Αναχαίτιση εγκληματικού κυκλώματος απάτης με έδρα την Καμπότζη

Νωρίτερα φέτος, ανακόψαμε τη δράση ενός κυκλώματος απάτης με έδρα την Καμπότζη, το οποίο χρησιμοποιούσε το ChatGPT για να υποστηρίζει επενδυτικές και ερωτικές απάτες, απάτες με τυχερά παιχνίδια και απάτες στις οποίες οι δράστες παρίσταναν εκπροσώπους διωκτικών αρχών. Αρχίσαμε να διερευνούμε αυτή τη δραστηριότητα έπειτα από πληροφορία συναδέλφων μας στο WhatsApp και έκτοτε έχουμε κοινοποιήσει πρόσθετες ενδείξεις απειλών σε συνεργάτες του κλάδου και στις αρμόδιες αρχές.

Η επιχείρηση αυτή αναδεικνύει μια σημαντική πραγματικότητα των σύγχρονων δικτύων απάτης: οι οργανωμένες εγκληματικές ομάδες σπάνια περιορίζονται σε έναν μόνο τύπο απάτης. Αντίθετα, εκμεταλλεύονται ευκαιριακά τυχόν αφηγήματα, περσόνες και τακτικές θεωρούν αποτελεσματικότερες για να εξαπατήσουν τα θύματα. Στις έρευνές μας παρατηρούμε συχνά δράστες να περνούν από έναν τύπο απάτης σε άλλον ή να συνδυάζουν πολλές τεχνικές απάτης στην ίδια επιχείρηση.

Ορισμένοι χρήστες του δικτύου δημιούργησαν επίσης περιεχόμενο που υποδήλωνε διασυνδέσεις με εμπορία ανθρώπων και εξαναγκασμό σε εγκληματικές πράξεις. Οι παρατηρήσεις αυτές συνάδουν με εκτενή δημόσια δημοσιεύματα⁠(ανοίγει σε νέο παράθυρο) που περιγράφουν⁠(ανοίγει σε νέο παράθυρο) οργανωμένες εγκληματικές ομάδες στη Νοτιοανατολική Ασία, οι οποίες προσελκύουν εργαζομένους με υποσχέσεις νόμιμης απασχόλησης και κατόπιν τους παγιδεύουν σε καθεστώτα δουλείας λόγω χρέους και εξαναγκασμού. Παρότι δεν μπορούμε να εξακριβώσουμε ανεξάρτητα τις συνθήκες κάθε εμπλεκόμενου ατόμου, αυτή η δραστηριότητα υπενθυμίζει ότι όσοι διαπράττουν απάτες μπορεί να είναι και οι ίδιοι θύματα εκμετάλλευσης.

Αποκλείσαμε ένα συντονισμένο δίκτυο λογαριασμών ChatGPT που κατά πάσα πιθανότητα προερχόταν από την Καμπότζη και πιθανότατα δρούσε μέσα ή γύρω από το Ποϊπέτ, μια πόλη στην επαρχία Μπαντέι Μεντσέι, την οποία δημόσια δημοσιεύματα⁠(ανοίγει σε νέο παράθυρο) έχουν επανειλημμένα⁠(ανοίγει σε νέο παράθυρο) συνδέσει⁠(ανοίγει σε νέο παράθυρο) με εγκαταστάσεις διαδικτυακής απάτης και επιχειρήσεις εμπορίας ανθρώπων.

Το δίκτυο χρησιμοποίησε τα μοντέλα μας για να δημιουργεί και να υποστηρίζει τη λειτουργία πλαστών διαδικτυακών περσόνων, να συντάσσει και να μεταφράζει μηνύματα προς τους στόχους, να δημιουργεί προωθητικό περιεχόμενο για τα δόλια σχήματά του και να διεκπεραιώνει καθημερινές εργασίες.

Όπως και σε προηγούμενα⁠(ανοίγει σε νέο παράθυρο) δίκτυα απάτης των οποίων ανακόψαμε τη δράση, ορισμένοι χρήστες αξιοποίησαν επίσης το ChatGPT για διοικητικές εργασίες, όπως τη σύνταξη εσωτερικών ανακοινώσεων, τη μετάφραση μηνυμάτων μεταξύ εργαζομένων και την καταγραφή θεμάτων που φαίνονταν να αφορούν προσλήψεις, καθεστώς μετανάστευσης, συνθήκες εργασίας και πειθαρχικά ζητήματα προσωπικού.

