĩ về ChatGPT như một máy trả lời câu hỏi: chúng ta đặt câu hỏi và nhận lại câu trả lời. Nhưng nhà văn và nhà sáng lập Stew Fortier thấy rằng công cụ này hữu ích nhất khi chính ông là người đưa ra câu trả lời. Ông gọi đó là “phỏng vấn ngược”—một kỹ thuật trong đó ChatGPT hướng dẫn người dùng thông qua một loạt các câu hỏi thăm dò, đưa ra những phân tích chuyên sâu và thúc đẩy họ thể hiện suy nghĩ của mình rõ ràng hơn.
Sau đây là cách Stew sử dụng ChatGPT như một công cụ để thỏa sức sáng tạo:
“Tôi nghĩ về nó như một cộng tác viên sáng tạo. Vấn đề nên là: “Làm sao tôi có thể sử dụng AI để sáng tạo hơn?”
Một mô hình mà tôi cho là chưa được bàn luận nhiều là bạn thực sự có thể nhắc nhở các công cụ này đặt câu hỏi cho bạn, khiến bạn suy nghĩ, và gợi ý bạn viết. “Bản năng của mỗi người mách bảo rằng, ‘Ồ, thứ này chỉ viết thay cho chúng ta thôi.’ Nhưng nó cũng có thể đặt câu hỏi cho tôi. Nó cũng có thể giúp tôi suy nghĩ và định hình ý tưởng của mình —và đó chính là nơi ra đời những tác phẩm hay.
Thay vì trở thành một kỹ sư câu lệnh, nếu bạn thấy được những gì nó có thể gợi ý cho mình thì sao? AI có thể là một cộng tác viên không phán xét, giúp bạn rút ra những hiểu biết tuyệt vời và độc đáo.
Tôi xem nó như một biên tập viên luôn hoạt động, có thể giúp các nhà văn làm việc tốt hơn chứ không phải thay thế công việc họ đang làm. Họ có thể sử dụng AI để động não, nghiên cứu cũng như thực hiện phần việc không viết của quá trình viết.
Giống như bạn đang ở trong phòng biên kịch của The Onion vậy. Sáu người cùng làm việc sẽ vui hơn nhiều so với khi làm việc một mình. Họ có thể hỗ trợ lẫn nhau.
Khi thành thật với bản thân, tôi thực sự không bao giờ muốn từ bỏ việc viết lách. Viết cũng giống như tập thể dục hoặc thiền định. Đây là một trong những hoạt động mà bạn thực sự coi trọng. Ngay cả khi AI có thể viết một cách hoàn hảo, tôi vẫn muốn viết vì bản thân việc viết là một hành động có giá trị.
Viết rất khó. Có rất nhiều khó khăn sẽ khiến mọi người bỏ cuộc. Bạn vẫn chưa uống cà phê, bạn thiếu ý tưởng, bạn không thể theo dõi số liệu thống kê hoặc sự kiện mà bạn cần cho một câu chuyện… Nếu AI có thể giúp bạn những điều đó, thì với tư cách là một nhà văn, nhiều khả năng bạn sẽ làm việc.
Stew Fortier
Một vở hài kịch hay có vẻ dễ dàng, nhưng viết truyện cười thực sự đòi hỏi nghiên cứu. Sự hài hước phát triển từ bối cảnh, và như nhà văn hài kịch Sarah Rose Siskind giải thích, những trò đùa về gõ cửa thường không có tác dụng vì chúng không có bối cảnh. Sarah sử dụng ChatGPT để nghiên cứu bối cảnh trò đùa, tìm ra những chủ đề phổ biến và những quan sát phóng đại, để bà có thể tập trung vào phần sáng tạo hay ho nhất: viết câu đùa.
Sau đây là cách Sarah sử dụng ChatGPT để thu thập tài liệu:
“Tôi sử dụng ChatGPT để viết hài kịch. Nó không giúp tôi có được một câu chuyện cười hoàn chỉnh, nhưng nó sẽ mở đầu cho cuộc trò chuyện. Tôi sẽ nói rằng, "Tôi cần bạn đóng vai Moses. Và với tư cách là Moses, hãy lắng nghe lời phàn nàn của một cô gái tên Megan, hiện là quản lý mạng xã hội và cố gắng an ủi cô ấy, mặc dù cuộc sống của bạn khó khăn hơn nhiều so với cô ấy.” Tôi có thể trò chuyện với bất kỳ ai. Tôi cảm thấy như người đó đang ở bên cạnh mình.
