कायदेशीर कामासाठी लेगोराची एजंट-आधारित संचालन प्रणाली

२०२३ मध्ये स्टॉकहोम येथे स्थापन झालेली लेगोरा⁠(नवीन विंडोमध्ये उघडेल) वकील रोज वापरत असलेल्या कार्यप्रवाहांमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा समावेश करत आहे. मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि सहसंस्थापक मॅक्स ज्युनेस्ट्रँड याला “कायदेशीर कामासाठी एजंट-आधारित कार्यप्रणाली” म्हणतात.

कायदेशीर काम करणाऱ्या संघांना वेळेची विशेष चणचण भासते आणि त्यामुळे काही महत्त्वाची कामे होऊच शकत नाहीत, या जाणिवेतून कंपनीची सुरुवात झाली. एखाद्या कनिष्ठ वकिलाला एका रात्रीत तपासणे अशक्य ठरेल इतके करार तपासायला सांगितले जातात आणि त्यांपैकी मोजक्याच करारांकडे तो लक्ष देऊ शकतो, अशी कल्पना करा.

लेगोरा या सेवा “हव्या तेव्हा तत्काळ” देऊ शकते. म्हणूनच जगातील प्रत्येक कायदेशीर काम आपल्या व्यासपीठावरून व्हावे, अशी ज्युनेस्ट्रँड यांची महत्त्वाकांक्षा आहे. OpenAI सुरुवातीपासूनच या प्रवासाचा भाग राहिली आहे. संस्थापक संघ कायदेशीर क्षेत्रातील ज्या उपयोगांसाठी प्रयोग करत होता, त्यांपैकी अनेक उपयोग GPT‑3.5 उपलब्ध झाल्यावर शक्य झाले. आज OpenAI ही लेगोराला मॉडेल पुरवणाऱ्या प्रमुख कंपन्यांपैकी एक आहे. एजंटद्वारे कायदेशीर काम करण्यापासून मोठ्या प्रमाणावर दस्तऐवज तपासण्यापर्यंत, लेगोराच्या कायदेशीर कृत्रिम बुद्धिमत्ता व्यासपीठावरील प्रमुख कार्यप्रवाहांना ती बळ देते. OpenAI च्या मॉडेलमध्ये नव्या क्षमता उपलब्ध होताच लेगोरा त्यांचा वापर करते. अशा रीतीने बुद्धिमत्तेतील प्रगतीचा फायदा वकिलांना तिच्या उत्पादनातून अधिक काम साध्य करण्यासाठी होतो.

लेगोराचा कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर केवळ ती विकत असलेल्या उत्पादनापुरता मर्यादित नाही. कंपनीने स्वतःच्या संघांमध्येही ChatGPT वर्क, Codex आणि dots यांचा वापर वाढवला आहे. OpenAI चे तंत्रज्ञान लेगोरा ग्राहकांसाठी बनवत असलेल्या उत्पादनाचा भाग बनत आहेच, शिवाय कंपनीच्या स्वतःच्या कामकाजालाही आकार देत आहे. ज्युनेस्ट्रँड ठामपणे सांगतात, “आपल्या कामकाजाच्या मुळाशी शक्य तितक्या प्रमाणात कृत्रिम बुद्धिमत्ता असावी, हे माझ्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.”

लेगोराचे मुख्य तंत्रज्ञान अधिकारी जेकब लॉरिट्झेन यांच्या मते, कोड लिहिणाऱ्या एजंटमुळे अभियांत्रिकी संघ नव्या कल्पना अधिक वेगाने विकसित करू शकतो. एकाच संभाव्य उपायाचा अभ्यास करून, तो योग्य आहे की नाही हे समजण्याआधीच त्यासाठी अभियांत्रिकी संघाचा वेळ खर्च करण्याऐवजी, आता संघ एकाच वेळी अनेक पद्धतींची प्रायोगिक रूपे तयार करू शकतात. “आम्ही एकाच वेळी २० उपाय पडताळून पाहू शकतो आणि काही दिवसांतच त्यांपैकी सर्वोत्तम ठरेल असा उपाय खात्रीने निवडू शकतो.”

काही बिघाड झाल्यास लेगोरा त्याला कसा प्रतिसाद देते, हेही याच पद्धतीमुळे बदलत आहे. पूर्वी, उत्पादनातील एखाद्या समस्येचे निदान करण्यासाठी अनेक अभियंत्यांना तासन्‌तास वेगवेगळ्या संभाव्य कारणांचा शोध घ्यावा लागत असे. आता कोड लिहिणारे एजंट प्रणालीतील नोंदींच्या लाखो ओळी तपासू शकतात आणि एकाच वेळी अनेक संभाव्य कारणांचा मागोवा घेऊ शकतात. त्यामुळे कधीकधी त्रुटीची तक्रार मिळाल्यापासून ती यशस्वीपणे दुरुस्त करेपर्यंत लेगोराला सुमारे पाच मिनिटेच लागतात.