Το δίκτυο διεξήγε ταυτόχρονα πολλούς τύπους απάτης, συνδυάζοντας συχνά στοιχεία από διαφορετικά σχήματα. Για παράδειγμα, οι δράστες χρησιμοποιούσαν περσόνες σε πλατφόρμες γνωριμιών για να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των στόχων και στη συνέχεια τους παρουσίαζαν δόλιες επενδυτικές ευκαιρίες σε κρυπτονομίσματα και συναλλαγές χρυσού άμεσης παράδοσης. Άλλοι χρήστες διεξήγαν μακροσκελείς ερωτικές συνομιλίες με στόχους χρησιμοποιώντας πλαστές ταυτότητες, παρίσταναν εκπροσώπους διαδικτυακών πλατφορμών τυχερών παιχνιδιών που πρόσφεραν ανύπαρκτα μπόνους και κέρδη ή προσποιούνταν ότι ανήκαν σε διωκτικές αρχές και έλεγαν στους στόχους ότι έπρεπε να πληρώσουν πρόστιμα για σοβαρά ποινικά αδικήματα.

Παρότι οι αφηγήσεις διέφεραν, οι χρήστες σε όλο το δίκτυο παρουσίαζαν σταθερά το ίδιο βασικό μοτίβο παραπλανητικής συμπεριφοράς. Για παράδειγμα, δημιουργούσαν και διαχειρίζονταν πλαστά προφίλ γνωριμιών, ανύπαρκτους ειδικούς επενδύσεων και ψεύτικες περσόνες στελεχών διωκτικών αρχών. Δημιουργούσαν επίσης εικόνες πλαστογραφημένων εγγράφων, όπως διαβατηρίων, νομικών ειδοποιήσεων, επιβεβαιώσεων αγοράς μετοχών και διεπαφών πλατφορμών τυχερών παιχνιδιών.

Όπως έχουμε επισημάνει σε⁠(ανοίγει σε νέο παράθυρο) προηγούμενες⁠(ανοίγει σε νέο παράθυρο) εκθέσεις⁠(ανοίγει σε νέο παράθυρο), οι απατεώνες ακολουθούσαν ένα κοινό μοτίβο στις επαφές τους με τους στόχους, το οποίο περιγράφουμε ως προσέγγιση (έναρξη επαφής), συναισθηματική φόρτιση (πρόκληση συναισθήματος) και χτύπημα (απόσπαση χρημάτων).

• Η προσέγγιση: Το δίκτυο χρησιμοποιούσε το ChatGPT για να μεταφράζει και να δημιουργεί συνομιλίες με στόχους σε πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων, όπως το WhatsApp και το Telegram. Οι απατεώνες δημιουργούσαν επίσης περιεχόμενο για μέσα κοινωνικής δικτύωσης και αναζητούσαν υλικό για προφίλ γνωριμιών, ώστε να υποστηρίζουν τις πλαστές περσόνες τους.

• Η συναισθηματική φόρτιση: Τα μηνύματα των απατεώνων βασίζονταν συχνά σε συναισθηματική πίεση και τεχνικές οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Μεταξύ άλλων, υπόσχονταν εγγυημένες αποδόσεις και επενδύσεις «χωρίς κίνδυνο», χρησιμοποιούσαν ερωτική γλώσσα, ζητούσαν οι συνομιλίες να παραμείνουν μυστικές και πίεζαν τους στόχους να ενεργήσουν προτού λήξουν ανύπαρκτα μπόνους.

• Το χτύπημα: Οι απατεώνες έδιναν εντολή στα θύματα να καταθέσουν χρήματα για να ξεκλειδώσουν υποτιθέμενες ανταμοιβές, να πληρώσουν τέλη ενεργοποίησης ή ανύπαρκτα πρόστιμα και στη συνέχεια να στείλουν στιγμιότυπα οθόνης των μεταφορών ή στοιχεία λογαριασμού ως απόδειξη πληρωμής.

