युवा मानसिक आरोग्य आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेसाठी अमेरिकन मानसशास्त्र संघटनेसोबत काम
तरुण आधीपासूनच शिकण्यासाठी, निर्मितीसाठी, प्रश्न विचारण्यासाठी आणि सल्ला घेण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर करत आहेत. हा वापर वाढत असताना कुटुंबे, शाळा, चिकित्सक आणि समुदायांना अधिक स्पष्ट पुरावे, उत्तम संसाधने आणि अधिक मजबूत सुरक्षा उपायांची गरज आहे. म्हणूनच तरुणांमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा जबाबदार विकास आणि वापर याबाबतच्या आमच्या दृष्टिकोनात मानसशास्त्रीय विज्ञानाचा समावेश करण्यासाठी आम्ही अमेरिकन मानसशास्त्र संघटनेसोबत (APA) काम करत आहोत. APA ही अमेरिकेतील मानसशास्त्राची अग्रगण्य वैज्ञानिक आणि व्यावसायिक संघटना आहे. तंत्रज्ञान विकसित होत असताना काय माहीत आहे, कशाबाबत अनिश्चितता आहे आणि जबाबदार कृत्रिम बुद्धिमत्ता कशी असावी, हे स्पष्ट करण्यात तिचे पुराव्यांवर आधारित कार्य मदत करेल.
“तंत्रज्ञान हा किशोरवयीनांच्या जीवनाचा भाग आहे. हे वास्तव स्वीकारून त्यांना सुरक्षित, वयाला अनुरूप आणि कुटुंबांचा विचार करून तयार केलेले अनुभव देणे ही आमची जबाबदारी आहे. तरुण ज्यांवर अवलंबून असतात, ती प्रत्यक्ष जगातील नाती आणि काळजी कृत्रिम बुद्धिमत्तेने अधिक बळकट करावी, त्यांची जागा घेऊ नये,” असे OpenAI मधील मानसिक आरोग्य आणि कल्याणविषयक उत्पादन धोरणाच्या प्रमुख Dr. Sara Johansen म्हणाल्या. “हे काम तज्ज्ञांसोबत सुरू असलेल्या आमच्या प्रयत्नांना पुढे नेते. APA आणि इतर आघाडीच्या तज्ज्ञांसोबत काम करून आम्ही आमचा दृष्टिकोन पुराव्यांवर आधारित ठेवत आहोत आणि किशोरवयीनांच्या कल्याणाला प्राधान्य देणारे व्यावहारिक सुरक्षा उपाय विकसित करत आहोत.”
या वर्षाच्या सुरुवातीला आम्ही APA सोबत एका फलदायी बैठकीचे सहआयोजन केले. सध्या तरुणांना मदत मिळण्यात कुठे त्रुटी आहेत आणि माहिती शोधण्यासाठी व प्रत्यक्ष जगातील मदतीशी जोडले जाण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता जबाबदारीने कुठे उपयोगी ठरू शकते, यावर चर्चा करण्यासाठी मानसिक आरोग्य संस्थांचे लीडर्स, संशोधक, चिकित्सक, शिक्षक आणि युवा प्रतिनिधी त्यात सहभागी झाले.
या चर्चांच्या आधारे हे काम अनेक क्षेत्रांमध्ये विस्तारेल अशी आमची अपेक्षा आहे. यात संकटाच्या क्षणी तरुणांना कृत्रिम बुद्धिमत्ता कशी मदत करू शकते, ती त्यांच्या विकासाच्या टप्प्याला अधिक अनुरूप व उपयुक्त कशी बनवता येईल आणि तिच्या वापराबाबत तरुणांना मार्गदर्शन करण्यासाठी पालक, काळजीवाहू व चिकित्सकांना अधिक सक्षम कसे करता येईल, यांचा समावेश आहे. या संपूर्ण कामाला मानवी वर्तनाचे विज्ञान तसेच पालक, काळजीवाहू, शिक्षक आणि स्वतः तरुणांचे अनुभव व त्यांचे मत यांचा आधार असेल. कालांतराने हे काम अधिक मजबूत सुरक्षा उपाय आणि तरुणांच्या जीवनात कृत्रिम बुद्धिमत्तेचे स्थान कसे असावे यासाठी पुराव्यांवर आधारित दृष्टिकोन तयार करण्यात मदत करू शकते.
