Ang laging katuwang

Tala ng mga may-akda: Ito ang unang sanaysay sa aming serye tungkol sa susunod na ekonomiya, na bahagi ng isang bagong plataporma para sa mga malayang tinig na nagsusuri ng kinabukasang may AGI. Inilalahad nito ang aming mga pananaw, hindi ang sa OpenAI o sa aming mga kasamahan.

Natanaw na ng sangkatauhan ang halos pinakasimula ng panahon.

Nagbibigay ang ating mga ekwasyon ng salaysay tungkol sa uniberso mula sa mga unang sandali nito na magkakatugma sa kalakhan. Sa tulong ng ating mga teleskopyo, natanaw natin ang malalayong bahagi ng kalawakan at nasilayan ang maagang kasaysayan nito. Alam natin kung paano isinisilang ang mga bituin at nabubuo ang mga galaksiya.

Gayunman, wala pang taong nakapaglakbay nang lampas sa Buwan.

Saklaw ng mga paliwanag na hinahanap natin ang buong uniberso, samantalang halos hindi pa nakaaalis sa tahanan ang ating mga katawan. Nakikipagsapalaran ang ating mga isip nang lampas na lampas sa abot ng ating mga kamay.

Maaaring dalawang magkaibang bagay ang ibig sabihin ng agwat na iyon.

Isang posibilidad ang hindi natin kailangang lumayo: maaaring maunawaan ang pinakamalalalim na katotohanan mula sa iisang planeta. Gamit ang malinaw na pangangatwiran at episyenteng mga instrumento, natutuklasan natin ang uniberso nang hindi ito binabagtas. Sa ganitong salaysay, umuunlad ang ating kabihasnan sa pamamagitan ng pagpapalalim sa halip na pagpapalawak. Makakatulong itong ipaliwanag kung bakit wala pa tayong nakikitang ibang matalinong nilalang: maaaring nasa isang galaksiyang puno ng mahuhusay na isip tayo, na hindi kailanman kinailangang magpalawak at maging kapansin-pansin sa atin.

Mas nakakatakot ang ikalawang posibilidad. Maaaring naunahan lang ng ating mga isip ang kakayahan nating magsakatuparan. Bawat susunod na hakbang ay nangangailangan ng mas maraming oras at yaman. Hindi tayo kulang sa pangarap, pero kulang tayo sa mga taong magsasakatuparan ng mga ito.

Pinalawak ni Galileo ang ating paningin gamit ang dalawang lente at isang tubo. Para palawakin itong muli ngayon, binuo ng sangkatauhan ang James Webb Space Telescope, isang obserbatoryong nagkakahalaga ng sampung bilyong dolyar, na itinupi sa loob ng isang rocket at ipinadala nang isang milyong milya ang layo. Ang labingwalong napakalaking bahagi ng salamin nito ay ginawa nang may katumpakang limampung nanometro. Nabuo ang obserbatoryo sa tulong ng tatlong daang organisasyon mula sa labing-apat na bansa. Ilang dosenang kamay ang kinailangan para sa ambag ni Galileo. Kinailangan ng Webb ang isang hukbo ng mga tao, at isang pandaigdigang ekonomiyang sumusuporta rito.

Hindi lang mas mahuhusay na isip ang kinailangan para makatanaw nang mas malayo. Kinailangan din ang mas malaking burukrasya.

Mas marami tayong tanong kaysa sa kaya nating saliksikin. Mas marami tayong dinidisenyong eksperimento kaysa sa kaya nating isagawa. Mas mabilis tayong makaisip ng mga malikhaing posibilidad kaysa maisakatuparan ang mga ito. At sa maraming larangan: habang lalo tayong umuunlad, lalong nagiging masalimuot ang pagbuo ng ating mga naiisip.

