ЖИ-ге негізделген қаржы қызметін құрудан не үйрендім

Қаржы қызметі нақты уақыт режиміне көшті. Меніңше, бұл мүмкіндік есепті жылдам жабумен немесе болжамды жиі жаңартумен ғана шектелмейді. Бұл — бизнестегі өзгерістерді сол сәтте көру, басшыларға ертерек әрекет етуге көмектесу және қаржы топтарына келесі нәтижені қалыптастыруға көбірек уақыт беру.

Мен OpenAI-ға екі жыл бұрын келгенде, ерекше жылдам өсіп жатқан компанияны шағын ғана қаржы тобы қолдайтын. Біз қаржы қызметін нөлден құрып, ЖИ-ді жұмысымыздың, шешім қабылдауымыздың және бизнесті қолдауымыздың негізіне айналдыруымыз керек еді.

Бастапқы жағдай да маған таныс еді. Есепті жабу мен болжамдарды жаңарту әлі де ақпарат іздеу, өзгерістерді түсіндіру және шешімге қажетті бастапқы деректерді жинау сияқты қайталанатын қол жұмысын талап ететін. Әлемдегі ең озық ЖИ құралдары қолымызда бола тұра, қаржы қызметін солардың айналасында қалай қайта құру керегін әлі үйреніп жүрдік.

Сондықтан біз екі батыл мақсат қойдық: есепті нөл күнде жабу және автоматты түрде үздіксіз жаңартылатын болжам жасау.

Нөл күнде жабудың мақсаты — басшыларға компанияның қаржылық жағдайын нақты уақытта, салыстырылған әрі қадағалауға болатын түрде көрсету. Үздіксіз болжау осы негізге сүйеніп, бизнестің қалай өзгеріп жатқанын, алда не болуы мүмкін екенін және қандай шешімдер нәтижеге ықпал ететінін көрсетеді.

Біз екі мақсатқа да жету жолындағы жұмысты жалғастырып жатырмыз. Бұл жұмыс тобымыздың қызмет ету тәсілін қазірдің өзінде өзгертті. Ол бізді статикалық электрондық кестелерден, растаушы құжаттарды қолмен іздеуден және презентациялардан арылтып, бизнестің толық контексі мен деректеріне негізделген үнемі жаңарып тұратын құралдарға бағыттады. Сондай-ақ қаржы мамандарына өз жұмысына қажетті құралдарды жасауға және сараптамалық білімін кеңірек қолдануға мүмкіндік берді.

Мен үшін ЖИ-ге негізделген қаржы қызметінің шынайы әлеуеті осында: топ болып жатқанды сол сәтте түсініп, басшыларға алдағы таңдауларды көрсетеді және нәтижені әлі өзгертуге болатын кезде бизнеске әрекет етуге көбірек уақыт береді.

Оған жету үшін жаңа технологияны енгізу жеткіліксіз. Маңызды шешімдердің айналасында жұмысты қайта құру, адамдарға тәжірибе жасауға мүмкіндік беру, әр жұмыс процесінде жауапкершілікті нақты белгілеу және ЖИ сенімді орындаған жұмысты өлшеп, инвестиция қайтарымын анық көрсету қажет.

Тәжірибемізден кез келген қаржы директоры қолдана алатын бес практикалық сабақ түйдік.

Алғашқы қадам — кең қолжетімділік беру болды. Адамдарға ЖИ мүмкіндіктерін өз жұмысы аясында еркін зерттеу қажет. Қолжетімділік нақты мәселелерге бағытталған жүйелі тәжірибемен ұштасқанда ең көп құндылық береді.

Біз сату инженерлерін қаржы хакатонына шақырып, топтан өзгерткісі келетін жұмысын алып келуді сұрадық. Нәтижелердің бірі — инвесторлармен байланыс тобы кешенді тексеру сұрақтарына жауап беру үшін қолданатын мақұлданған материалдарға негізделген арнайы GPT — IR-GPT болды. Сондай-ақ сатып алу және салық салаларын қоса алғанда, әртүрлі бағыттарға арналған арнайы GPT‑лерді жасай бастадық.