अर्थात, अभियांत्रिकी कामातील ही कार्यक्षमता ग्राहकांना थेट दिसत नाही. पण तिचे परिणाम त्यांना नक्कीच अनुभवता येतात: समस्या अधिक लवकर सुटू शकतात, अभिप्राय उत्पादन संघांपर्यंत लवकर पोहोचू शकतो आणि विकासाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यातच ग्राहकांसोबत नव्या कल्पना तपासून पाहता येतात.

ग्राहकांच्या कामात जे परिवर्तन घडवण्यासाठी लेगोराचे उत्पादन तयार केले आहे, तेच परिवर्तन तिचा स्वतःचा कायदा विभागही अनुभवत आहे. मुख्य कायदेविषयक सल्लागार एम्मा काद्री बर्गस्ट्रॉम गोपनीयता करारांचे उदाहरण देतात. त्यांच्या संघाने पूर्वी स्वाक्षरी केलेल्या करारांचे विश्लेषण करून एक मार्गदर्शक नियमावली तयार केली. तिच्या आधारे लेगोरा नव्याने येणाऱ्या गोपनीयता करारांची प्राथमिक तपासणी करते आणि स्वीकारार्ह निकषांबाहेर असलेल्या अटी ठळकपणे दाखवते.

ही कार्यपद्धती सुरू होण्यापूर्वी, हे “कंटाळवाणे दस्तऐवज” तपासण्यात कायदा विभागाच्या एकूण उपलब्ध वेळेपैकी सुमारे 20% वेळ जात असे, असा काद्री बर्गस्ट्रॉम यांचा अंदाज आहे. आज हे प्रमाण 1% पेक्षाही कमी आहे.

हा वाचलेला वेळ महत्त्वाचा आहे, कारण कंपनीची स्वतःची वाढ झपाट्याने होत आहे. काद्री बर्गस्ट्रॉम सांगतात की गेल्या वर्षभरात कंपनीच्या कार्यालयांची संख्या तीनवरून 18 झाली, तीन निधी उभारणी फेऱ्या पूर्ण झाल्या आणि पाच अधिग्रहणे झाली. व्यवसायाशी घनिष्ठ संबंध राखत या वाढीला हातभार लावण्याची जबाबदारी कायदा विभागाला पार पाडावी लागली आहे.

पूर्वी मर्यादित क्षमतेमुळे बाहेरून करून घ्यावी लागली असती किंवा ज्यांची व्याप्ती कमी करावी लागली असती, अशी कामेही कृत्रिम बुद्धिमत्तेमुळे संघाला हाती घेता आली आहेत. उदाहरणार्थ, विलीनीकरण आणि अधिग्रहणाच्या सखोल पडताळणीत एजंट करार तपासायला सुरुवात करू शकतात आणि व्यवहाराशी संबंधित सर्व दस्तऐवजांतून माहिती शोधून काढू शकतात. वकील त्या निष्कर्षांची तपासणी करून त्यांचा अर्थ लावतात.

लेगोराच्या ग्राहकांसाठी ही संधी केवळ तीच कामे अधिक वेगाने पूर्ण करण्यापुरती मर्यादित नाही. कृत्रिम बुद्धिमत्तेमुळे हाती घेता येणाऱ्या कामांची व्याप्तीही वाढली आहे.

कायदेविषयक अभियांत्रिकीचे जागतिक प्रमुख ॲलेक्स फोर्टेस्क्यू-वेब यासाठी सखोल पडताळणीचे उदाहरण देतात. पारंपरिक तपासणीत वेळ आणि खर्चाच्या मर्यादांमुळे संघांना केवळ सर्वाधिक मूल्य असलेल्या करारांचीच सखोल तपासणी करण्यावर भर द्यावा लागू शकतो. लेगोराचा तक्त्याद्वारे तपासणीचा कार्यप्रवाह काही मिनिटांत हजारो करारांचे अनेक प्रश्नांच्या आधारे विश्लेषण करू शकतो. त्यामुळे वकिलांना अधिक व्यापक प्रमाणावर बारकाईने छाननी करता येते.

यामुळे अंतिम कामाच्या गुणवत्तेत बदल होऊ शकतो. पूर्वी प्रत्यक्ष तपासलेल्या करारांच्या संचाबाहेरील करारांमध्ये जोखीम दडून राहू शकत होती. आता ती समोर आणून वकिलाला तिचे मूल्यमापन करता येते.