Pinag-aralan ni Nick Bloom at ng kanyang mga kapwa may-akda⁠(magbubukas sa bagong window) ang produktibidad ng pananaliksik sa buong ekonomiya ng Amerika. Para mapanatili ang batas ni Moore ngayon, kailangan ng mahigit labingwalong ulit na dami ng mananaliksik kumpara noong unang bahagi ng dekada 1970. Sa buong ekonomiya, naging dalawampu't tatlong ulit ang epektibong pagsisikap sa pananaliksik mula noong dekada 1930, samantalang bumagsak sa isang ikaapatnapu't isa ang sinusukat na produktibidad nito.

Dalawang beses na mas mabilis ang paglaki⁠(magbubukas sa bagong window) ng bilang ng mga teknisyan kaysa sa mga siyentista. Dumoble⁠(magbubukas sa bagong window) ang paggamit ng mga espesyalisadong kagamitan sa agham sa loob ng apat na dekada. Limang ulit na mas magastos⁠(magbubukas sa bagong window) ang isang pabrika ng chip ngayon—at mas malawak ang operasyon—kaysa noong tatlumpung taon na ang nakalipas.

Ipinahihiwatig ng mga estadistikang ito na tumataas ang halaga ng higit pang pag-unlad. Umuunlad pa rin ang ekonomiya dahil napupunan ng napakalaking paglago ng gawaing pananaliksik ang lumiliit na bunga ng bawat yunit nito.

Dapat baguhin ng kasaysayang iyon ang pagtingin natin sa henyo: hindi bilang isang bagay na hiwalay sa lahat, kundi bilang isang sangkap sa proseso ng produksyon. Kailangan pa rin ng isang napakahusay na haypotesis ang ebidensya, mga instrumento, at paraan para masubok ito. Hindi pa pag-unlad ang isang ideya kung wala ang makinarya at mga kawani ng suporta para maisakatuparan ito.

Tinatawag ng mga ekonomista na magkatuwang ang dalawang sangkap kapag pinatataas ng pagdami ng isa ang halaga ng isa pa. Sa ganitong diwa, magkatulong ang talino sa pagtuklas at ang kakayahang maisakatuparan ang mga ideya nito. Mas nagiging mahalaga ang isang mahusay na tanong sa astronomiya kapag mas mahusay ang teleskopyo. Mas nagiging mahalaga ang teleskopyo kapag mas mahusay ang tanong.

Pisikal ang ilan sa mga katuwang na ito. Naghihintay ang isang teorya ng particle accelerator; naghihintay ang isang disenyong teknolohikal ng enerhiya at makinaryang kailangan para mabuo ito.

Mas mahirap makita ang iba pang mga katuwang. Marupok ang isang ideya kung nag-iisa lang ito. Kailangan nito ng lahat ng uri ng institusyon. Nagsasama-sama ang mga batas, burukrasya, mekanismo ng pagpopondo, supply chain, at marami pang iba para maisakatuparan ang ideya.

Kailangang maitaguyod ang isang mahusay na ideya sa mahabang hanay ng tamang hakbang sa bawat bahagi ng mga institusyong ito. Tawagin natin itong talinong institusyonal: ang hindi pinaparangal na talino sa pagsasakatuparan. Henyo ang nagdidisenyo ng monumento; mga institusyon ang naglalatag ng bato. Kahanga-hanga ang isa, tila nakakabagot ang isa pa; kapwa lubos na mahalaga.

Kung minsan, iniisip natin ang superintelligence bilang isang bilyong Einstein. Pero kahit sa kabihasnang may isang bilyong Einstein, kailangan pa rin ang karamihan sa kanila sa pagkukuwari at pamamahala ng mga tala ng pananalapi. Magaganap lang ang makabagong pagtuklas kung maayos na tumatakbo ang karaniwang mundo sa paligid nito. Kailangan ng pag-unlad ang lahat—mula sa welder ng tornilyong ikakabit sa teleskopyo, hanggang sa tagapagseguro ng paaralang elementarya na nagturo sa nars na gumamot sa astronomo. Nakasandig ang pag-unlad sa masiglang ekonomiyang madalas nating hindi pansinin sa mga salaysay ng ating pinakadakilang tagumpay.

Tulad ng talino ng tao, ilalaan ang AI kapwa sa mahuhusay na bagong ideya at sa kakayahang institusyonal. Ang tanong ay kung saan nito gugugulin ang mas malaking bahagi ng oras nito.

