Καλύτερες απαντήσεις, ευρύτερη σκέψη: Οφέλη από ChatGPT και εκπαίδευση στην κριτική σκέψη

Τι συμβαίνει όταν οι φοιτητές χρησιμοποιούν το ChatGPT σε μια εργασία με πραγματικό αντικείμενο; Η βελτίωση της ποιότητας γίνεται εις βάρος της πρωτοτυπίας;

Ένα νέο πείραμα ερευνητών του Πανεπιστημίου Bocconi, σε συνεργασία με το OpenAI Economic Research, διαπίστωσε ότι η πρόσβαση στο ChatGPT και η εκπαίδευση στην κριτική σκέψη έχουν διακριτά και συμπληρωματικά αποτελέσματα. Η πρόσβαση στο ChatGPT βελτίωσε την ποιότητα και τη συνοχή των εργασιών των φοιτητών, ενώ μια άσκηση αιτιώδους συλλογιστικής —μιας μορφής κριτικής σκέψης— τους βοήθησε να αναπτύξουν πιο πρωτότυπες ιδέες. Οι φοιτητές που απέκτησαν πρόσβαση στο ChatGPT και έλαβαν την εκπαίδευση παρουσίασαν και τα δύο αποτελέσματα.

Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν επίσης τη σημασία μιας ολιστικής προσέγγισης στην αξιολόγηση της προόδου των φοιτητών. Καθώς η ΤΝ διευκολύνει τους φοιτητές να συντάσσουν άρτιες απαντήσεις, οι εργασίες ίσως χρειαστεί να προσαρμοστούν ώστε να αξιολογούν και άλλα επιθυμητά χαρακτηριστικά, όπως η πρωτοτυπία. 

Στο πείραμα, περισσότεροι από 1.000 πρωτοετείς προπτυχιακοί φοιτητές του Πανεπιστημίου Bocconi ασχολήθηκαν με μια πραγματική επιχειρηματική υπόθεση, αναπτύσσοντας προτάσεις μάρκετινγκ για το κατάστημα αναμνηστικών ειδών του πανεπιστημίου.

Οι φοιτητές κατανεμήθηκαν τυχαία ανά διδακτική ώρα σε μία από τέσσερις ομάδες, οι οποίες έλαβαν: πρόσβαση στο ChatGPT (GPT‑4o), εκπαίδευση στην αιτιώδη συλλογιστική, και τα δύο ή κανένα από τα δύο. Η αιτιώδης συλλογιστική είναι μια συγκεκριμένη μορφή κριτικής σκέψης που αφορά τη σύνδεση αιτίας και αποτελέσματος και την εξήγηση του γιατί μια συγκεκριμένη λύση μπορεί να λειτουργήσει ή όχι. Η εκπαίδευση που έλαβαν οι φοιτητές δεν σχετιζόταν με την ΤΝ. Αντίθετα, δίδασκε έννοιες αιτιώδους συλλογιστικής μέσω μιας άσκησης που περιλάμβανε παιχνίδι, παραδείγματα, ερωτήσεις και ανατροφοδότηση. 

Οι εργασίες των φοιτητών αξιολογήθηκαν από εκπαιδευμένους βαθμολογητές με βάση μια κλίμακα πέντε βαθμών. Ξεχωριστά, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν αυτοματοποιημένη ανάλυση κειμένου για να μετρήσουν τον αριθμό και την ποικιλία ιδεών κάθε εργασίας, τις ενδείξεις αιτιώδους συλλογιστικής και την ομοιότητά της με τις εργασίες τριών ειδικών. 

Οι φοιτητές που είχαν πρόσβαση στο ChatGPT συγκέντρωσαν σχεδόν έναν ολόκληρο βαθμό περισσότερο στην πεντάβαθμη κλίμακα. Οι απαντήσεις τους περιλάμβαναν περισσότερες ιδέες, ακολουθούσαν σαφέστερη λογική και έμοιαζαν περισσότερο με προτάσεις γραμμένες από ειδικούς. Με άλλα λόγια, η ΤΝ βοήθησε αρχάριους να παράγουν εργασίες που έμοιαζαν πιο επαγγελματικές. Το σημαντικό είναι ότι οι φοιτητές δεν ανέθεταν απλώς τις εργασίες τους στο ChatGPT. Εξακολουθούσαν να πρέπει να αποφασίσουν τι θα ρωτήσουν, να αξιολογήσουν τις απαντήσεις και να επιλέξουν τι θα συμπεριλάβουν στην τελική εργασία τους. 

Η άσκηση κριτικής σκέψης έφερε ένα πιο απροσδόκητο αποτέλεσμα. Οι φοιτητές που ολοκλήρωσαν την άσκηση εξήγησαν σαφέστερα γιατί οι ιδέες τους θα μπορούσαν να λειτουργήσουν και πότε θα μπορούσαν να αποτύχουν. Ωστόσο, δεν έλαβαν υψηλότερη βαθμολογία στην κλίμακα αξιολόγησης, η οποία μετρούσε μόνο πόσο καλά οι προτάσεις ανταποκρίνονταν σε δύο συνήθεις στόχους μάρκετινγκ: την αύξηση της αναγνωρισιμότητας και της χρήσης του πανεπιστημιακού καταστήματος.

