Xoojinta jawaabaha ChatGPT ee wada sheekaysiyada xasaasiga ah

Waxaan dhowaan cusboonaysiinnay nooca asalka ah ee ChatGPT⁠(ku furmaa daaqad cusub) si uu si ka wanaagsan u garto una taageero dadka ku jira waqtiyada murugada. Maanta waxaan wadaagaynaa sida aan u samaynay horumarradaas iyo sida ay u shaqaynayaan. Annagoo la shaqaynayna khubaro caafimaadka maskaxda ah oo leh khibrad caafimaad oo dhab ah, waxaan baray nooca inuu si fiican u garto murugada, dejiyo wada sheekaysiyada, una hago dadka daryeel xirfadeed marka ay ku habboon tahay. Waxa kale oo aan ballaadhinnay helitaanka khadadka gargaarka degdegga ah, dib u leexinnay⁠(ku furmaa daaqad cusub) wada sheekaysiyada xasaasiga ah ee ka imanaya noocyo kale una leexinnay noocyo ka ammaan badan, waxaana ku darnay xusuusinno jilicsan oo lagu nasto⁠ inta lagu jiro kalfadhiyada dhaadheer.

Waxaan aaminsanahay in ChatGPT bixin karo meel taageero leh oo ay dadku ku fahmaan waxa ay dareemayaan, isla markaana ku hago inay la xiriiraan saaxiibbo, qoys, ama xirfadle caafimaadka maskaxda ah marka ay ku habboon tahay. Horumarradayada amniga ee cusboonaysiinta nooca dhowaan waxay diiradda saarayaan meelahan: 1) walaacyada caafimaadka maskaxda sida waallida ama mania; 2) isdilid iyo isdhibaateyn; iyo 3) ku-tiirsanaanta shucuureed ee AI. Hadda ka dib, marka lagu daro cabbirradayada aasaasiga ah ee amniga ee isdilka iyo isdhibaateynta, waxaan ku daraynaa ku-tiirsanaanta shucuureed iyo xaaladaha degdegga ah ee caafimaadka maskaxda ee aan isdil la xiriirin qaybta caadiga ah ee tijaabooyinka amniga aasaasiga ah ee sii-daynta noocyada mustaqbalka. 

Cusboonaysiimadan waxay ku dhisan yihiin mabaadi’dayadii hore ee ku saabsan sida ay noocyadu u dhaqmaan, kuwaas oo lagu qeexay Sifooyinka nooca⁠(ku furmaa daaqad cusub). Waxaan cusboonaysiinnay sifooyinka nooca si aan uga dhigno qaar ka mid ah yoolalkayaga muddada dheer kuwo aad u cad: in noocu taageero oo ixtiraamo xiriirrada dadka ee dunida dhabta ah, ka fogaado xaqiijinta aaminsanaanno aan sal lahayn oo laga yaabo inay la xiriiraan murugo maskaxeed ama shucuureed, si ammaan ah oo naxariis leh uga jawaabo calaamadaha suuragalka ah ee dhalanteed ama mania, isla markaana si dhow uga fiirsado calaamadaha dadban ee khatarta isdhibaateyn ama isdil.

Si aan u wanaajino sida ChatGPT uga jawaabo qayb kasta oo mudnaan leh, waxaan raacnaa hannaan shan tallaabo ah: 

• Qeex dhibaatada - waxaan sawirnaa noocyada kala duwan ee waxyeellada suurtagalka ah.
• Bilow cabbiriddeeda - waxaan isticmaalnaa qalab sida qiimaynno, xog ka timaadda wada sheekaysiyada dhabta ah, iyo cilmi-baarista isticmaalaha si aan u fahanno halka iyo sida khataruhu uga soo baxaan.
• Xaqiiji habkayaga - waxaan dib u eegnaa qeexitaannadayada iyo siyaasadaheenna annagoo kaashanayna khubaro dibadda ah oo ku takhasusay caafimaadka maskaxda iyo amniga.
• Yaree khataraha - waxaan dib u tababbarnaa nooca kadib tababbaridda, waxaanan cusboonaysiinnaa faragelinnada badeecadda si aan u dhimno natiijooyinka aan amniga lahayn.
• Sii wad cabbiridda iyo hagaajinta - waxaan xaqiijinaa in yarayntu hagaajisay amniga, dabadeedna waan sii hagaajinnaa marka loo baahdo. 

