ამერიკის ფსიქოლოგთა ასოციაციასთან თანამშრომლობა ახალგაზრდების ფსიქიკურ ჯანმრთელობასა და AI-ზე
ახალგაზრდები უკვე იყენებენ AI-ს სწავლისთვის, შემოქმედებისთვის, კითხვების დასასმელად და რჩევის მისაღებად. მისი გამოყენების ზრდასთან ერთად ოჯახებს, სკოლებს, კლინიცისტებსა და თემებს უფრო მკაფიო მტკიცებულებები, უკეთესი რესურსები და უფრო ძლიერი დაცვის მექანიზმები სჭირდებათ. სწორედ ამიტომ ვთანამშრომლობთ ამერიკის ფსიქოლოგთა ასოციაციასთან (APA), რათა ახალგაზრდებში პასუხისმგებლიანი AI-ის განვითარებისა და გამოყენებისადმი ჩვენს მიდგომას ფსიქოლოგიური მეცნიერება დაედოს საფუძვლად. APA აშშ-ში ფსიქოლოგიის წამყვანი სამეცნიერო და პროფესიული ორგანიზაციაა. მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მისი საქმიანობა დაგვეხმარება განვსაზღვროთ, რა ვიცით, რა რჩება გაურკვეველი და როგორი უნდა იყოს პასუხისმგებლიანი AI ტექნოლოგიის განვითარებასთან ერთად.
„ტექნოლოგია მოზარდების ცხოვრების ნაწილია და ჩვენი პასუხისმგებლობაა, ეს რეალობა უსაფრთხო, ასაკის შესაბამისი და ოჯახების საჭიროებებზე მორგებული გამოცდილებით გავითვალისწინოთ. AI-მ უნდა გააძლიეროს და არა ჩაანაცვლოს რეალური ურთიერთობები და ზრუნვა, რომლებსაც ახალგაზრდები ეყრდნობიან“, — განაცხადა OpenAI-ის ფსიქიკური ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის პროდუქტების პოლიტიკის ხელმძღვანელმა, დოქტორმა სარა იოჰანსენმა. „ეს საქმიანობა ექსპერტებთან ჩვენს მიმდინარე ძალისხმევას ეფუძნება. APA-სა და სხვა წამყვან ექსპერტებთან თანამშრომლობით კვლავ მტკიცებულებებზე ვაფუძნებთ ჩვენს მიდგომას და ვქმნით პრაქტიკულ დაცვის მექანიზმებს, რომლებიც მოზარდების კეთილდღეობას უპირველეს მნიშვნელობას ანიჭებს.“
ამ წლის დასაწყისში APA-სთან ერთად გავმართეთ შედეგიანი შეხვედრა, რომელმაც ფსიქიკური ჯანმრთელობის ორგანიზაციების ხელმძღვანელები, მკვლევრები, კლინიცისტები, პედაგოგები და ახალგაზრდების წარმომადგენლები გააერთიანა. მათ განიხილეს, სად აკლიათ დღეს ახალგაზრდებს მხარდაჭერა და სად შეიძლება AI პასუხისმგებლიანად დაეხმაროს ადამიანებს ინფორმაციის მოძიებასა და რეალურ მხარდაჭერასთან დაკავშირებაში.
ამ საუბრებზე დაყრდნობით, საქმიანობა რამდენიმე მიმართულებას მოიცავს: როგორ შეუძლია AI-ს ახალგაზრდების მხარდაჭერა მძიმე წუთებში; როგორ შეიძლება მისი შექმნა ისე, რომ განვითარების ეტაპს უკეთ შეესაბამებოდეს და უფრო სასარგებლო იყოს; და როგორ შეიძლება მშობლების, მზრუნველებისა და კლინიცისტების უკეთ მომზადება ახალგაზრდების მიერ AI-ის გამოყენების გზამკვლევად. მთელი ეს საქმიანობა დაეფუძნება ადამიანის ქცევის მეცნიერებას, ასევე მშობლების, მზრუნველების, მასწავლებლებისა და თავად ახალგაზრდების მოსაზრებებსა და ცხოვრებისეულ გამოცდილებას. დროთა განმავლობაში ეს საქმიანობა ხელს შეუწყობს უფრო ძლიერი დაცვის მექანიზმებისა და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული მიდგომების ჩამოყალიბებას, რომლებიც განსაზღვრავს AI-ის როლს ახალგაზრდების ცხოვრებაში.