विशेषतः किशोरवयीन मुले ही साधने वापरू लागल्यावर, घरातील कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर हाताळण्यासाठी पालक आणि काळजीवाहूंना व्यावहारिक साधने देणे हे सुरुवातीचे एक प्रमुख उद्दिष्ट आहे. आरोग्यदायी वापराला प्रोत्साहन देणे, प्रौढांनी हस्तक्षेप करणे कधी योग्य ठरेल हे ओळखणे आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता हे साधन आहे, माणसांची किंवा मानवी काळजीची जागा घेणारा पर्याय नाही, हे अधोरेखित करणे यासाठी पालक व काळजीवाहूंना मदत करणारी कौटुंबिक संसाधने APA सोबत विकसित करण्याची आमची योजना आहे. हे मार्गदर्शन शालेय समुदायांमध्येही मोठ्या प्रमाणावर उपलब्ध करून देण्याचा आमचा मानस आहे.
कृत्रिम बुद्धिमत्तेबाबत वाढत्या प्रश्नांना सामोरे जाणाऱ्या व्यावसायिकांना मदत करण्यासाठीही आम्ही APA सोबत काम करत आहोत. नियोजित कामात चिकित्सक आणि शालेय मानसशास्त्रज्ञांसाठीची संसाधने समाविष्ट आहेत. ती कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या आरोग्यदायी वापराला प्रोत्साहन देणे, अतिनिर्भरता ओळखणे आणि वापराच्या अपायकारक पद्धतींमध्ये हस्तक्षेप करणे यांवर केंद्रित असतील. नव्याने मिळणाऱ्या शिकवणीचे व्यापक क्षेत्रासाठी व्यावहारिक मार्गदर्शनात रूपांतर करण्यासाठी आरोग्यसेवा, शिक्षण, संशोधन, धोरण, तंत्रज्ञान आणि युवा हितसंबंधांच्या क्षेत्रांतील नेत्यांनाही आम्ही एकत्र आणत राहू.
हे प्रयत्न गृहितकांवर आधारित नसून प्रत्यक्ष अनुभव असलेल्या लोकांच्या अनुभवांवर आधारलेले आणि त्यांच्या सहभागातून घडवलेले असणे अत्यावश्यक आहे. तरुण कृत्रिम बुद्धिमत्ता कशी वापरतात, तिच्याशी संबंधित प्रश्न शाळा, उपचार आणि कुटुंबांमध्ये कशा प्रकारे समोर येतात, सध्याच्या व्यवस्था कुठे अपुऱ्या पडतात आणि माहिती व शिक्षण मिळवण्यासाठी किंवा व्यवस्था समजून वापरण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता जबाबदारीने कुठे मदत करू शकते, हे अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यासाठी आम्ही APA सोबत किशोरवयीन मुले, कुटुंबे, चिकित्सक, शालेय मानसशास्त्रज्ञ आणि इतरांना एकत्र आणू.
संवेदनशील प्रसंगी ChatGPT चे प्रतिसाद सुधारण्यासाठी आणि तरुण वापरकर्त्यांना मदत करण्यासाठी OpenAI करत असलेल्या प्रयत्नांना हे काम पुढे नेते. ChatGPT ला मानसिक तणावाची चिन्हे अधिक चांगल्या प्रकारे ओळखता यावीत, संवेदनशीलतेने प्रतिसाद देता यावा आणि लोकांना प्रत्यक्ष जगातील मदतीकडे वळवता यावे यासाठी आम्ही 260 हून अधिक मानसिक आरोग्य तज्ज्ञांसोबत काम करतो. आम्ही स्थानिक भाषांतील संकट-सहाय्य संसाधने आणि एका क्लिकवर संपर्क साधता येणाऱ्या मदतवाहिन्यांची उपलब्धता वाढवली आहे, विश्रांती घेण्याची आठवण करून देणाऱ्या सूचना जोडल्या आहेत आणि तरुण वापरकर्त्यांसाठी अतिरिक्त संरक्षणे आणली आहेत. त्यांत पॅरेंटल कंट्रोल्स, सुरक्षेच्या चिंतांबाबत पालकांना सूचना, आमच्या मॉडेल स्पेकमधील 18 वर्षांखालील वापरकर्त्यांसाठीची तत्त्वे आणि योग्य अनुभव व सुरक्षा उपाय लागू करण्यास मदत करणारे वयाचा अंदाज वर्तवणारे मॉडेल यांचा समावेश आहे.
कृत्रिम बुद्धिमत्ता लोकांना माहिती लवकर शोधण्यात आणि व्यवस्था समजून वापरण्यात मदत करू शकते. मात्र तरुणांचे कल्याण दृढ मानवी नाती आणि विश्वासार्ह मदतीवर अवलंबून असते. तरुणांना तसेच त्यांची काळजी घेणाऱ्या, त्यांना मदत व मार्गदर्शन करणाऱ्या लोकांना कृत्रिम बुद्धिमत्तेने खऱ्या अर्थाने साथ द्यावी यासाठी काम करताना, ज्यांच्याकडून आम्ही सतत शिकत आहोत अशा अनेक संशोधक, चिकित्सक आणि शिक्षकांसह APA सोबत काम करत असल्याचा आम्हाला आनंद आहे.
