Rusya kaynaklı yeni bir gizli etki kampanyasının engellenmesi

Misyonumuz, genel yapay zekanın tüm insanlığa fayda sağlamasını güvence altına almaktır. Bu misyonu, insanların zorlu sorunları çözmesine yardımcı olan yapay zeka araçları geliştirmek üzere yeniliklerimizi kullanıma sunarak ilerletiyoruz. Buna, gizli etki operasyonlarını (IO) tespit etmemizi, araştırmamızı, engellememizi ve açığa çıkarmamızı sağlayan araçlar geliştirmek de dâhil. Bu operasyonlar, arkasındaki aktörlerin gerçek kimliğini veya niyetlerini açıklamadan kamuoyunu manipüle etmeye ya da siyasi sonuçları etkilemeye yönelik aldatıcı girişimlerdir.

Kısa süre önce, merkezi İsrail'de bulunan ve kendisini “uzman topluluğu” olarak tanımlayan International Burke Institute'ü (IBI) tanıtmak için kullanılan, Rusya kökenli bir grup ChatGPT hesabını yasakladık. Yapay zeka tarafından oluşturulan sosyal medya gönderilerine ilişkin bir soruşturma olarak başlayan süreç, bizi çok daha geniş bir etki operasyonuna götürdü. Operasyon; kopyalanmış ve yanlış kişilere atfedilmiş akademik çalışmalar içeren bir web sitesi, Rusya'yı olumlu gösteren bir “egemenlik” endeksi ve operatörlerin Rusya kökenli olduğunu gizleme çabaları etrafında kurulmuştu. Kampanya nispeten küçük kitlelere ulaşmış gibi görünse de ayrıntılı yapısı, onu Ukrayna'daki savaşın başlangıcından bu yana engellediğimiz diğer Rusya bağlantılı⁠(yeni bir pencerede açılır) etki⁠(yeni bir pencerede açılır) operasyonlarından⁠(yeni bir pencerede açılır) ayırıyor⁠(yeni bir pencerede açılır). Bu rapor, operasyonun nasıl işlediğini, ChatGPT'nin operasyondaki rolünü ve operasyonu engellemek için neler yaptığımızı açıklıyor.

Büyük olasılıkla Rusya kökenli olan bir grup ChatGPT hesabını yasakladık. Operatörler, Substack, Telegram, X, Facebook ve LinkedIn'de yayımlanan sosyal medya yorumlarını oluşturmak için Rusça promptlar kullandı. Oluşturdukları yorumların çoğu İngilizceydi ve operatörler ChatGPT'ye Rus olduklarını belli edebilecek tüm dilsel ipuçlarını gizlemesi talimatını verdi. Modellerimize Rusya'dan erişime izin vermediğimiz için platformumuza VPN kullanarak eriştiler.

Oluşturulan içeriklerin büyük bölümü, kendisini “uzman topluluğu” olarak tanımlayan International Burke Institute'ü (IBI) tanıtmaya yönelikti. IBI markası, Şubat 2025'te kaydedilmiş bir web sitesiyle bağlantılıydı. Bu site, Enstitünün merkezinin İsrail'de olduğunu iddia ediyordu. Sitede yayımlanan makaleler modellerimizle oluşturulmamıştı. Birçoğu gerçek akademik çalışmalardan kopyalanmış, bazen de yanlış kişilere atfedilmişti. Bazıları bir Slav dili konuşuru tarafından yazılmış ve makineyle çevrilmiş gibi görünüyordu. Örneğin aşağıdaki IBI web sitesi ekran görüntüsünde, en makul açıklaması bir Slav dilinden sözcüğü sözcüğüne yapılmış makine çevirisi olan doğal olmayan bir ifade kullanılıyor.

Bildiğimiz kadarıyla bu, daha önce bildirilmemiş yeni bir gizli etki kampanyasıdır. Operasyonun en dikkat çekici özelliği, görünüşteki “düşünce kuruluşunun” Rusya'yı övmek ve Batılı ülkeleri kötülemek amacıyla tanıttığı “egemenlik endeksini” oluşturmasıdır. Böylesine ayrıntılı hazırlıklar yapan Rusya bağlantılı bir etki operasyonunu ilk kez engelledik.