Binabawasan na ng AI ang kakulangan sa kakayahang magsakatuparan. Nagsusulat ito ng code, naghahanap sa mga hindi pamilyar na literatura, at ginagawang gumaganang prototype ang isang sketch. Parami nang parami ang mga ideyang kayang isulong ng iisang taong may mataas na pangarap, na dati ay nangangailangan ng isang buong organisasyon.

Karamihan sa mga naghahangad na maging filmmaker ay hindi kailanman nabibigyan ng dalawang daang milyong dolyar para subukan ang kanilang kakayahan. Ginugugol ng karamihan sa mga game designer ang buong karera nila sa pagsasakatuparan ng malikhaing pananaw ng iba. Sinisikap nating itaguyod ang mga taong may pinakanatatanging kakayahan, pero hindi maiiwasang may talentong hindi natin mapansin. Sa ganitong pananaw, nagsisimula ang panahon ng katalinuhan sa pagtulong sa mapanlikhang talino ng tao, at pagbibigay sa mas marami sa atin ng mga katuwang upang maisakatuparan ang sarili nating mga ideya.

Maaaring magbunga ito ng napakaraming proyektong may kanya-kanyang katangian, at mas maraming malikhaing gawa sa labas ng mga institusyong dating nagtatakda kung sino ang makagagawa sa mga larangang iyon. Ang kakulangan ay lilipat mula sa pagsasakatuparan tungo sa mahusay na panlasa—ang kakayahang magpasya kung ano ang sulit gawin, anong tanong ang mahalagang itanong, at alin sa isang libong posibleng direksyon ang nararapat tahakin.

Pero maaaring hindi rito magtatapos ang kuwento. Habang nagiging mas may kakayahan ang AI na makabuo ng mahuhusay na bagong ideya sa sarili nito—na maaaring nakikita na natin sa mga larangang tulad ng matematika—nagbibigay ito hindi lang ng paggawa kundi pati ng mga layuning isusulong. Sa halip na ipatupad ang isang programa ng pananaliksik ng tao, nagdidisenyo ito ng libo-libong sarili nitong programa. Lubhang pinararami ng mga AI na henyo ang mga konsepto ng pelikulang sulit buuin at mga haypotesis na sulit subukan. Mas mabilis dumami ang mga ideya kaysa sa kayang suportahan ng imprastruktura.

Nag-aalok ang AI ngayon ng matagal nang hinihintay na ginhawa: sa wakas, nabibigyan ng nararapat na pagkakataon ang ating mahuhusay na ideya. Sa hinaharap, maaaring napakarami nang mahuhusay na ideya kaya mas kukulangin tayo sa kakayahang maisakatuparan ang mga ito kaysa dati.

Sa huli, hindi natin alam kung dadami, liliit, o mananatili ang mga katuwang na kailangan upang maging kapaki-pakinabang ang mga bagong kaalaman. Gaano kalayo ang kayang marating sa kaalaman sa pamamagitan ng pag-iisip lamang? Gaano kalaking burukrasya ang kailangan ng henyo?

Sa aming pananaw, nakasalalay ang sagot sa kung gaano kalayo makararating ang pag-iisip bago ito muling kailangang sumangguni sa realidad.

Inilalarawan namin ang dalawang posibleng landas. Ang una ay isang kabihasnang nagpapalalim, kung saan napagtatagumpayan ng superintelligence ang pangangailangan ng mas maraming pisikal na kapital at burukratikong koordinasyon. Ang ikalawa ay isang kabihasnang nagpapalawak, kung saan higit ang kasalimuotan ng kalikasan kaysa sa kakayahan ng anumang talino—tao man o makina—na umunlad nang walang malalaki at lalong masalimuot na eksperimento sa tunay na mundo.

