Operesheni “Kutoridhika Kunakofadhiliwa”: Shughuli za ushawishi

Uchunguzi huu wa kisa ulichapishwa kwa mara ya kwanza katika ripoti ya Februari 2025⁠(fungua katika dirisha jipya) ya OpenAI.

Tulipiga marufuku akaunti za ChatGPT zilizotumia modeli zetu kutengeneza maoni mafupi kwa Kiingereza na makala ndefu za habari kwa Kihispania. Shughuli hizi zilifanyika kwa nyakati zilizolingana na saa za kazi za China bara. Makala hizo za Kihispania zilichapishwa na tovuti za habari za Amerika ya Kilatini. Takriban tovuti zote zilitaja mtu mmoja kuwa mwandishi wa makala hizo; katika baadhi ya makala, sehemu ya jina la mwandishi ilimhusisha mtu huyo na kampuni ya China, Jilin Yousen Culture Communication Co, Ltd (优森文化有限公司).

Akaunti hizo ziliipa ChatGPT maagizo kwa Kichina na zilitumika zaidi wakati wa saa za kazi za China bara. Baadhi ya shughuli zilifanana na zile za operesheni ya siri ya ushawishi inayojulikana kama “Spamouflage⁠”, ambayo tuliripoti kuihusu mwezi Mei: operesheni hiyo ilitengeneza maoni mafupi kwa Kiingereza na picha zilizomkosoa Cai Xia, mkosoaji wa utawala na profesa wa zamani katika Shule Kuu ya Chama cha Kikomunisti cha China. Maudhui haya kisha yalichapishwa kwenye X na akaunti zilizojifanya kuwa za watu kutoka Marekani au India.

Kama hizi zingekuwa ndizo shughuli pekee, huenda tungehitimisha kwamba zilihusishwa na “Spamouflage”. Hata hivyo, kando na maoni haya mafupi, akaunti hizo pia zilitengeneza makala ndefu kwa Kihispania zilizoikosoa Marekani. Shughuli hizi zilikuwa nyingi hasa katika kipindi cha kuelekea Kongamano la APEC la 2024 nchini Peru. Mhusika alitengeneza makala hizi kwa kuomba modeli zetu zitafsiri na kupanua makala za Kichina zilizopatikana kwa umma.

Makala hizi kisha zilichapishwa na tovuti za habari za Amerika ya Kilatini, hasa nchini Peru, lakini pia Mexico na Ecuador. Mara nyingi, tovuti hizo za habari zilichapisha makala siku ileile ambayo akaunti zilitengeneza maudhui hayo kwa kutumia ChatGPT. Takriban vyombo vyote vilivyochapisha makala hizo vilimtaja mtu yuleyule kuwa mwandishi. Baadhi vilimtaja mtu huyo kama mwakilishi wa kisheria wa kampuni ambayo tunaamini ni ya China.

Hii ni mara yetu ya kwanza kuona mhusika wa ushawishi, anayekadiriwa kuwa wa China, akifanikiwa kuchapisha makala katika vyombo vikuu vya habari vya Amerika ya Kilatini. Huenda baadhi ya makala zilichapishwa kutokana na makubaliano ya malipo: Moja ya makala tulizotambua kupitia utafiti wa vyanzo vya umma iliwekewa lebo ya “imefadhiliwa”. Aidha, mhusika pia alitumia ChatGPT kutafsiri marejeleo ya risiti za Kihispania kutoka shirika la habari la Amerika ya Kilatini, jambo linaloashiria uchapishaji wa kulipiwa.

Kwa kuzingatia dalili za matumizi ya maudhui yaliyofadhiliwa na msimamo hasi wa kampeni hii kuhusu siasa na sera za Marekani, tumeipa jina “Kutoridhika Kunakofadhiliwa”.

Mhusika huyu alitengeneza aina mbili kuu za maudhui: ukosoaji mfupi wa Cai Xia kwa Kiingereza na Kichina, na makala ndefu kwa Kihispania.

Alipokuwa akitengeneza ukosoaji wa Cai Xia, kwa kawaida Operator aliomba ChatGPT ijibu twiti au video zilizochapishwa na Cai Xia, au habari zilizomtaja kwenye vyombo vya habari. Baadhi ya maoni yalitilia shaka utaalamu wake katika maeneo kama vile Taiwan, intaneti, na fasihi na historia ya China. Mengine yalimshutumu kwa ukiukaji wa taratibu za viza.

