Jak AI poszerza zakres zadań wykonywanych w pracy

AI zmienia pracę wykonywaną przez ludzi. Przeanalizowaliśmy ponad 800 000 wiadomości od amerykańskich użytkowników ChatGPT. Z naszych nowych badań wynika, że 16,8% wiadomości związanych z pracą oraz 43,5% wiadomości specyficznych dla danego zawodu dotyczy zadań kojarzonych z innym zawodem.

Właściciel małej firmy może samodzielnie napisać tekst, przeanalizować umowę lub wykonać podstawową analizę finansową. Sprzedawca może wykorzystać AI do analizy zbioru danych o klientach, którym wcześniej musiałby zająć się analityk. Specjalista ds. marketingu może rozwiązać problem z witryną bez czekania na programistę. W każdym z tych przypadków AI zmienia nie tylko sposób wykonywania pracy, ale też podział obowiązków.

Tę zmianę opisujemy w naszym nowym raporcie Nowe możliwości w pracy: jak AI poszerza zakres zadań wykonywanych przez ludzi. Powstający w ten sposób wzorzec nazywamy przenikaniem się zadań: zadania historycznie związane z jednym zawodem pojawiają się w sposobach korzystania z AI przez osoby wykonujące inny zawód. W opracowaniu Ramowy plan transformacji rynku pracy w związku z AI⁠(otwiera nowe okno) wskazujemy, że wiele stanowisk prawdopodobnie zostanie zreorganizowanych, ponieważ ich codzienne zadania mogą się znacząco zmienić. To pierwszy raport z naszej nowej serii Nowe możliwości w pracy, w której analizujemy zmiany zachodzące w wykonywaniu pracy ze względu na wpływ AI. 

Dzięki wyjątkowemu wglądowi w przemiany świata pracy będziemy regularnie przedstawiać oparte na danych i dowodach wnioski, które pomogą kształtować zasady i praktyki.

Wiele badań nad AI i pracą rozpoczyna się od ustalonej listy zadań związanych z danym zawodem i pytań, czy modele mogą je wykonywać. Nasze dane wskazują, że AI wpływa również na to, kto podejmuje się poszczególnych zadań.

Aby zmierzyć przenikanie się zadań, najpierw oddzielamy pracę związaną z konkretnym zawodem od tej, która występuje w wielu zawodach. Niektóre czynności, takie jak pisanie, podsumowywanie i planowanie, są zbyt powszechne w różnych zawodach, by mogły świadczyć o przenikaniu się zadań. Klasyfikujemy je jako ogólne. W przypadku pozostałych wiadomości sprawdzamy, czy zadanie mieści się w zakresie zawodu użytkownika, czy poza niego wykracza. Wśród wiadomości nieogólnych 43,5% dotyczy zadań spoza zawodu użytkownika. Daje to wczesny wgląd w to, jak AI może zmieniać zakres zadań na poszczególnych stanowiskach, zanim zmiany te znajdą odzwierciedlenie w opisach lub nazwach stanowisk.

Sugeruje to, że znaczna część związanego z pracą korzystania z ChatGPT wynika z poszerzania zakresu obowiązków przez użytkowników. Wzorzec ten jest szczególnie wyraźny w kilku grupach. Po wykluczeniu zadań ogólnych zadania spoza zawodu stanowią: 

• 77% wiadomości specyficznych zawodowo od pracowników obsługi klienta
• 75% wiadomości od projektantów
• 69% wiadomości od pracowników działów zasobów ludzkich
• 56% wiadomości od prawników 
• 53% wiadomości od specjalistów ds. marketingu

Przedstawiciele tych zawodów „zapożyczają” zadania z innych ról. Dane wskazują na zmianę podziału pracy: niektóre czynności, które dawniej trzeba było przekazać komuś innemu, może dziś wykonać osoba, która jako pierwsza dostrzeże daną potrzebę.