Η ανάλυση κειμένου αποκάλυψε ένα ακόμη όφελος που δεν αποτύπωνε η κλίμακα αξιολόγησης. Στο σύνολο της ομάδας, οι φοιτητές που ολοκλήρωσαν την άσκηση ανέπτυξαν μεγαλύτερο εύρος ιδεών, οι οποίες διέφεραν περισσότερο από εκείνες των συμφοιτητών τους. Αυτό έχει σημασία, επειδή μια παραδοσιακή κλίμακα αξιολόγησης, όπως αυτή που χρησιμοποιήθηκε για τη βαθμολόγηση των φοιτητών στο συγκεκριμένο πείραμα, μπορεί να επιβραβεύει μια σαφή και καλά δομημένη απάντηση, παραβλέποντας όμως αν ένας φοιτητής είχε μια ιδέα που δεν σκέφτηκε κανένας άλλος.

Είναι εύκολο να παρουσιαστεί η συζήτηση για την εκπαίδευση ως δίλημμα: πρέπει οι φοιτητές να μάθουν να σκέφτονται μόνοι τους ή να μάθουν να χρησιμοποιούν την ΤΝ;

Το συγκεκριμένο πείραμα αναδεικνύει ότι και τα δύο είναι πολύτιμα, το καθένα με διαφορετικό τρόπο. Η πρόσβαση στην ΤΝ βοήθησε τους φοιτητές να δώσουν πιο άρτιες απαντήσεις, με περισσότερες ιδέες και μεγαλύτερη λογική συνοχή. Η εκπαίδευση στην κριτική σκέψη τούς ενθάρρυνε να αναπτύξουν μεγαλύτερο εύρος πρωτότυπων ιδεών, να αμφισβητούν παραδοχές και να εξηγούν γιατί οι ιδέες τους θα μπορούσαν να λειτουργήσουν.

Σε συνδυασμό, λειτουργούν συμπληρωματικά. 

Οι φοιτητές που απέκτησαν πρόσβαση στο ChatGPT και ολοκλήρωσαν την άσκηση κριτικής σκέψης παρουσίασαν τα οφέλη και των δύο. Η ποικιλία των ιδεών τους ήταν αντίστοιχη με εκείνη των φοιτητών που ολοκλήρωσαν μόνο την άσκηση. Οι βαθμολογίες τους και ο αριθμός των ιδεών τους ήταν παρόμοια με εκείνα των φοιτητών που είχαν μόνο πρόσβαση στο ChatGPT. Οι εργασίες τους παρουσίαζαν επίσης μεγαλύτερη λογική συνοχή και περισσότερες ενδείξεις αναζήτησης εξηγήσεων και αμφισβήτησης παραδοχών. Συνολικά, αυτή η ομάδα παρουσίασε βελτίωση στο ευρύτερο φάσμα μετρήσεων. 

Ο τυχαιοποιημένος σχεδιασμός του πειράματος επέτρεψε στους ερευνητές να εξετάσουν διεξοδικά αυτούς τους διαφορετικούς παράγοντες, διαχωρίζοντας τα αποτελέσματα της πρόσβασης στο ChatGPT και της άσκησης κριτικής σκέψης από το αποτέλεσμα του συνδυασμού τους. Έτσι, το πείραμα αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμη συμβολή στο ταχέως αναπτυσσόμενο ερευνητικό έργο σχετικά με τον αντίκτυπο της ΤΝ στους φοιτητές και τον βέλτιστο τρόπο οργάνωσης και υποστήριξης της μάθησής τους. 

Η διαφορά ανάμεσα στην επίδραση που είχε η άσκηση στους φοιτητές και σε όσα αποτύπωσε η παραδοσιακή κλίμακα αξιολόγησης υποδεικνύει μια ευρύτερη πρόκληση για τα εκπαιδευτικά ιδρύματα. 

Αν η ΤΝ μπορεί να βοηθήσει τους φοιτητές να παράγουν άρτιες εργασίες επιπέδου ειδικού, τότε η εξέταση μόνο της τελικής απάντησης αποκαλύπτει λιγότερα για το τι πραγματικά κατανοεί ένας φοιτητής. 

Πολλοί εκπαιδευτικοί προβληματίζονται ήδη μπροστά στο ενδεχόμενο να χρειαστεί να αλλάξουν οι εργασίες και οι αξιολογήσεις. Αυτό εντάσσεται σε μια μακρόχρονη πορεία δεκαετιών, κατά την οποία η τεχνολογία και η εκπαίδευση εξελίσσονται παράλληλα για να καλλιεργούν τις δεξιότητες που χρειάζονται οι φοιτητές στη σύγχρονη κοινωνία.

Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν τη σημασία της επιβράβευσης των φοιτητών για εργασίες που αντανακλούν πρωτοτυπία, συλλογιστική και εξέταση πολλαπλών προσεγγίσεων, και όχι μόνο για τις πιο συμβατικές ή άρτιες απαντήσεις. 

Το βασικό συμπέρασμα: Η ΤΝ βοήθησε τους φοιτητές να βελτιώσουν τις απαντήσεις τους. Η εκπαίδευση στην κριτική σκέψη τούς βοήθησε να διευρύνουν το φάσμα των ιδεών τους. Τα δύο στοιχεία διαδραματίζουν συμπληρωματικούς ρόλους στην προετοιμασία των φοιτητών για το μέλλον.