Πέρα από τις απάτες, ορισμένοι χρήστες δημιούργησαν περιεχόμενο που υποδήλωνε συμμετοχή σε άλλες δραστηριότητες οι οποίες παραβιάζουν τις πολιτικές μας και τις οποίες εντοπίζουμε και ανακόπτουμε, όπως την εμπορία ανθρώπων ή την καταναγκαστική εργασία. Σε αυτές περιλαμβανόταν η δημιουργία διαφημίσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για θέσεις «συνομιλητών» στο Ποϊπέτ, με υποσχέσεις για αεροπορικά εισιτήρια, στέγαση, γεύματα, θεωρήσεις εισόδου και άδειες εργασίας.

Άλλες δραστηριότητες φαίνονταν να σχετίζονται με τη διαχείριση των εργαζομένων στο εσωτερικό της επιχείρησης. Οι χρήστες τηρούσαν αρχεία για χρέη εργαζομένων, κρατήσεις από μισθούς, πειθαρχικά πρόστιμα και αποπληρωμές δανείων, ενώ μετέφραζαν συζητήσεις σχετικά με το καθεστώς μετανάστευσης, τις άδειες εργασίας, την παραμονή μετά τη λήξη της θεώρησης εισόδου και τα κίνητρα προσλήψεων.

Ορισμένες συνομιλίες αναφέρονταν επίσης σε ενδείξεις κράτησης, απόπειρες διαφυγής και πιθανές ποινικές ευθύνες ατόμων που είχαν πέσει θύματα εμπορίας ανθρώπων και είχαν εξαναγκαστεί να εργάζονται σε επιχειρήσεις απάτης. Παρότι αυτές οι συνομιλίες δεν μας επιτρέπουν να εξακριβώσουμε τις συνθήκες κανενός συγκεκριμένου ατόμου, συνάδουν με εκτενή δημόσια δημοσιεύματα⁠(ανοίγει σε νέο παράθυρο) που περιγράφουν⁠(ανοίγει σε νέο παράθυρο) τις δραστηριότητες οργανωμένων εγκληματικών ομάδων στη Νοτιοανατολική Ασία.

Αποκλείσαμε τους λογαριασμούς ChatGPT που σχετίζονταν με αυτή την επιχείρηση, κοινοποιήσαμε σχετικές ενδείξεις σε συνεργάτες του κλάδου και στις αρμόδιες αρχές και λάβαμε μέτρα ώστε να δυσκολέψουμε την εκ νέου πρόσβαση αυτών των δραστών στα προϊόντα και τις υπηρεσίες μας.

Η συνολική έκταση των οικονομικών απωλειών που συνδέονται με το δίκτυο παραμένει άγνωστη, αλλά, σύμφωνα με τις επικοινωνίες των ίδιων των απατεώνων, η επιχείρηση ενδέχεται να είχε έρθει σε επαφή με εκατοντάδες στόχους μέσω πολλών τύπων απάτης. Συνομιλίες χρηστών αναφέρονταν σε μεμονωμένα θύματα που έχασαν χιλιάδες δολάρια, αν και δεν μπορούμε να επαληθεύσουμε ανεξάρτητα αυτούς τους ισχυρισμούς.

Σε γενικότερο επίπεδο, αυτή η υπόθεση επιβεβαιώνει δύο τάσεις. Πρώτον, τα οργανωμένα δίκτυα απάτης μπορεί να έχουν πολύ διαφοροποιημένη δράση, εφαρμόζοντας ταυτόχρονα πολλά δόλια σχήματα αντί να περιορίζονται αυστηρά σε έναν μόνο τύπο απάτης. Δεύτερον, τα όρια μεταξύ διαδικτυακής απάτης, οργανωμένου εγκλήματος και εμπορίας ανθρώπων είναι συχνά δυσδιάκριτα. Επομένως, η αποτελεσματική αναχαίτιση απαιτεί να στοχεύουμε όχι μόνο τη δραστηριότητα εξαπάτησης των θυμάτων, αλλά και τις εγκληματικές οργανώσεις που τη συντονίζουν και αποκομίζουν κέρδη από αυτήν.