Tôi được hưởng lợi khi dùng nó để viết phần mở đầu cho một câu chuyện cười. Tôi đang viết một phiên bản biến tấu của chương trình Shark Tank và tôi đã hỏi, "Mọi người thường nói những điều gì trong chương trình Shark Tank?”
Với một tác phẩm biến tấu, chúng ta không cần độ chính xác tuyệt đối. Bạn sử dụng những điều khác biệt và phóng đại chúng lên. Vì vậy, tôi không tìm kiếm những câu nói phổ biến như "Tôi đang tìm kiếm khoản đầu tư", nhưng Shark Tank có điều gì đặc biệt mà tôi có thể phóng đại? Ví dụ như, “Các nhà đầu tư ơi, chuyện này đã từng xảy ra với các bạn chưa?”
Tôi đang viết bài phát biểu châm biếm cho một người tại một hội nghị về lập trình. Tôi không phải là một lập trình viên, vì vậy tôi đã yêu cầu ChatGPT tìm những trò đùa trong cộng đồng lập trình. Tôi hỏi, "Những khuôn mẫu về lập trình viên 50 tuổi trong nhóm của bạn là gì?" ChatGPT trả lời, cùng với những gợi ý khác: "Họ sẽ kể bạn nghe những câu chuyện không có hồi kết." Điều đó nhắc tôi nhớ đến cách những người lớn tuổi luôn nói về việc họ từng gặp người nổi tiếng trước khi họ nổi tiếng. Sau đó, tôi hỏi ChatGPT về một số người nổi tiếng trong lĩnh vực công nghệ có thể phù hợp và trong danh sách đó, Steve Wozniak có vẻ là lựa chọn hài hước nhất. Cuối cùng, câu chuyện cười là về cách các nhà phát triển cấp cao kể cho những đồng nghiệp trẻ tuổi của họ nghe về lần họ suýt gặp Steve Wozniak tại một bữa tiệc năm 1998. Tôi đã chọn hướng đi, nhưng ChatGPT đã giúp tôi thêm các chi tiết.
Điều tuyệt vời đối với tôi là tôi không còn bị bí ý tưởng nữa. Tôi nghĩ bí ý tưởng là cảm giác duy ngã và hoàn toàn cô đơn. Và tôi không còn cảm thấy cô đơn nữa khi có công cụ này.”
Sarah Rose Siskind
Nghiên cứu là cánh cổng đưa nhà văn đến với thế giới mới. Nhà văn được khuyên nên viết những gì họ mà biết, nhưng như Tom Wolfe đã quan sát, việc chỉ dựa vào kinh nghiệm của bản thân sẽ hạn chế phạm vi sáng tạo của họ. Để miêu tả chân thực những con người và địa điểm mà họ chưa từng thấy - thực và ảo, quá khứ và tương lai - nhà văn phải mở rộng hiểu biết của mình thông qua nghiên cứu và báo cáo.
Nhưng việc nghiên cứu có thể cần rất nhiều thời gian, đòi hỏi nhà văn phải sàng lọc qua vô vàn nguồn thông tin để xác định một sự thật duy nhất. Tiểu thuyết gia và nhà văn Substack Elle Griffin giải thích cách ChatGPT đẩy nhanh quá trình này và thúc đẩy trí tưởng tượng của bà, đưa ra câu trả lời ngay lập tức cho các câu hỏi cụ thể và truyền cảm hứng cho những kết nối bất ngờ và những khám phá tình cờ.
“ChatGPT đã hoàn toàn thay đổi việc viết của tôi.
Phần khó nhất của việc viết chính là nghiên cứu. Trước khi có ChatGPT, tôi thường sử dụng Google để tìm kiếm các nghiên cứu, tìm hiểu sâu hơn trên Wikipedia và tra cứu tất cả các chú thích, cũng như đọc hàng chục cuốn sách từ Amazon. Tôi đã dành quá nhiều thời gian để lướt qua hàng trăm trang web và mua hàng chục cuốn sách chỉ để đọc một vài chương trong mỗi cuốn.