Iyada oo qayb ka ah hannaankan, waxaan dhisnaa oo nadiifinnaa hagayaal faahfaahsan (oo loo yaqaan “taxonomies”) oo sharxaya sifooyinka wada sheekaysiyada xasaasiga ah iyo sida habdhaqanka nooca ee fiican iyo kan aan la rabin u ekaanayaan. Kuwani waxay naga caawiyaan inaan barno nooca inuu si habboon uga jawaabo oo aan la soconno waxqabadkiisa ka hor iyo ka dib hawlgelinta. Natiijadu waa nooc si ka kalsooni badan si wanaagsan uga jawaaba isticmaalayaasha muujinaya calaamadaha waallida, mania, fikirrada isdilka iyo isdhibaateynta, ama ku-xidhnaanta shucuureed ee aan caafimaadka lahayn ee nooca.

Calaamadaha caafimaadka maskaxda iyo murugada shucuureed waxay ka jiraan dhammaan bulshooyinka bini’aadamka, waxaana saldhig isticmaaleyaal sii kordhaya ka dhigan yahay in qayb ka mid ah wada sheekaysiyada ChatGPT ay ku jiraan xaaladahan. Hase yeeshee, wada sheekaysiyada caafimaadka maskaxda ee kiciya walaacyada amniga, sida waallida, mania, ama fikirrada isdilka, aad bay u dhif yihiin. Maadaama ay sidaas u yar yihiin, xataa kala duwanaansho yar oo ku jirta sida aan u cabbirno waxay si weyn u saamayn kartaa tirooyinka aan soo sheegno. ¹

Qiyaasaha baahsanaanta ee taraafikada wax-soo-saarka hadda ee aan hoos ku bixinayno waa qiyaasahayaga ugu fiican ee hadda. Kuwani si muuqata ayay isu beddeli karaan inta aan sii nadiifinayno taxonomies-keenna, hababkayaga cabbiriddu sii bislaanayaan, iyo habdhaqanka dadkayaga isticmaalayaashu is beddelo. 

Iyadoo la tixgelinayo baahsanaanta aadka u yar ee wada sheekaysiyada khuseeya, kuma tiirsanaanno oo keliya cabbirrada isticmaalka dhabta ah ee ChatGPT. Waxa kale oo aan samaynaa tijaabooyin habaysan ka hor hawlgelinta (oo loo yaqaan “qiimaynno offline”), kuwaas oo diiradda saaraya xaalado si gaar ah u adag ama khatar sare leh. Qiimaynadan waxaa loo qaabeeyey inay adkaadaan si noocyadeennu aanay weli si buuxda ugu fiicnayn, taas oo ah in tusaalooyinka si loollan ah loo doorto si ay u kordhiyaan suurtagalnimada jawaabaha aan la rabin. Waxay na tusaan meelaha aan weli ka sii hagaajin karno, waxayna naga caawiyaan inaan si sax ah u cabbirno horumarka annagoo diiradda saarayna kiisaska adag halkii aan ka eegi lahayn kuwa caadiga ah, iyo annagoo jawaabaha ku qiimaynayna shuruudo amni oo badan. Natiijooyinka qiimaynta ee lagu sheegay qaybaha hoose waxay ka yimaadeen qiimaynno loo sameeyey inaanay ku “dheregin” waxqabad ku dhow kaamil, heerarka khaladkuna ma metelaan celceliska taraafikada wax-soo-saarka.

Si aan u sii xoojino ilaalinta noocyadeenna oo aan u fahanno sida dadku u isticmaalayaan ChatGPT, waxaan qeexnay dhowr aag oo dan leh waxaana qiyaasnay baaxaddooda iyo habdhaqannada nooca ee la xiriira. Mid kasta oo ka mid ah saddexdan aag, waxaan ku aragnaa horumar weyn oo habdhaqanka nooca ah taraafikada wax-soo-saarka, qiimaynada otomaatiga ah, iyo qiimaynada ay qiimeeyeen dhakhaatiir madaxbannaan oo caafimaadka maskaxda ah. Waxaan qiyaasaynaa in noocu hadda bixiyo jawaabo aan si buuxda ula jaanqaadin habdhaqanka la rabo ee taxonomies-keena 65% ilaa 80% si ka yar inta badan ee ka jirta qaybo kala duwan oo la xiriira caafimaadka maskaxda. 