Хакатон ЖИ-ді абстрактілі мүмкіндіктен нақты жұмыс құралына айналдырды. Бір күннің ішінде адамдар қайталанатын міндетті анықтап, шешім жасап, оны әріптестерімен сынап, жетілдіре алды. Қолдану сценарийлерін жұмысты ең жақсы білетін адамдар ұсынды, ал техникалық мамандар оларға жылдамырақ ілгерілеуге көмектесті.

Қаржы директорлары үшін сабақ қарапайым: төменнен басталатын тәжірибе мен жоғарыдан бағытталатын стратегия қатар қажет. Адамдарға қауіпсіз әрі қуатты ЖИ беріңіз де, жұмысты ең жақсы білетіндерге оны орындаудың тиімдірек жолдарын табуға мүмкіндік жасаңыз. Сонымен қатар басшылықтың назары мен ресурстарын бизнеске ең үлкен әсер ететін өзгерістерге бағыттаңыз. Нақты мүмкіндік екеуі тоғысқанда пайда болады: алдыңғы шептен шыққан практикалық идеялар ең маңызды басымдықтарға қолданылады.

Қаржы топтары шешімге қажетті бастапқы деректерді жинауға орасан күш жұмсайды. Болжамды талқылау үшін соңғы деректерді табу, электрондық кестелерді салыстыру, ауытқуларды түсіндіру, диаграммалар құру, құжаттар әзірлеу және оларды слайдтарға айналдыру қажет болуы мүмкін. Талдау ақырында шешім қабылдайтын адамға жетеді, бірақ оған дейін топ уақытының көп бөлігі оны жинақтауға жұмсалып қояды.

ЖИ жұмыс бірлігін өзгертеді. Қаржы басшылары бастапқы деректерден шешімге дейінгі бүкіл жолды қайта құра алады.

Есепті жабуды қарастырайық. Ай сайынғы процесс әр қаржы директорына таныс: нақты көрсеткіштер бір жүйеде, сатып алу тапсырыстары екіншісінде, есептелген шығыстар электрондық кестеде, ал ауытқудың түсіндірмесі хабарламалар тізбегінің арасында қалып қояды.

Біз басқа операциялық модельге көшіп жатырмыз. Есепті нөл күнде жабудың мақсаты — мақұлданған шығыс жоспарларын, бас кітаптағы нақты көрсеткіштерді, сатып алу тапсырыстарын, есептелген шығыстарды және транзакция мәліметтерін үздіксіз салыстырылатын бір көрініске біріктіру. Әрбір ауытқудың негізіндегі әрекетті қадағалауға болады. ЖИ бастапқы түсіндірмені дайындап, назар аударуды қажет ететін ерекшеліктерді белгілей алады. Қаржы тобы сандарды тексеріп, кәсіби пайым қолданады және соңғы мақұлдауға жауап береді.

Есепті жабу жойылмайды. Жойыла бастайтыны — кезең аяқталғаннан кейін бизнестің жай-күйін қайта анықтауға асығу.

Осы салыстырылған негіз үздіксіз жаңартылатын болжамға арқау бола алады. Біздің топ статистикалық модельдерді, сату жөніндегі әңгімелерді, клиент деңгейіндегі растайтын деректерді, операциялық деректерді және қаржылық пайымдауды біріктіретін жұмыс процестерін құрып жатыр.

Біз электрондық кестелердің шектеулерінен арылып, статистикалық болжамды, оны растайтын дәлелдер мен сценарийлерді бір интерактивті әрі үнемі жаңарып тұратын көрініске біріктіретін құралдарға көшіп жатырмыз. Басшылар ненің және неліктен өзгергенін, сондай-ақ қандай шешімдер нәтижеге әсер ете алатынын көре алады. Жаңа клиент міндеттемесі базалық болжамда болмаса, жүйе оны растайтын дәлелдерді шығарып, түзетудің тоқсанға немесе жылға қалай әсер ететінін көрсете алады. Қаржы тобы алғышарттарды тексеріп, сценарийлерді салыстырып, мақұлданған болжамды жаңарту керек пе, жоқ па, соны шеше алады.

Осы көрініс басшыларға капиталды бөлу жөнінде жақсырақ шешім қабылдауға көмектеседі. Қаржы тобы маркетинг шығыны қайда қайтарым беріп жатқанын, нәтиже қайда бәсеңдейтінін және келесі долларды қайта бөлудің ықтимал әсерін көре алады.

