Operesheni “Shahidi wa Uongo”: Huduma bandia ya kurejesha fedha inayoiga mamlaka

Uchunguzi huu kifani ulichapishwa awali katika ripoti ya OpenAI ya Februari 2026⁠(fungua katika dirisha jipya) kuhusu kukomesha matumizi hasidi ya AI.

Tulipiga marufuku kundi la akaunti za ChatGPT zilizotumia miundo yetu kujifanya kampuni bandia za sheria, na pia kuiga mawakili halisi na vyombo vya utekelezaji wa sheria vya Marekani, katika ulaghai wa kurejesha fedha uliolenga waathiriwa wa ulaghai. Kuna uwezekano mkubwa kwamba shughuli hii ilianzia Kambodia, na inalingana na ripoti za hivi karibuni za umma kuhusu shughuli za kihalifu za ulaghai zinazoongozwa na Wachina nchini humo.

Akaunti hizo zilitumia ChatGPT kusaidia mpango wa ulaghai wa kudai kurejesha hasara, uliojengwa kwa kutumia kampuni bandia za sheria na kuiga taasisi zinazoaminika, kama vile mawakili halisi na Kituo cha FBI cha Malalamiko ya Uhalifu wa Mtandaoni (IC3).

1. Kuvutia: Walaghai walitumia ChatGPT kuunda maudhui yaliyodaiwa kuwa ya angalau kampuni sita bandia za sheria. Baadhi ya maudhui haya yaliwekwa kwenye akaunti za mitandao ya kijamii na matangazo ya mtandaoni yaliyotangaza huduma bandia za kurejesha fedha zilizoibwa kwa ulaghai. Viashiria vingi vya vyanzo huria vilidokeza kuwa kampuni hizo zilikuwa za ulaghai. Miongoni mwavyo ni kutokuwepo kwa ushahidi wa leseni kutoka vyama vya mawakili vya majimbo, matumizi ya vikoa vya wavuti visivyoendana, maelezo ya mawasiliano yenye anwani za mitaa ambazo zinaonekana kutokuwepo, na maagizo ya kuwasiliana na mawakili kupitia programu za kutuma ujumbe.

2. Kushawishi: Walaghai walijaribu kuaminiwa na walengwa wao kwa kutoa maoni yaliyoiga mtindo na weledi wa mawakili waliobobea katika kuwasaidia waathiriwa wa ulaghai kurejesha fedha walizopoteza. Walitayarisha maudhui yaliyodaiwa kutoka kwa mawakili wa kubuni. Tulibaini baadhi ya mawakili hawa wa kubuni kwenye tovuti mbalimbali, ambapo picha zao za wasifu zilionekana kunakiliwa kutoka mitandao ya kijamii au kutengenezwa kwa AI. Katika baadhi ya visa, mlaghai alitumia tena utambulisho uleule wa “wakili” katika kampuni kadhaa zilizodaiwa kuwa za sheria. Mojawapo ya tovuti tulizobaini ilijifanya IC3.

Maelezo ya mawasiliano yaliyochapishwa kwenye tovuti hizi mbalimbali za ulaghai yaliwaelekeza wageni kwenye programu za kutuma ujumbe wa faragha, kama vile Telegram. Katika ujumbe kwa walengwa ulioandaliwa kwa kutumia ChatGPT, walaghai walidai kwa uwongo kuwa walifanya kazi chini ya usimamizi wa Mahakama ya Kimataifa ya Uhalifu na kwamba hakuna ada ambazo zingetozwa hadi fedha zote za mwathiriwa zirejeshwe kikamilifu.

3. Kunasa: Walaghai walijaribu kuwatoza walengwa pesa kwa kudai ada na amana kabla ya “urejeshaji” wowote. Hii ilijumuisha kuwaagiza walengwa walipe “ada ya huduma” ya 15% kabla ya kupokea fedha zilizodaiwa kurejeshwa, kudai amana ili kuwezesha akaunti na kutoza “ada za ushauri”. Jumbe za walaghai kwa walengwa wao zilizoandaliwa kwa kutumia ChatGPT zilijumuisha maagizo ya kutuma malipo ya sarafu-fiche na kutoa picha za skrini za uthibitisho wa miamala kama ushahidi wa malipo.

Operesheni hiyo ilitumia miundo yetu kusaidia sehemu mbalimbali za mtiririko wake wa kazi, kama vile kuunda maudhui ya matangazo kwa mitandao ya kijamii na jumbe za kuwasiliana na walengwa bila mawasiliano ya awali. Hata hivyo, mara nyingi walaghai walitumia ChatGPT kutafsiri jumbe za kwenda na kutoka kwa walengwa kwenye programu za kutuma ujumbe wa faragha, ikiwemo kuomba jibu liandikwe kwa “Kiingereza cha Marekani” au kwa mtindo wa wakili.

Baadhi ya akaunti za ulaghai pia zilitumia miundo yetu kuunda nyenzo za udanganyifu zilizokusudiwa kuongeza uaminifu. Hizi zilijumuisha rekodi bandia za usajili wa mawakili na kadi bandia za uanachama wa vyama vya mawakili, pamoja na mikataba feki ya usiri iliyokusudiwa kuwazuia waathiriwa kutafuta msaada kutoka nje.

Kutathmini athari kunahitaji umakini kwa sababu chanzo kikuu cha ushahidi ni maelezo yaliyoingizwa na walaghai wenyewe. Maelezo hayo yanadokeza kuwa huenda walaghai waliwaibia waathiriwa binafsi maelfu ya dola, lakini hatuwezi kuthibitisha madai hayo kwa njia huru. FBI na angalau kampuni moja ya sheria iliyoigwa zimetoa tahadhari za umma kuhusu ulaghai huu. Maafisa wa FBI walionya kuwa operesheni hiyo inalenga watu walio katika mazingira hatarishi, hasa wazee, kwa kutumia vibaya hali ya kihisia ya waathiriwa wa ulaghai na hamu yao ya kurejesha haraka fedha walizopoteza.

Sera za OpenAI zinakataza kabisa kutumia matokeo ya zana zetu kufanya udanganyifu au ulaghai. Tumejitolea kushirikiana na kampuni nyingine katika sekta na mamlaka ili kuelewa jinsi AI inavyoathiri tabia hasidi na kukomesha kikamilifu shughuli za ulaghai zinazotumia vibaya huduma zetu.