ერთ-ერთი პირველი მიმართულებაა მშობლებისა და მზრუნველებისთვის პრაქტიკული ხელსაწყოების მიწოდება, რათა მათ ოჯახში AI-ის გამოყენებასთან დაკავშირებული საკითხები მართონ, განსაკუთრებით მაშინ, როცა მოზარდები ამ ხელსაწყოების გამოყენებას იწყებენ. APA-სთან ერთად ვგეგმავთ ოჯახებისთვის განკუთვნილი რესურსების შექმნას, რომლებიც მშობლებსა და მზრუნველებს დაეხმარება ჯანსაღი გამოყენების ხელშეწყობაში, იმ შემთხვევების ამოცნობაში, როცა ზრდასრულის ჩარევა შეიძლება საჭირო იყოს, და იმის განმტკიცებაში, რომ AI ხელსაწყოა და არა ადამიანებისა თუ ზრუნვის შემცვლელი. ამ რეკომენდაციების ფართოდ ხელმისაწვდომობას სასკოლო თემებშიც ვგეგმავთ.
APA-სთან ერთად ვეხმარებით სპეციალისტებსაც, რომლებსაც AI-ის შესახებ კითხვებით სულ უფრო ხშირად მიმართავენ. დაგეგმილი საქმიანობა მოიცავს კლინიცისტებისა და სკოლის ფსიქოლოგებისთვის განკუთვნილ რესურსებს, რომლებიც AI-ის ჯანსაღი გამოყენების ხელშეწყობაზე, მასზე გადაჭარბებული დამოკიდებულების ამოცნობასა და არაჯანსაღი გამოყენების შემთხვევაში ჩარევაზე იქნება ორიენტირებული. კვლავ გავაერთიანებთ ჯანდაცვის, განათლების, კვლევის, პოლიტიკის, ტექნოლოგიებისა და ახალგაზრდების უფლებების დაცვის სფეროს ლიდერებს, რათა ახალი გამოცდილება ფართო პროფესიული სფეროსთვის პრაქტიკულ რეკომენდაციებად ვაქციოთ.
აუცილებელია, რომ ეს ძალისხმევა ვარაუდებს კი არ ეფუძნებოდეს, არამედ ცხოვრებისეული გამოცდილების მქონე ადამიანების მონაწილეობით ყალიბდებოდეს. APA-სთან ერთად შევკრებთ მოზარდებს, ოჯახებს, კლინიცისტებს, სკოლის ფსიქოლოგებსა და სხვა მონაწილეებს, რათა უკეთ გავიგოთ, როგორ იყენებენ ახალგაზრდები AI-ს; როგორ ჩნდება AI-სთან დაკავშირებული საკითხები სკოლებში, თერაპიასა და ოჯახურ გარემოში; სად ვერ აკმაყოფილებს არსებული სისტემები საჭიროებებს; და სად შეიძლება AI პასუხისმგებლიანად დაეხმაროს ადამიანებს წვდომის, განათლებისა თუ ორიენტაციის მხრივ.
ეს საქმიანობა ეფუძნება OpenAI-ის ძალისხმევას, გააუმჯობესოს ChatGPT‑ის რეაგირება სენსიტიურ მომენტებში და ახალგაზრდა მომხმარებლების მხარდაჭერა. ჩვენ ვთანამშრომლობთ ფსიქიკური ჯანმრთელობის 260-ზე მეტ ექსპერტთან, რათა ChatGPT‑მ უკეთ ამოიცნოს მძიმე ემოციური მდგომარეობის ნიშნები, მზრუნველად უპასუხოს და ადამიანები რეალური მხარდაჭერისკენ მიმართოს. ასევე გავაფართოეთ ლოკალიზებულ კრიზისულ რესურსებსა და ერთი დაწკაპუნებით ხელმისაწვდომ ცხელ ხაზებზე წვდომა, დავამატეთ შესვენების შეხსენებები და ახალგაზრდა მომხმარებლებისთვის დამატებითი დაცვის მექანიზმები: მშობელთა კონტროლი, უსაფრთხოების საკითხებზე მშობლების შეტყობინება, მოდელის სპეციფიკაციაში 18 წლამდე მომხმარებლებისთვის განსაზღვრული პრინციპები და ასაკის პროგნოზირების მოდელი, რომელიც შესაბამისი გამოცდილებისა და დაცვის ზომების გამოყენებას უწყობს ხელს.
AI შეიძლება ადამიანებს ინფორმაციის უფრო ადრე მოძიებასა და სისტემებში ორიენტირებაში დაეხმაროს, თუმცა ახალგაზრდების კეთილდღეობა მყარ ადამიანურ ურთიერთობებსა და სანდო მხარდაჭერაზეა დამოკიდებული. მოხარული ვართ, რომ ვთანამშრომლობთ APA-სთან და იმ მრავალ მკვლევართან, კლინიცისტსა და პედაგოგთან, რომელთაგანაც კვლავ ვსწავლობთ, რათა AI ნამდვილად ეხმარებოდეს ახალგაზრდებსა და მათზე მზრუნველ, მხარდამჭერ და გზის მაჩვენებელ ადამიანებს.