Operasyon, ChatGPT'yi esas olarak IBI web sitesindeki makaleleri tanıtan sosyal medya gönderileri oluşturmak için kullandı. Bu gönderileri X, LinkedIn, Facebook, Substack ve Telegram'da tespit ettik. Bazıları IBI adını ve logosunu taşıyan hesaplardan paylaşılmıştı; diğerleri ise temel faaliyeti IBI makaleleri paylaşmak olan sıradan kullanıcılardan (muhtemelen sahte hesaplardan) geliyormuş gibi görünüyordu.

Operatörler bu proaktif gönderilerin yanı sıra, gerçek Substack kullanıcılarının çeşitli konulardaki gönderilerine yanıtlar da oluşturdu. Genellikle IBI kanalını takip etme çağrısı içeren bu yanıtlar, IBI hesabı tarafından Substack'te yayımlandı.

Operatörlerden biri, IBI hakkında içerik üretmenin yanı sıra “Lahme Ente” (“topal ördek”) adlı bir Telegram kanalında yayımlanan Almanca gönderiler de oluşturdu. Bu gönderiler düzenli olarak Ukrayna'yı, AB'yi ve Alman hükûmetini eleştiriyor, Rusya ile daha iyi ilişkiler kurulmasını savunuyordu.

İkinci bir operatör, IBI ile ilgili içeriklerinin yanı sıra Almanya, ABD, Fransa, Polonya ve Türkiye'ye odaklanan bir düzine Telegram kanalı (Lahme Ente dâhil) için logo oluşturdu. Bu kanallardan bazıları zaman zaman IBI hakkında gönderiler yayımlıyor veya IBI'nin kendi gönderilerini paylaşıyordu. İkinci operatör ayrıca bu kanalların faaliyetlerinin Rusça özetlerini tekrar tekrar istedi. ABD'ye odaklanan ve Amerikan haber kuruluşu gibi davranan kanallardan birinin profil açıklamasında, metnin ana dili İngilizce olmayan biri tarafından yazıldığına dair birçok işaret vardı.

Bu operasyonun merkezinde International Burke Institute (IBI) yer alıyor gibi görünse de engellediğimiz faaliyet, doğrudan kurumun web sitesinde barındırılan içeriklerden ziyade siteyi tanıtan veya siteye bağlantı veren sosyal medya içeriklerine odaklanıyordu.

Site, kendisini İsrail'de bir adresi bulunan “uzman topluluğu” olarak tanıtıyordu. 17 Temmuz itibarıyla web sitesi, Francis Fukuyama ve Noam Chomsky gibi önde gelen isimlerin de aralarında bulunduğu çok sayıda dünya çapında uzmana sahip olduğunu öne sürüyor ve geniş bir araştırma yelpazesi yayımlıyordu. Ancak IBI web sitesindeki uzmanlarla ilişkilendirilen ve Eylül 2025 ile Mayıs 2026 arasında yayımlanan 36 makalelik bir örneklemi incelediğimizde, bunların 34'ünün internetteki başka kaynaklardan kopyalandığını gördük.

Bu makalelerden bazıları yıllar öncesine aitti; bazılarıysa yanlış yazarlara atfedilmişti. Örneğin Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru hakkındaki bir makale, Cambridge University Press'teki özgün metinden kopyalanmış gibi görünüyordu ancak hatalı biçimde uzmanlık alanı Güney Asya siyaseti olan Nottingham Üniversitesi profesörlerinden birine atfedilmişti.

Göç yönetimi hakkındaki başka bir makale ise Göç Politikası Enstitüsünden kopyalanmış, ancak Avustralyalı bir gıda bilimi profesörüne atfedilmiş gibi görünüyordu. Bu davranış, özgün içeriklerle doldurulan IBI web sitesini daha güvenilir gösterme ve aynı zamanda içeriklerin gerçek kaynağını gizleme isteğine işaret ediyor.