Sa ngayon, ipinahihiwatig ng kasaysayan ng tao na lumalaki ang pangangailangan sa katuwang na kakayahan. Kasya sa mga kamay ni Galileo ang kanyang teleskopyo; isang kabihasnan ang kinailangan ng Webb. Binuo ng isang maliit na pangkat sa Bell Labs ang unang transistor sa isang mesang gawaan; ngayon, nagmumula ang mga pinakaabanteng pagsulong sa chip sa isang masalimuot na pandaigdigang supply chain. Habang mas malayo ang naaabot, mas malaking bahagi ng kabihasnan ang kailangan para sumuporta rito.

Pero hindi kailangang ang kasaysayang iyon din ang ating maging kapalaran. Kayang mag-imbento ng mahuhusay na isip ng mas episyenteng mga katuwang. Kung enerhiya ang hadlang sa isang bagong particle accelerator, kayang magdisenyo ng henyo ng mas matipid na accelerator o mas mahusay na paraan ng pagkuha ng enerhiya.

Maaari ring palitan ng henyo ang ilan sa mga katuwang nito. Sa pag-iisip, nabuo ni Einstein ang teorya ng relativity mula sa napakakaunting empirikal na datos. Mas marami ang kakailanganin natin. May mga taong basta na lang naaalala ang lahat ng kanilang tipanan—karamihan sa atin ay umaasa sa burukrasya ng Google Calendar.

At kayang pahusayin nang husto ng henyo ang pagpili: piliin ang pinakamagagandang haypotesis na susubukan at iwasan ang magastos na mga kabiguan. Kung pinahuhusay ng bawat dagdag na henyo ang plano, kahit patuloy na lumalaki ang kinakailangang burukrasya, mamumuhunan pa rin tayo nang malaki sa henyo dahil mismo napakamahal ng pagsasakatuparan para sayangin sa maling bagay.

Hindi ganap na mailalarawan ng alinman sa dalawang landas ang ating tunay na kinabukasan, pero maituturing ang mga ito bilang dalawang posibleng direksyon ng ating kabihasnan.

Maisusulong ng talino ang kaalaman sa tatlong paraan. Maaari itong mangatuwiran batay sa mga prinsipyo. Maaari itong humango ng bagong kaalaman mula sa umiiral na ebidensya. O maaari itong mangalap ng bagong ebidensya sa pamamagitan ng pagmamasid at pakikialam sa mundo.

Malayo ang mararating ng unang paraan sa pamamagitan lang ng pag-iisip. Matematika ang pinakadalisay na halimbawa nito. Sa maraming puntong kailangang magpasya sa isang patunay o proyekto, kayang palaging piliin ng isang napakahusay na isip ang tama. Napapalitan nito ang mga taon ng nangangapang paghahanap ng maikli at mas malinaw ang direksyong hanay ng pangangatwiran.

Ang ikalawang paraan ay isa ring bukas na larangan para sa mabilis na pag-unlad. Mas marami na ang ebidensyang nakalap ng sangkatauhan kaysa sa nauunawaan nito. Nalilimitahan ng kakulangan sa talino ng tao ang pag-aaral sa ating datos—mga larawan ng kalawakan, microscope slide, at seksyon ng mga komento online. Nasa mga arkibong siyentipiko ang mga obserbasyong itinala para sagutin ang isang tanong na maaaring may sagot din sa marami pang iba. Kapag sagana ang henyo, makakatuklas ito hindi sa pangangalap ng bago, kundi sa pagkakita sa dati nang naroon. Maaaring makatuklas ito ng bagong uniberso nang walang kinakalap na bagong photon.

Hindi ganoon kadali ang ikatlong paraan dahil kailangan nating makipag-ugnayan sa pisikal na mundo. Kailangan ng panahon para sa mga pisikal na proseso, at madalas ay kaunti lang ang magagawa para pabilisin ang mga ito. Kailangang magreaksyon ang mga kemikal. Kailangang lumaki ang mga organismo. Kailangang buuin ang mga makina. Kailangang tumawid ang mga sasakyang pangkalawakan sa tunay na distansya, alinsunod sa mga limitasyon ng bilis sa kosmos. Kahit ang perpektong isip ay hindi makakamasid sa resulta ng isang eksperimentong hindi pa nagaganap.