Taxonomy-geenna caafimaadka maskaxda waxaa loo sameeyey in lagu garto marka isticmaalayaashu muujinayaan calaamado walaac caafimaad maskaxeed oo culus, sida waallida iyo mania, iyo sidoo kale calaamado ka fudud sida dhalanteed gooni ah. Waxaan ku bilownay inaan diiradda saarno waallida iyo mania sababtoo ah calaamadahani waa xaalado degdeg ah oo caafimaadka maskaxda ah oo si uun caadi u ah, calaamadahooduna badanaa aad bay u xooggan yihiin oo culus yihiin marka ay dhacaan. In kasta oo calaamado sida niyadjabku ay si uun u badan yihiin, muuqaalkiisa ugu daran hore ayaa loogu daboolay shaqadayada ka hortagga isdilka iyo isdhibaateynta. Dhakhaatiirtii aan la tashannay waxay ansixiyeen meelaha aan diiradda saarnay.  

• Waxaan qiyaasaynaa in cusboonaysiintii ugu dambeysay ee GPT‑5 ay hoos u dhigtay heerka jawaabaha aan si buuxda ula jaanqaadin habdhaqanka la rabo ee taxonomies-keena ee wada sheekaysiyada adag ee la xiriira arrimaha caafimaadka maskaxda 65% taraafikada wax-soo-saarka ee dhowaan. ²
• Inkasta oo, sida kor lagu xusay, wada sheekaysiyadani ay adag tahay in la garto lana cabbiro maadaama ay aad u yar yihiin, falanqayntayada bilowga ah waxay qiyaasaysaa in ku dhowaad 0.07% isticmaalayaasha firfircoon toddobaad kasta iyo 0.01% farriimaha ay muujiyaan calaamado suurtagal ah oo xaalado degdeg ah oo caafimaadka maskaxda ah oo la xiriira waallida ama mania. ³
• Wada sheekaysiyada adag ee caafimaadka maskaxda, khubaradu waxay ogaadeen in nooca cusub ee GPT‑5, oo ah nooca asalka ah ee ChatGPT, uu yareeyey jawaabaha aan la rabin 39% marka loo eego GPT‑4o (n=677).
• Qiimayn nooc oo ka kooban in ka badan 1,000 wada sheekaysi adag oo la xiriira caafimaadka maskaxda, qiimaynadeenna otomaatiga ah ee cusub waxay siinayaan nooca cusub ee GPT‑5 92% waafaqsan habdhaqannada aan rabno ee taxonomies-keena, marka loo eego 27% noocii hore ee GPT‑5. Sida kor lagu xusay, tani waa hawl adag oo loo qaabeeyey inay suurageliso horumar joogto ah.

Waxaan ku dhisnay shaqadayadii hore⁠ ee ka hortagga isdilka iyo isdhibaateynta si aan u ogaano marka isticmaaluhu la kulmayo fikirro isdil ama isdhibaateyn ama calaamado isu geysan oo muujinaya xiise isdil. Maadaama wada sheekaysiyadani aad u yar yihiin, ogaanshaha wada sheekaysiyada leh tilmaamo suurtagal ah oo isdhibaateyn ama isdil ah weli waa goob cilmi-baaris oo socota oo aan si joogto ah uga shaqaynayno hagaajinteeda. 