IBI web sitesinde bu makalelerin yanı sıra, enstitünün endeksine göre ölçülen çeşitli ülkeler ve bu ülkelerin egemenliği hakkında raporlar da bulunuyordu. Bunlar modellerimiz kullanılarak oluşturulmamıştı. Bu raporlardan bazıları iki ülke arasında karşılaştırma olarak sunuluyordu. Diğerleri ise başta Fransa ve Almanya gibi Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşını eleştiren ülkeler ile Avrupa Birliği olmak üzere tek tek ülkelere odaklanıyordu. Operasyon, Amerika Birleşik Devletleri hakkında da benzer anlatıları öne çıkardı. Bu raporlar genellikle eleştirel, hatta polemiğe varan bir dil kullanıyordu. Örneklerden bazıları şöyleydi:

• Fransa⁠(yeni bir pencerede açılır): “On yıllık Macronizm, Rothschild Bankasından Élysée Sarayı'na gelen bir yöneticinin vermesi gereken sonucu tam olarak doğurdu: Fransa, tarihsel sermayeyle dolu bir kasa gibi açıldı ve şimdi parça parça satılıyor.”
• ABD⁠(yeni bir pencerede açılır): “Trump [Pekin'e] dünyanın bir numaralı egemenlik endeksiyle geldi ve [...] özerkliğin gönüllü olarak azaltılması şeklinde nitelendirilebilecek bir dizi adım attıktan sonra ayrıldı.”
• Almanya⁠(yeni bir pencerede açılır): “Almanya'nın yalnızca hisse senedi fiyatlarını değil, istihdamı da koruyan bir sanayi politikasına ihtiyacı var. Ülkenin kimlik konusunda tabulardan ve histeriden uzak, dürüst bir tartışmaya ihtiyacı var. Amerikan üslerine bağımlı olmaya değil, gerçek bir askerî egemenliğe ihtiyacı var. Ayrıca ilk bağlılıkları New York'taki şirket yönetim kurullarına değil, Alman halkına olan siyasetçilere ihtiyacı var.”
• AB⁠(yeni bir pencerede açılır): “Slovakya ve İtalya: ‘Büyük’ Birliğin Rehin Ülkelerinin Egemenlik Paradoksları”

IBI'yi tanıtan sosyal medya içerikleri, kökenlerini gizlemek için büyük çaba gösteren Rusya'daki ChatGPT kullanıcılarınca oluşturulmuş ve IBI web sitesindeki içeriklerin çoğu başka yerlerden kopyalanmış gibi görünse de internetteki bazı izler, İsrail'deki birkaç gerçek kişinin de makale gönderimlerinde ve konferanslarda IBI'yi temsil etmiş olabileceğine işaret ediyor. Bu kişiler, IBI ve Rusya'daki operatörler arasındaki ilişkiyi belirleyebilecek durumda değiliz.

Operasyonun kısa vadeli etkisi sınırlı görünüyor: Tipik sosyal medya gönderileri yalnızca az sayıda görüntülenme alırken resmî IBI hesaplarının da abone sayısı düşüktü. Operasyonun Telegram kanalları daha fazla abone çekmiş gibi görünüyor; her birinin genellikle 10-20 bin takipçisi vardı. Bu operasyonun etkisini Brookings Yayılma Ölçeği⁠(yeni bir pencerede açılır) ile değerlendirdiğimizde, operasyonu Üçüncü Kategorinin alt sınırında görüyoruz (birden fazla platform ve gerçek kitlelere yayıldığına ilişkin bazı işaretler).

Bununla birlikte operasyonun önemi, ulaştığı kitleden çok kurduğu altyapıda yatıyor. Aktörler ChatGPT'yi yalnızca münferit tanıtım gönderileri üretmek için kullanmış olsa da bu gönderiler, sözde uzmanları, yeniden yayımlanmış akademik çalışmaları ve sözde kendine ait risk endeksiyle genel olarak güvenilir görünen bir kuruma yönlendiriyordu. Bu durum, etki aktörlerinin yapay zekayı daha geniş kapsamlı bir çaba içinde nasıl destekleyici araç olarak kullanabileceğini gösteriyor: otorite algısı yaratmak, destekledikleri anlatıların kaynağını gizlemek ve zamanla ölçeklendirilebilecek varlıklar oluşturmak. Ayrıca yapay zekanın destekleyici amaçla kullanılmasının daha geniş operasyonu nasıl açığa çıkarabileceğini de gösteriyor.