Poniższa mapa cieplna obrazuje przenikanie się zadań, pokazując, pracę w którym zawodzie najbardziej przypomina każda wiadomość nieogólna. Najdalej przenikają zadania z dziedziny marketingu i inżynierii — często pojawiają się w wiadomościach pracowników spoza tych dziedzin.

Gdy przechodzimy od zawodów do konkretnych zadań, widać, że ich przenikanie nie rozkłada się równomiernie. Obliczenia finansowe i rozwiązywanie problemów technicznych należą do trzech najczęstszych zadań spoza zawodu we wszystkich siedmiu pozostałych analizowanych grupach zawodowych. Zadania marketingowe również przenikają do wielu dziedzin: tworzenie materiałów marketingowych występuje w pięciu innych grupach i jest szczególnie częste wśród projektantów.

Analiza szerszych zestawów zadań ujawnia dwa wyraźne kierunki ich przenikania. Niektóre zawody przejmują wiele zadań z innych profesji. Inne są źródłem zadań pojawiających się w wielu różnych zawodach.

Projektowanie ilustruje pierwszy wzorzec. Około 35,2% wiadomości od projektantów dotyczy pracy zwykle związanej z innym zawodem, natomiast zadania projektowe stanowią zaledwie 1,7% wiadomości od pracowników innych dziedzin. Projektanci często sięgają po zadania z innych dziedzin, ale sama praca projektowa rzadko pojawia się poza ich zawodem.

W przypadku inżynierii sytuacja jest niemal odwrotna. Tylko 18,5% wiadomości z obszaru inżynierii dotyczy zadań z innych dziedzin, ale zadania inżynieryjne stanowią 7,4% wiadomości pracowników wykonujących inne zawody. Inżynieria jest ważnym źródłem zadań podejmowanych przez pracowników z innych dziedzin — od rozwiązywania problemów z oprogramowaniem po pracę z systemami technicznymi.

Marketing wyróżnia się w obu kierunkach. Specjaliści ds. marketingu poświęcają 24,3% wiadomości zadaniom związanym z innymi zawodami, a zadania marketingowe stanowią 8,9% wiadomości pracowników innych dziedzin — to najwyższy w badanej próbie odsetek przenikania na zewnątrz. Pracownicy marketingu łączą zadania z wielu dziedzin, a praca marketingowa jest również szeroko rozpowszechniona w całej organizacji.

Wielkość i struktura firmy wpływają na to, jak AI zmienia pracę. W dużej firmie pracownicy mogą korzystać z wyspecjalizowanych zespołów, ustalonych procesów i usług wewnętrznych. W mniejszej organizacji pracownik będący najbliżej problemu częściej zajmuje się nim sam, zamiast przekazać go komuś innemu.

Wśród przeciętnych użytkowników odsetek zadań spoza zawodu spada z 18,9% w przypadku przestrzeni roboczych obejmujących 2–5 stanowisk do 16,3% w przestrzeniach z ponad 100 stanowiskami. Wśród najbardziej aktywnych użytkowników nie obserwujemy takiej samej zależności monotonicznej.

Jednym z możliwych wyjaśnień jest to, że umiarkowanie aktywni użytkownicy w mniejszych organizacjach sięgają po AI, gdy napotykają zadanie, które w przeciwnym razie wymagałoby zaangażowania innego działu. Bardzo aktywni użytkownicy mogli natomiast wypracować stabilne procesy wspierane przez AI, które wyglądają podobnie w różnych organizacjach, albo intensywniej używać AI w ramach swojego podstawowego zawodu.

AI może być szczególnie przydatna jako wszechstronne narzędzie tam, gdzie brakuje specjalistycznych zasobów.

Takie dane o korzystaniu z AI wskazują kierunek, w którym zmierzają zmiany w sposobach wykonywania pracy. Pozwalają zobaczyć, jak dzięki AI pracownicy eksperymentują z nowymi połączeniami czynności, zanim firmy zmienią opisy stanowisk lub utworzą nowe stanowiska. W tym sensie wzorce korzystania z AI mogą wcześnie sygnalizować zmiany w zawodach, które konwencjonalne statystyki rynku pracy uchwycą dopiero później.