Operesheni “Tathmini ya Kejeli”: shughuli ya ushawishi yenye asili ya China

Uchunguzi huu kifani ulichapishwa kwa mara ya kwanza katika ripoti ya OpenAI ya Juni 2025⁠(fungua katika dirisha jipya).

Tulipiga marufuku akaunti za ChatGPT tulizogundua zikitumia modeli zetu kutengeneza kwa wingi machapisho ya mitandao ya kijamii yaliyolingana na shughuli za operesheni fiche ya ushawishi. Katika uchunguzi wetu, tuliona pia akaunti hizi zikiandaa tathmini za ndani za utendaji.

Akaunti hizi ziliwasilisha dokeza hasa kwa Kichina na kuangazia mada za kisiasa na kijiografia na kisiasa zinazohusiana na China. Mtumiaji mmoja alisema katika dokeza kwamba alifanya kazi katika Idara ya Propaganda ya China; hata hivyo, hatuna ushahidi huru wa kuthibitisha dai hili.

Akaunti tulizopiga marufuku zilihusika katika mikondo miwili mikuu ya kazi. Mkondo wenye shughuli nyingi zaidi ulihusu kutengeneza maoni mafupi ya mitandao ya kijamii kwa Kiingereza na Kichina, pamoja na machache kwa Kiurdu. Tulibaini maoni mengi kati ya haya yakichapishwa kwenye TikTok na X, huku maudhui mengine yakionekana kwenye Reddit, Facebook na tovuti mbalimbali.

Kwa kawaida, maoni ya kwanza yalichapishwa kutoka kwenye akaunti “kuu,” ambayo mara nyingi ilionekana kuundwa kwa ajili ya chapisho hilo pekee, kisha yakafuatiwa na msururu wa maoni ya kujibu kutoka kwenye akaunti nyingine. Tabia hii ilionekana kulenga kuleta dhana potovu kwamba ushiriki huo ulitokea kiasili.

Kwenye TikTok, akaunti zilizotoa maoni zilitumia majina ya mtandaoni katika lugha na alfabeti mbalimbali, ambayo mara nyingi hayakuhusiana na lugha ya maudhui waliyochapisha. Kwa mfano, akaunti yenye jina la Kikorea ilichapisha maoni kwa Kiurdu, huku akaunti zenye majina ya Kithai na Kiebrania zikichapisha kwa Kiingereza maoni yaliyotengenezwa na mtandao huu. Kwenye X, akaunti zilizotoa maoni kwa kawaida zilitumia picha za katuni kwenye wasifu na, katika baadhi ya visa, zilikuwa na majina yanayohusishwa na sarafu za kidijitali.

Mtandao huu haukuwa na shughuli nyingi kwenye Facebook. Shughuli zake zilihusu hasa kutengeneza majina na picha za wasifu kwa ajili ya Kurasa mbili zilizojifanya kuwa vyombo vya habari. Hakuna hata Ukurasa mmoja uliokuwa na wafuasi au alama za kupendwa, na kila mmoja ulikuwa na machapisho machache tu.

Mara kwa mara, mtandao huu ulitengeneza machapisho marefu kwa Kichina au Kiingereza. Tulibaini chapisho moja la aina hiyo kwenye Reddit na mengine mawili kwenye mijadala mbalimbali ya wavuti. Mkondo wa pili wa kazi ulihusisha kutumia ChatGPT kutengeneza hati zilizoonekana kuwa za sera za ndani au tathmini ya utendaji.

Maudhui ya mitandao ya kijamii yaliyotengenezwa na mhusika huyu tishio yalihusu mada mbalimbali, zote zikiendana kwa karibu na maslahi ya kijiostratejia ya China.

Baadhi ya maudhui yaliangazia Taiwan, yakilenga hasa “Mbele Iliyopinduliwa”⁠(fungua katika dirisha jipya) (“逆統戰”), mchezo wa video na wa ubao unaoangazia Taiwan na kufikiria upinzani dhidi ya Chama cha Kikomunisti cha China. Mtandao huu ulitengeneza maoni mengi ya Kichina yaliyokosoa mchezo huo, yakifuatiwa na makala ndefu iliyodai kuwa mchezo huo ulikabiliwa na pingamizi kali kutoka kwa watu wengi. Hii ndiyo iliyokuwa shughuli bainifu zaidi ya operesheni hiyo; kwa msingi huu, tumeipa jina Operesheni “Tathmini ya Kejeli.”

Maudhui mengine, kwa Kiingereza na Kiurdu, yalimlenga mwanaharakati wa Pakistani Mahrang Baloch, ambaye amekosoa hadharani uwekezaji wa China katika Balochistan⁠(fungua katika dirisha jipya). Akaunti ya TikTok na Ukurasa wa Facebook zilizohusishwa na mtandao huu zilichapisha video iliyomshtaki Baloch kwa uongo kuwa alionekana katika filamu ya ngono. Kisha operesheni hiyo ikatengeneza mamia ya maoni mafupi katika lugha zote mbili ili kuiga ushiriki mkubwa wa watu.

Kundi la mwisho la maudhui lililenga kufungwa kwa Shirika la Marekani la Maendeleo ya Kimataifa (USAID), likitengeneza maoni mafupi yaliyosifu au kukosoa hatua hiyo. Maoni haya yalichapishwa kwenye TikTok na X.

Hatimaye, wahusika hao tishio walitumia modeli zetu kutengeneza hati zilizoonekana kuwa za ndani, zikiwemo insha ya kina iliyoandikwa kwa mtindo wa hati rasmi ya usalama wa umma na tathmini ya utendaji iliyoeleza hatua zilizochukuliwa kuanzisha na kuendesha operesheni hiyo.

Operesheni hii inaonekana ilikuwa bado katika hatua zake za mwanzo tulipositisha matumizi yake ya modeli zetu. Hakuna hata Ukurasa mmoja wa Facebook uliokuwa na wafuasi. Kwenye Reddit, chapisho moja lilipata kura 44 za kuunga mkono, huku mengine mawili yakizuiwa au kuondolewa kwenye jumuiya ndogo za Reddit ambako yalichapishwa.

Ushiriki kwenye X na TikTok ulitofautiana zaidi; video hizo mbili za TikTok zilipata jumla ya alama 25,000 za kupendwa, huku twiti za akaunti kuu ya operesheni hii kwa kawaida zikipata takribani mara 10,000 za kutazamwa kila moja. Hata hivyo, maoni mengi kwenye machapisho haya yalitengenezwa na mtandao huu kwa kutumia ChatGPT, jambo linaloonyesha kuwa angalau sehemu ya ushiriki huo haikuwa halisi. Kwa hiyo, takwimu zote za ushiriki zinapaswa kutazamwa kwa tahadhari.

Kwa kutumia Kipimo cha Kuenea⁠(fungua katika dirisha jipya) cha athari za operesheni za ushawishi, tungeikadiria kuwa katika kiwango cha chini cha Daraja la 3 ikiwa takwimu za ushiriki kwenye X na TikTok zilikuwa halisi. Tungeshusha tathmini hii ikiwa ushahidi zaidi ungeibuka kuunga mkono dhana kwamba idadi kubwa ya alama za kupendwa na mara za kutazamwa, kama ilivyokuwa kwa maoni mengi, haikuwa halisi.