Pero maaari nitong subukan. Hindi matatakasan ng isang kabihasnang nagpapalalim ang pangangailangang sumangguni sa realidad. Magiging lubhang matipid ito sa paggawa niyon. Matutukoy ng mas mahusay na pangangatwiran ang iilang eksperimentong talagang mahalaga. Malulutas ng mga simulation ang karamihan at matutukoy ang eksaktong kawalang-katiyakang tanging realidad ang makalilinaw. Kayang isagad ng superintelligence ang episyensya, sa pagdidisenyo ayon sa limitadong yaman nito upang masulit ang mga iyon.

Isipin ang isang laboratoryo ng astrophysics na may ilang haypotesis tungkol sa dark matter. Isinasailalim muna ang mga ito sa pagmomodelo sa computer na napakalapit sa realidad. Sinusuri kung ang bawat teorya ay tugma sa lahat ng umiiral na datos. Pagkatapos lamang ng lahat ng ito kukuha ng iilang bagong larawan ng piling bahagi ng kalangitan para subukan ang mga teoryang may pinakamalaking potensyal. Kailangan pa rin ng kabihasnan ang mga katuwang ng henyo, pero mas malaki ang pakinabang mula sa bawat yunit.

Maaaring maging parang jigsaw puzzle ang landas natin tungo sa kabihasnang nagpapalalim. Madali ang pagsulong sa simula, madali sa dulo, at pinakamahirap sa gitna. Sa simula, kitang-kita ang mga gilid at madaling itugma ang ilang piraso. Pagkatapos ay nauubos ang mga ito, habang napakaliit pa ng nabuong larawan para maging gabay sa iba. Malapit sa dulo, halos ipinapakita na ng mga natitirang puwang kung ano ang dapat ilagay sa mga ito. Sa isang halos kumpletong agham, maaaring mas madali ang mga huling pagtuklas kaysa sa mga pinagsisikapan natin ngayon.

Karaniwan na ito sa agham. Nailarawan ni Mendeleev ang mga elementong hindi pa natutuklasan dahil nililimitahan ng iba pang bahagi ng periodic table kung ano ang maaaring pumuno sa mga kulang. Dahil sa Standard Model, may batayan ang mga pisiko na asahan ang Higgs boson ilang dekada bago natin ito namasdan. Itinuon ang ating mga eksperimento sa paghahanap ng inaasahan nating makita—ang tugma sa umiiral na teorya at datos.

Maaaring makamit ng superintelligence ang kabihasnang nagpapalalim sa pamamagitan ng lubos na pag-unawa sa mga padron ng mundo, kaya alam nito nang eksakto kung anong bagong datos ang kailangan nito. Isusulong nito ang pag-unlad sa pamamagitan ng mas malalim na pag-iisip, sa halip na umasa sa mabagal na pisikal na pagpapalawak.

Kung mangingibabaw ang mga pagtitipid na iyon, mabilis na mapalalalim ng kabihasnan ang kakayahan nitong gamitin ang kalikasan, nang hindi gaanong nangangailangan ng talinong institusyonal para pamahalaan ang napakalalaking bagong kagamitang pang-eksperimento. Maaaring manatiling maliit ang pisikal na saklaw nito habang lumalalim ang karunungan nito.

Napakarami na nating naunawaan bilang tao tungkol sa ating uniberso nang hindi kailanman umaalis sa ating tahanan. Ipagpapatuloy ng kabihasnang nagpapalalim ang tradisyong iyon.

Pero maaaring mahigitan ng pangangailangan sa bagong ebidensya ang mga natitipid na ito. Maaaring mapamura ng talino ang bawat pagsangguni sa realidad, habang nakatutuklas ito ng mas maraming dahilan para gawin iyon. Nagbubukas ang mas mahuhusay na instrumento ng mas maseselang larangan ng pagtuklas. Maaaring gawing kapaki-pakinabang ng mas mabibilis na eksperimento ang pagsasagawa ng dagdag pang mga eksperimento.