Makala ndefu za Kihispania ziliangazia migawanyiko ya kijamii na kisiasa nchini Marekani, kwa kawaida zikijikita katika matukio ya sasa na habari zinazochipuka. Mada zilihusu ukosefu wa usawa, vurugu za kisiasa, ubaguzi kwa jumla na wa kijinsia, pamoja na ripoti za uhalifu na ukosoaji wa sera za kigeni za Marekani. Migogoro ya kijamii kama vile matumizi ya dawa za kulevya na ukosefu wa makazi pia ilikuwa mada maarufu. Mara nyingi, mbinu ya Operator ilikuwa kuonyesha migogoro au matatizo haya kama ishara ya uongozi au jamii iliyoshindwa nchini Marekani. Kwa ujumla, shughuli hizi hazikuegemea chama kimoja, bali zilikosoa vyama vyote viwili vikuu vya Marekani.

Hatujaona ushahidi kwamba maudhui yaliyomlenga Cai Xia kwenye mitandao ya kijamii yalipata mwitikio mkubwa wa kweli kutoka kwa watumiaji. Akaunti za mitandao ya kijamii zilizoyachapisha kwa kawaida zilikuwa na wafuasi wachache na mwitikio mdogo sana.

Hata hivyo, hii ni mara yetu ya kwanza kuona operesheni ya ushawishi yenye asili ya China ikifanikiwa kupenyeza makala ndefu katika vyombo vya habari vya Amerika ya Kilatini ili kuikosoa Marekani. Ingawa huenda hili lilifanikishwa angalau kwa kiasi fulani kwa kulipia uchapishaji wa maudhui, kwa kadiri tunavyojua, ni mbinu ambayo haikuwa imeripotiwa hapo awali. Ilitumika sambamba na shughuli za kawaida zaidi za mitandao ya kijamii, na huenda iliwafikia watu wengi zaidi, ingawa hatuwezi kuthibitisha kwa kujitegemea kiwango cha mwitikio.

Kwa kutumia Kipimo cha Kuenea⁠(fungua katika dirisha jipya) kutathmini athari za operesheni za ushawishi, ambacho huzipima kwa viwango vya 1 (cha chini kabisa) hadi 6 (cha juu kabisa), tungeiweka operesheni hii katika Kundi la 4 (kuenea hadi vyombo vikuu vya habari) kutokana na idadi kubwa ya wasomaji wa tovuti za habari za Amerika ya Kilatini.

Tulitambua kwamba makala hizi zililingana na maudhui yaliyotengenezwa na mhusika huyu kwa kutumia modeli zetu.

• Ukweli mchungu wa jinsi Marekani inavyonufaika na msaada wa vita nchini Ukraine (La Republica, Peru).

• Hali ya kusikitisha ya tatizo la watu wasio na makazi nchini Marekani (Wapa, Peru).

• Mantiki potovu ya vikwazo vya Marekani dhidi ya mwanaharakati wa Palestina (El Popular, Peru).

• Tamthilia ya kipuuzi ya uanaume (Libero, Peru).

• Vivuli vilivyotanda kila mahali (El Popular, Peru).

• Viongozi wa ngazi za juu wa vyama wanavyoidharau demokrasia nchini Marekani (El Popular, Peru).

• Ukosefu wa uwazi katika hotuba wakati wa uchaguzi na upotoshaji wa maoni ya umma (Libero, Peru).

• Mgomo na mapambano ya wafanyakazi wa hoteli (La Republica, Peru).

• Kutokuwa na nguvu na kujizuia vyenyewe kwa vikwazo vya Marekani (El Universal, Mexico).

• Vilio visivyosikika chini ya nira ya fentanyl (La Republica, Peru).

• Kimbunga “Helene”: Kauli za uongo na nadharia za njama za wanasiasa wa Marekani (Wapa, Peru).

• Sintofahamu ya ushuru: Sera ya Trump inayozingatia manufaa ya muda mfupi na mustakabali wa uchumi wa Marekani (La Republica, Peru).

• Tatizo la upatikanaji wa chakula cha kutosha katika jamii ya Marekani na athari zake shuleni (Extra, Ecuador).

• Janga la Marekani: Ukweli unapofichwa (Expreso, Ecuador).

• Mgogoro wa usalama wa watoto nchini Marekani (La Republica, Peru).

• Kivuli cha vurugu huko Brooklyn (El Plural, Hispania).

• Anasa ya muuaji: Upasuaji unaolipiwa na walipa kodi (El Universal, Mexico).

• Kuunga mkono Israel na kupuuza janga la kibinadamu (La Republica, Peru).

• Ushindani wa uharibifu katika uchaguzi wa Marekani (Wapa, Peru).