Түпкі мақсат — автоматтандырылған болжау. Оған үздіксіз жаңартылатын көрініс, сценарийлерді жылдам талдау және қаржы тобының нақты жауапкершілігі арқылы жетеміз.

Бұдан шығатын жалпы сабақ — маңызды шешімнен бастап, кері бағытта жұмыс істеу. Оны қолдауға қажетті деректерді, құралдарды, мақұлдауларды және жұмысты тапсыру кезеңдерін белгілеңіз. Содан кейін ЖИ қай бөліктерді талдай, үйлестіре немесе орындай алатынын анықтаңыз. Бұл бүкіл шешім қабылдау циклінің жылдамдығы мен сапасын арттырады.

Ең үлкен өзгеріс — енді қаржы мамандары өз жұмысына қажетті құралдарды өздері жасай алады.

Жуырдағы OpenAI зерттеуі қаржы мамандарының ЖИ-ді мамандандырылған мақсатта қолдануының 40%-ы дәстүрлі қаржыдан тыс жұмысқа, ал 22%-ы инженерлік міндеттерге қатысты екенін көрсетті.

Тобымдағы әр адам ChatGPT Work және Codex көмегімен арнайы ЖИ дашбордтары мен құралдарын жасап жүр. Жұмыс статикалық Excel модельдері мен PowerPoint презентацияларынан бизнестің толық контексі мен деректеріне негізделген үнемі жаңарып тұратын дашбордтарға ауысып жатыр. Бұл құралдар талдауды жалғастырып, қосымша сұрақтарға жауап бере алады және бастапқы ақпарат өзгерген сайын жаңарып отырады.

Жарнама бизнесімізді қолдайтын бір әріптесім бұған дейін мүлде код жазбаған еді. Ол Codex арқылы айлық жарнама болжамымызды апталық және күнделікті жоспарларға айналдыратын құрал жасады. Құрал жұмыс күндері мен мерекелерді ескеріп, болжамдарды салыстырады және әрбір көрсеткішті мақұлданған модельмен байланыстырады. Маркетинг басшылары ненің өзгергенін, қайда инвестиция салу керегін және қосымша шығын қандай қайтарым әкелетінін жылдам көре алады.

Мәселені түсінетін адамдар енді оның шешімін де қалыптастыра алады. Бұл құралдарды жасау оларды жұмыстың әдеттегі тәсілін қайта қарауға да итермелейді. Қаржы маманы бизнеске қажетті шешім қабылдау инфрақұрылымын құрып, оны әріптестерімен сынап, жұмыс дамыған сайын жетілдіре алады.

Қаржы топтарының мамандану деңгейі төмендеп жатқан жоқ. Керісінше, олар сараптамалық білімін кеңірек қолдану мүмкіндігіне ие болып жатыр.

IR-GPT бізге бақылау туралы маңызды сабақ берді. Инвесторлардың кешенді тексеру сұрақтарына жауап беру үшін талдаушыға бұрынғы материалдарды іздеу, жауап жобасын әзірлеу, бірізділікті тексеру және шолуды үйлестіру қажет болуы мүмкін. Мақұлданған дереккөздерге негізделген арнайы GPT бұрын бірнеше сағатқа, кейде түні бойына созылатын жұмыстың сапалы алғашқы нұсқасын енді бірнеше секундта дайындай алады.

Адамның рөлі әлі де негізгі орында. Инвесторлармен байланыс тобымыз жобаны оқып, кәсіби пайым мен контекст қосады және әр инвесторға берілетін жауаптардың бірізділігін тексереді. ЖИ жұмысты жылдамдатады. Нәтижеге адамдар жауап береді.

Қаржы үшін дұрыс модель — осы. Қаржы директорлары АТ және корпоративтік басқару топтарымен бірге ЖИ жүйесі қандай деректерге қол жеткізе алатынын, қандай әрекеттер орындайтынын, қашан мақұлдау қажет екенін және мәселені қашан жоғары деңгейге шығару керегін анықтауы тиіс. Әрбір нәтиже сенімді дереккөзбен байланыстырылуы тиіс. Әрбір болжамның нақты түсіндірмесі болуы тиіс. Мақұлданған базалық көрсеткіштің әрбір өзгерісін қаржы тобы мақұлдауы тиіс.