Kung halimbawa ng kabihasnang nagpapalalim ang halos purong pag-iisip na ginamit ni Einstein upang mabuo ang kanyang mga teorya ng relativity, maaaring biyolohiya naman ang pinakamalinaw na paunang larawan ng kabihasnang nagpapalawak. Sa kabila ng lahat ng kaalamang naipon natin at lahat ng datos na nagamit natin, kailangan pa ring subukan ang mga bagong gamot sa maraming tao para malaman kung ligtas at epektibo ang mga ito. Kaya na ng mga makina na gayahin ang mga prosesong biyolohikal, kaya nasusubukan ng mga biyologo ang mga bagong gamot sa computer sa halip na sa mga pisikal na eksperimento. Pero hindi sapat ang pagkakatugma ng mga digital na simulation sa tunay na mundo para mapalitan ang malawakang pagsubok sa tao. Habang mas maraming kandidatong gamot ang nagmumula sa makina, lalong nagiging hadlang ang pangangailangan ng aktuwal na pagsubok.

Sa isang kabihasnang nagpapalawak, hindi sapat ang henyo lamang para umunlad. Mas mabilis lumalaki ang ating pangangailangan sa mga pisikal na yaman—at sa burukrasyang mamamahala sa paggamit ng mga ito—kaysa sa kakayahan ng isang mahusay na isip na tipirin ang alinman sa dalawa.

Maaaring ito ang maging landas natin kahit lubhang mahigitan ng mga AI system sa hinaharap ang talino ng tao. Kayang magdisenyo ng superintelligence ng mga eksperimentong pang-isang siglo sa loob ng isang hapon, at pagkatapos ay gugulin ang siglong iyon sa paghihintay na maisakatuparan ang mga ito ng kalikasan at makinarya. Sa gayong mundo, mas mahalagang ilaan ang talino sa mga prosesong institusyonal na kailangan para maisakatuparan ang mga ideya kaysa sa mismong pagbuo ng mga ito.

Lalong titindi ang epektong ito kung bawat susunod na hakbang ay nangangailangan ng mas marami pang imprastruktura ng suporta.

Dito, mas maliit ang magiging bahagi ng pag-iisip at mas malaki ang sa pagtatayo. Nagiging awtomatiko ang mga laboratoryo. Dumarami ang mga pabrika. Tumataas ang produksyon ng enerhiya. Nangingibabaw ang talinong institusyonal upang maisakatuparan ang lahat ng ito. Nagiging tagapagpasulong ng kaalaman ang pisikal na pagpapalawak, at lumalawak ang kabihasnan dahil lumampas na ang mga tanong nito sa kakayahan nitong makakuha ng mga sagot. Mas maraming materyal, mas maraming enerhiya, mas maraming datos para magpatuloy.

Ang Dyson sphere ay isang sukdulang larawan ng kinabukasang ito. Kailangan ng mga pambihirang pagtuklas para maidisenyo ito, pero hindi pag-iisip ng mga bagong ideya ang bubuo sa kalakhan ng proyekto. Konstruksyon at logistika ito sa di-maarok na lawak.

Kailangan ng mahuhusay na isip para iguhit ang plano ng Dyson sphere. Magiging isa rin ito sa mga proyektong pinakapaulit-ulit, pinakanakakabagot, at pinakamahirap organisahin na naisagawa kailanman.

Hindi ito kabiguan ng talino, kundi bunga ng tagumpay nito. Mas mahuhusay na isip ang nakatutuklas ng mas maraming kapaki-pakinabang na proyekto; mas maraming materyal ang kailangan para maisakatuparan ang mas masalimuot na mga proyekto.

Kung gayon, maaaring hindi ang pagiging henyo ang pambihirang lakas ng superintelligence. Sa halip, maaaring ito ang kahandaan nitong gampanan ang burukrasya—ang pag-ugnayin ang napakalawak na makinaryang teknolohikal at institusyonal na kailangan para maisakatuparan ang mga ideya sa patuloy na lumalaking saklaw.

Halos lahat ng talino ng makina ay ilalaan hindi sa kahanga-hangang gawain, kundi sa nakakabagot.