• Waxaan tababbarnaa noocyadeenna inay si ammaan ah uga jawaabaan, oo ay ku jirto inay dadka u tilmaamaan ilaha xirfadeed sida khadadka gargaarka degdegga ah. Xaalado dhif ah qaarkood, noocu uma dhaqmi karo sidii loogu talagalay xaaladahan xasaasiga ah. Intii aan hirgelinnay ilaalinno dheeraad ah iyo nooca la hagaajiyey, waxaan aragnay qiyaas ahaan 65% hoos u dhac ah heerka ay noocyadeennu ku bixiyaan jawaabo aan si buuxda ula jaanqaadin habdhaqanka la rabo ee taxonomies-keena.
• Inkasta oo, sida kor lagu xusay, wada sheekaysiyadani ay adag tahay in la garto lana cabbiro maadaama ay aad u yar yihiin, falanqayntayada bilowga ah waxay qiyaasaysaa in ku dhowaad 0.15% isticmaalayaasha firfircoon toddobaad kasta ay leeyihiin wada sheekaysiyo ay ku jiraan tilmaamo cad oo qorshayn ama niyad isdil suurtagal ah iyo 0.05% farriimaha ay ka kooban yihiin tilmaamo cad ama dadban oo fikir ama niyad isdil ah.
• Wada sheekaysiyada adag ee isdhibaateynta iyo isdilka, khubaradu waxay ogaadeen in nooca cusub ee GPT‑5 uu yareeyey jawaabaha aan la rabin 52% marka loo eego GPT‑4o (n=630).
• Qiimayn nooc oo ka kooban in ka badan 1,000 wada sheekaysi adag oo isdhibaateyn iyo isdil ah, qiimaynadeenna otomaatiga ah ee cusub waxay siinayaan nooca cusub ee GPT‑5 91% waafaqsan habdhaqannada aan rabno, marka loo eego 77% noocii hore ee GPT‑5.
• Waxaan sii wadnay hagaajinta kalsoonida GPT‑5 ee wada sheekaysiyada dhaadheer. Waxaan abuurnay xirmo cusub oo wada sheekaysiyo dhaadheer oo adag oo ku salaysan xaalado dhab ah oo loo doortay suurtagalnimadooda sare ee fashilka. Waxaan qiyaasaynaa in noocyadeennii ugu dambeeyey ay ilaaliyeen kalsooni ka badan 95% wada sheekaysiyada dhaadheer, iyagoo ku fiicnaaday goob si gaar ah u adag oo aan hore u xusnay⁠.

Taxonomy-geenna ku-tiirsanaanta shucuureed (oo ku dhisan shaqadayadii hore⁠(ku furmaa daaqad cusub) ee aaggan) wuxuu kala saaraa ka-qaybgal caafimaad leh iyo qaabab isticmaal oo walaac leh, sida marka qof muujiya calaamado suurtagal ah oo ku-xidhnaan gaar ah u leh nooca taas oo wax u dhimaysa xiriirradiisa dunida dhabta ah, wanaaggiisa, ama waajibaadkiisa. 

• Waxaan qiyaasaynaa in cusboonaysiintii ugu dambeysay ay hoos u dhigtay heerka jawaabaha nooca ee aan si buuxda ula jaanqaadin habdhaqanka la rabo ee taxonomies-keena ku saabsan ku-tiirsanaanta shucuureed qiyaastii 80% taraafikada wax-soo-saarka ee dhowaan. 
• Inkasta oo, sida kor lagu xusay, wada sheekaysiyadani ay adag tahay in la garto lana cabbiro maadaama ay aad u yar yihiin, falanqayntayada bilowga ah waxay qiyaasaysaa in ku dhowaad 0.15% isticmaalayaasha firfircoon toddobaad kasta iyo 0.03% farriimaha ay muujiyaan heerar suurtagal ah oo sare oo ku-xidhnaan shucuureed ah oo ChatGPT ah. 
• Wada sheekaysiyada adag ee muujinaya ku-tiirsanaan shucuureed, khubaradu waxay ogaadeen in nooca cusub ee GPT‑5 uu yareeyey jawaabaha aan la rabin 42% marka loo eego 4o (n=507).
• Qiimayn nooc oo ka kooban in ka badan 1,000 wada sheekaysi adag oo muujinaya ku-tiirsanaan shucuureed, qiimaynadeenna otomaatiga ah waxay siinayaan nooca cusub ee GPT‑5 97% waafaqsan habdhaqanka aan rabno, marka loo eego 50% noocii hore ee GPT‑5.

Wada sheekaysiyada muujinaya ku-tiirsanaan shucuureed, waxaan barnaa noocyadeenna inay dhiirrigeliyaan xiriirka dunida dhabta ah:

Wada sheekaysiyada la xiriira aaminsanaanno dhalanteed ah, waxaan barnaa noocyadeenna inay si ammaan ah oo naxariis leh uga jawaabaan, kana fogaadaan xaqiijinta aaminsanaanno aan sal lahayn:

Waxaan dhisnay Shabakadda Caalamiga ah ee Dhakhaatiirta—ururin ballaadhan oo ka kooban ku dhowaad 300 dhakhtar iyo cilmi-nafsi-yaqaan oo ka soo shaqeeyey 60 waddan—taas oo aan u isticmaalno inay si toos ah u hagto cilmi-baaristayada amniga una metesho aragtiyo caalami ah. In ka badan 170 ka mid ah dhakhaatiirtan (gaar ahaan dhakhaatiirta dhimirka, cilmi-nafsi-yaqaannada, iyo dhakhaatiirta daryeelka aasaasiga ah) ayaa taageeray cilmi-baaristayada bilihii la soo dhaafay iyagoo sameeyey mid ama ka badan kuwan soo socda:

• Qorista jawaabo ku habboon weydiimaha la xiriira caafimaadka maskaxda
• Abuurista falanqayn gaar ah oo ku salaysan aqoon caafimaad oo ku saabsan jawaabaha nooca
• Qiimaynta amniga jawaabaha nooca ee noocyo kala duwan
• Bixinta hagid guud iyo jawaab-celin ku saabsan habkayaga

Dib u eegisyadan, dhakhaatiirtu waxay arkeen in nooca ugu dambeeya uu uga jawaabo si ka habboon oo joogto ah marka loo eego noocyadii hore. 

Iyada oo qayb ka ah shaqadan, dhakhaatiirta dhimirka iyo cilmi-nafsi-yaqaannadu waxay dib u eegeen in ka badan 1,800 jawaabood oo nooc ah oo ku saabsan xaalado caafimaad maskaxeed oo culus, waxayna isbarbar dhigeen jawaabaha nooca cusub ee wada sheekaysiga GPT‑5 iyo noocyadii hore. Khubaradani waxay ogaadeen in nooca cusub si weyn uga fiicnaaday GPT‑4o, iyadoo jawaabaha aan la rabin ay hoos u dhaceen 39-52% dhammaan qaybaha. Jawaab-celintan tayada leh waxay la jaanqaadaysaa horumarrada tirokoobka ah ee aan ku aragnay taraafikada wax-soo-saarka markii aan soo saarnay nooca cusub.

Sida mawduuc kasta oo adag, xataa khubaradu mararka qaarkood way ku kala aragti duwan yihiin waxa jawaabta ugu fiican u eg tahay. Waxaan cabbirnaa kala duwanaanshahan annagoo adeegsanayna isku-raaca qiimeeyayaasha—inta jeer ee khubaradu ku gaaraan isla gunaanad ku saabsan in jawaabta noocu tahay mid la rabo ama aan la rabin. Tani waxay naga caawisaa inaan si fiican u fahanno halka ay fikradaha xirfadeed ku kala duwan yihiin iyo sida loo waafajin karo habdhaqanka nooca iyo xukun caafimaad oo sugan. Waxaan aragnaa isku-hallayn dhexdhexaad ah oo u dhexeysa dhakhaatiirta khubarada ah ee qiimaynaya jawaabaha nooca ee la xiriira caafimaadka maskaxda, ku-tiirsanaanta shucuureed, iyo isdilka, laakiin waxaan sidoo kale aragnaa khilaaf khubarada qaarkood dhex mara, iyadoo heerka isku-raacu u dhexeeyo 71-77%.

Si la mid ah shaqadayada HealthBench⁠, waxaan la kaashannay Shabakadda Caalamiga ah ee Dhakhaatiirta si aan u soo saarno qiimaynno bartilmaameed leh oo aan gudaha ugu isticmaalno qiimaynta waxqabadka nooca ee xaaladaha caafimaadka maskaxda, oo ay ku jiraan noocyada cusub ka hor sii-daynta. 

Shaqadani aad bay noogu muhiim tahay, waxaana u mahadcelinaynaa khubaro badan oo caafimaadka maskaxda ah oo dunida dacalladeeda jooga kuwaas oo sii wada hagitaankeeda. Horumar macne leh ayaan samaynay, laakiin weli wax badan ayaa harsan. Waxaan sii wadi doonnaa horumarinta taxonomies-keenna iyo nidaamyada farsamo ee aan u isticmaalno cabbiridda iyo xoojinta habdhaqanka nooca meelahan iyo kuwa mustaqbalka. Maadaama qalabkani isu beddelo waqti ka dib, cabbirrada mustaqbalka si toos ah looma barbar dhigi karo kuwii hore, laakiin weli waa hab muhiim ah oo lagu raaco jihadayada iyo horumarkayaga.

Waxaad wax badan oo ku saabsan shaqadan ka akhrisan kartaa lifaaq⁠ ku jira kaarka siistamka ee GPT‑5.