Bây giờ tôi chỉ hỏi ChatGPT một câu đại loại thế này: “Những nghiên cứu nào đã được tiến hành về các nền văn hóa nhiều và ít cảm xúc?” và xem ngay nghiên cứu mà tôi cần. Tôi luôn yêu cầu ChatGPT cung cấp các liên kết đến nguồn thông tin để đảm bảo thông tin là chính xác.
Tôi cũng sử dụng ChatGPT để lên ý tưởng cho tiểu thuyết của mình. Khi tôi muốn tưởng tượng con người có thể tiến hóa như thế nào trong một triệu năm nữa, tôi đã hỏi liệu có bằng chứng nào cho thấy con người vẫn đang tiến hóa không. ChatGPT trả lời một nghiên cứu cho thấy những người đi biển, những người nín thở trong thời gian dài khi lặn, sẽ có lá lách to hơn. Khi nghiên cứu các hệ thống công nghệ, tôi đã tìm đến nghiên cứu về việc truyền dữ liệu qua nước. Những điều này đã truyền cảm hứng cho hai chương trong tiểu thuyết không tưởng của tôi!
Không có bất kỳ điều gì làm giảm bớt giọng văn của tôi. Nó giúp tôi đạt được luận điểm của mình nhanh hơn vì tôi được dẫn đến nhiều nguồn tài liệu có liên quan hơn. ChatGPT không viết hoặc suy nghĩ thay tôi. Nó chỉ giúp tôi tiếp cận thông tin tốt hơn để tôi có thể dành nhiều thời gian hơn cho việc sáng tạo và dành ít thời gian hơn cho việc tìm kiếm thông tin. Và tất cả những điều này không làm ảnh hưởng đến việc đọc hiểu và nghiên cứu chuyên sâu mà tôi yêu thích. Tôi đã đọc được một số cuốn sách tuyệt vời, rất phù hợp với sở thích của tôi nhờ ChatGPT có thể tìm ra những tác phẩm phù hợp với công việc của tôi nhất.
Tôi thậm chí không thể bắt đầu giải thích cách này tốt hơn như thế nào so với việc tìm kiếm qua từng trang trên Google, lọc các danh sách được tối ưu hóa SEO từ các blogger và thương hiệu viết.”
Elle Griffin
Các nhà văn
Sarah Rose Siskind(mở trong cửa sổ mới) Nhà văn hài kịch Sarah Rose Siskind sử dụng ChatGPT để nghiên cứu bối cảnh (nhưng không phải câu đùa) cho những câu chuyện cười của mình. Nghề nghiệp: Nhà văn hài kịch khoa học, biên kịch truyền hình Liên kết: Hello SciCom, National Geographic, StarTalk with Neil DeGrasse Tyson, Hanson Robotics
Farhad Manjoo(mở trong cửa sổ mới) Là cựu quản lý chuyên mục cho tờ New York Times, chuyên về công nghệ và văn hóa, Farhad Manjoo sử dụng ChatGPT để “tìm từ”. Nghề nghiệp: Phóng viên Công nghệ và Văn hóa Liên kết: The New York Times, Slate
David Cornue(mở trong cửa sổ mới) Nhà biên kịch phim và truyền hình David Cornue sử dụng ChatGPT để nhận phản hồi về kịch bản và bản thảo của mình. Nghề nghiệp: Biên kịch, Huấn luyện viên viết Liên kết: ABC
Stew Fortier(mở trong cửa sổ mới) Nhà văn và nhà sáng lập Stew Fortier sử dụng ChatGPT để làm rõ suy nghĩ của mình thông qua phương pháp “phỏng vấn ngược”. Nghề nghiệp: Nhà văn, nhà sáng lập Type AI
Elle Griffin(mở trong cửa sổ mới) Nhà văn Elle Griffin sử dụng ChatGPT để nghiên cứu tìm hiểu thông tin cho tiểu thuyết và bài luận Substack của mình. Nghề nghiệp: Nhà văn Substack, Tiểu thuyết gia Liên kết: Esquire, Forbes, Substack