Maaaring ang mga likas na hangganan sa bilis ng pisikal na pagpapalawak ang siyang pumigil sa higit pang pag-unlad. Materyal na gawain ang pagbuo ng makinaryang kukuha ng enerhiya ng isang bituin, gaano man kabilis maiguhit ang mga plano. Sa kabila nito ay may iba pang mga bituin at galaksiya, at ang layo mismo, sa abot ng alam natin, ay naglilimita sa bilis: walang sasakyang makapaglalakbay at walang signal na makababalik nang mas mabilis sa liwanag. Mabagal ang isang kabihasnang nagpapalawak. Maaaring libo-libong taon, o marahil milyun-milyong taon, ang pagitan ng malalaking pagbabago nito. Mas matagal ang bawat susunod na hakbang.

Magmumukhang mabilis na pambungad lamang ang mga rebolusyong agrikultural at industriyal sa isang mas mahabang kasaysayan na mas mabagal ang pag-unlad.

Posibleng mahigitan ng mga AI system sa hinaharap ang tao kapwa sa pagbuo ng mga frontier na kaalaman at sa pag-uugnay ng mga yamang kailangan upang magamit ang mga ito sa praktika. Pero hindi nababawasan ng posibilidad na ito ang halaga ng pagkamausisa ng tao.

Una, tungkulin pa rin nating maghanap ng kaalaman, kahit mukhang mas mahusay dito ang mga makina. Maaaring mayroon nang mga isip sa uniberso na higit na marunong kaysa sa atin, na may mga sagot sa mga tanong na siyentipiko at moral na hindi natin kayang unawain. Gayunman, sinisikap pa rin nating unawain ang mundo sa sarili nating paraan. Hindi iyon magbabago sa pagdating ng ibang talino—kahit tayo mismo ang bumuo nito. Hangga't hindi natin tiyak na wala nang natatanging maiaambag ang sangkatauhan, ang pagsuko ay pagsasayang sa anumang tayo lang ang makapagdaragdag sa mundo. Tungkulin pa rin nating patuloy na magtanong at magsikap sumagot.

Ikalawa, maaaring may relatibong bentahe tayo sa talino sa pagtuklas kumpara sa talinong institusyonal. Ibig sabihin, kahit mas mahina tayo sa parehong gawain, mas mahusay tayo sa una kung paghahambingin ang dalawa, kaya doon tayo magpapakadalubhasa. Mas gusto ng tao ang malikhaing gawain kaysa sa nakagawiang paulit-ulit na trabaho, samantalang walang ganitong kagustuhan ang mga robot.

Ikatlo, may pakinabang sa pagkakaiba-iba. Kahit magaya ng mga makina ang karamihan sa pag-iisip ng tao, makapag-aambag tayo ng malikhaing pagkakaiba-iba kung may mapapanatili tayong pagiging natatangi. Mananatili ang malaking bahagi ng talino ng makina sa sarili nitong sistemang nagpapanatili rito, pero magagamit natin ang isang maliit na bahagi para sa ating mga malikhaing layunin. Munting bahagi lang ng kabuuan, pero sagana para sa ating saklaw at higit na marami kaysa sa mga yamang mayroon tayo ngayon.

Hindi nag-iisa ang mapanlikhang talino. Kailangan nito ang mundo, at kailangan ng henyo ang mga tagapagtayo upang maisakatuparan ang malikhaing pananaw nito.

Malaking bahagi ng talino ng tao ngayon ang nauukol sa hindi kinikilalang gawain ng pagsasakatuparan ng mga ideya. Mamanahin ng mga isip ng makina ang ganitong pag-asa sa iba. Hindi maaaring lahat sila ay maging mga tanyag na henyo. Kailangan din nilang maging mga burukrata.

Ang ating magiging kasaysayan—at ang bilis ng pag-unlad nito—ay nakasalalay sa kung mangangailangan ng mas maraming yaman ng mundo ang mahuhusay na isip, o mas marami silang magagawa gamit ang mas kaunti.