«Токендерді барынша көп пайдалану» деген қысқа мерзімді әуестік келіп-кетті. Енді пайдалану лимиттерін, бюджеттік бақылауды, рөлге негізделген қолжетімділікті, модельді бағыттау ережелерін және мақұлдау шектерін орнату оңай. Қаржы директорлары топтарға құрал жасап, тәжірибе жүргізуге мүмкіндік бере отырып, ЖИ пайдалануды кез келген айнымалы шығын секілді қатаң тәртіппен басқара алады.

Нақты жауапкершілік жылдамырақ әрекет етуге қажетті сенім қалыптастырады. Ақпаратты жинақтау, салыстыру және дайындау жеделдеген сайын, қаржы мамандары алғышарттарға күмән келтіруге, бизнеске кеңес беруге және кәсіби пайым қолдануға көбірек уақыт бөле алады.

Қаржы директорларына операциялық нәтижелерге негізделген ЖИ бағалау жүйесі қажет. Көбірек лицензия сатып алу немесе көбірек токен пайдалану көп нәрсені аңғартпайды. Ең маңыздысы — жұмыстың сапалы орындалуы және оның нақты құны.

Әр жұмыс процесі бойынша төрт сұрақ қойыңыз:

• ЖИ маңызды жұмысты орындады ма?
• Қызметкерлердің уақытын, тексеру мен қайта орындауды қоса алғанда, оның құны қанша болды?
• Нәтиже пайдалануға жеткілікті деңгейде болды ма?
• Ол жұмысты жылдамдатуға немесе жақсырақ шешім қабылдауға көмектесті ме?

Қаржы тобы үшін пайдалы жұмыс болжамды жаңартуды, ауытқуды түсіндіруді, аудиторлық сұрауды орындауды немесе директорлар кеңесінің сұрағына жауап беруді білдіруі мүмкін. Есепті жабу көрсеткіштеріне цикл ұзақтығын, автоматты түрде салыстырылған транзакциялар үлесін, тексеруді қажет ететін ерекшеліктер санын және ауытқуды түсіндіруге кеткен уақытты қосуға болады. Болжау көрсеткіштеріне болжам дәлдігін, жаңарту жиілігін, жаңа сценарий әзірлеуге кеткен уақытты және болжамға сүйеніп қабылданған шешімдердің сапасын қосуға болады.

Ең арзан модель әрдайым ең үнемді бола бермейді. Жақсырақ модель аз әрекет пен тексеру арқылы сенімді жауап берсе, оның жалпы құны төмен болуы мүмкін.

Қаржы қызметі стратегия, капитал, деректер, тәуекел және тиімділіктің тоғысқан жерінде тұр. Бұл қаржы директорларына компания жұмысына бірегей көзқарас және оның ЖИ трансформациясын басқаруға кең өкілеттік береді.

ЖИ-ге негізделген қаржы қызметі жылдамырақ циклдермен, сенімді бақылаумен, жақсырақ шешімдермен және пайымдауға бөлінетін көбірек уақытпен сипатталады. Бұл жол маңызды жұмыс процесінен басталып, дәлелдер негізінде кеңейеді: адамдарға құрал беріңіз, жұмысты қайта құруға көмектесіңіз, жауапкершілікті нақтылап, нәтижені өлшеңіз.

Нөл күнде жабу мен үздіксіз болжам кеңірек мақсатты білдіреді: болып жатқанды сол сәтте түсінетін, басшыларға келесі ықтимал жағдайды көрсететін және компанияға жақсы шешімдерді ертерек қабылдауға көмектесетін қаржы тобын құру.

Нәтижесінде қаржы тобының мүмкіндігі артып, қаржы директоры бизнесті анығырақ көре алады. Бұл сондай-ақ бүкіл компанияның ойлау деңгейін тұрақты құндылыққа айналдыруына арналған жұмыс моделін қалыптастырады. Мен үнемі айтатындай, көрмеген нәрсеңе айнала алмайсың. Қаржы топтарымыз ЖИ мүмкіндіктерін қабылдасын десек, оның іс жүзінде қалай көрінетінін көрсетуіміз керек. Қаржы директорлары ретінде мұны өзімізден бастауымыз қажет.

Менің қаржы тобым мұның іс жүзінде қалай көрінетінін көрсетті. Жазбаны осы жерден көре аласыз⁠(жаңа терезеде ашылады).