हे परिणाम आताच मोजता येऊ लागले आहेत. जुनस्ट्रँड फॉर्च्यून 100 यादीतील एका ग्राहकाचे उदाहरण देतात. त्या ग्राहकाने:

• करार पूर्ण होण्यासाठी लागणारा वेळ 90% कमी केला

• बाह्य न्यायालयीन कार्यवाही आणि सखोल पडताळणीच्या खर्चात 2 कोटी डॉलरहून अधिक बचत केली

• अधिक मोलाच्या कामांसाठी प्रत्येक वकिलाचे दर आठवड्याला 9.5 तास मोकळे केले

ChatGPT साठीच्या लेगोरा प्लगइनद्वारे⁠ कायदा विभाग त्यांच्या ChatGPT संभाषणांमध्येही लेगोराच्या क्षमता वापरू शकतात.

• गोपनीयता करार तपासण्यासाठी लेगोराच्या कायदा विभागाला लागणाऱ्या वेळेत 95% पेक्षा जास्त घट; विभागाच्या एकूण उपलब्ध वेळेच्या सुमारे 20% वरून 1% पेक्षाही कमी.

• फॉर्च्यून 100 यादीतील लेगोराच्या एका ग्राहकासाठी करार पूर्ण होण्याच्या प्रक्रियेला 90% अधिक वेग.

• याच ग्राहकाची बाह्य न्यायालयीन कार्यवाही आणि सखोल पडताळणीच्या खर्चात 2 कोटी डॉलरहून अधिक बचत.

• अधिक मोलाच्या कामांसाठी प्रत्येक वकिलाचे दर आठवड्याला 9.5 तास मोकळे.

• स्वतः वापर करून आदर्श घालून द्या. जेव्हा 75% पेक्षा जास्त नेतृत्वकर्ते लेगोराचा सक्रियपणे वापर करतात, तेव्हा संस्थेतील वापराचे मध्यक मूल्य तिप्पट असते.

• सुरुवातीला समस्या समजून घ्या. लोकांना काय साध्य करायचे आहे यावर लक्ष केंद्रित करा, मग कृत्रिम बुद्धिमत्तेमुळे कार्यप्रवाहात कुठे सुधारणा होऊ शकते ते ठरवा.

• पुढाकार घेणाऱ्या समर्थकांचे जाळे उभारा. संस्थेतील समर्थक प्रयोगांच्या टप्प्यातून सातत्यपूर्ण वापराकडे वाटचाल करण्यास मदत करतात.

• नव्याने उभारणी करण्यासाठी तयार राहा. मॉडेलमध्ये सुधारणा होत गेल्यावर उत्पादनाबाबतची कालची गृहीतके झपाट्याने कालबाह्य होऊ शकतात.

• विश्वास निर्माण करणारी रचना करा. सुरुवातीपासूनच मूल्यमापन, चाचणी आणि पारदर्शकता यांचा वापराच्या अनुभवात समावेश करा.

लेगोरासाठी पुढचे ध्येय म्हणजे केवळ आजचे कायदेशीर कार्यप्रवाह अधिक वेगवान करणे नाही. कृत्रिम बुद्धिमत्ता हाताळू शकणाऱ्या कामांची व्याप्ती वाढवणे आणि त्याच वेळी वकील व कृत्रिम बुद्धिमत्ता यांच्यातील सहकार्य अधिकाधिक सहज बनवणे, हे त्याचे ध्येय आहे.

जेकब लॉरिट्झेन यांना दोन आघाड्यांवर एकाच वेळी प्रगती होताना दिसते. एक म्हणजे, अधिक व्यापक संदर्भ आणि जास्त स्वायत्तता आवश्यक असलेली, दीर्घकाळ चालणारी कामे एजंट हाताळू शकतील. लाखो पानांची सखोल पडताळणी रात्रभर सुरू राहील आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी वकील कामावर येईपर्यंत तपासण्यासाठी विश्लेषण तयार असेल, अशी कल्पना ते मांडतात.

त्याच वेळी, अधिकाधिक सक्षम होत असलेली मॉडेल वेगवानही होत आहेत. यामुळे एका वेगळ्या अनुभवाची शक्यता खुली होते: कृत्रिम बुद्धिमत्तेकडे काम दिल्यावर उत्तर देणारे साधन म्हणून पाहण्याऐवजी, वकील आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता करार, विश्लेषण किंवा सल्ल्यावर थेट संवादातून एकत्र काम करू शकतात.

शक्यतांच्या या सतत विस्तारत जाणाऱ्या कक्षेमुळे लेगोराचा पुढील वाटचालीचा आराखडा स्थिर राहू शकत नाही. “मॉडेलमधील सुधारणांमुळे मला दर दोन आठवड्यांनी पुढील वाटचालीच्या आराखड्याचा फेरविचार करावा लागतो,” लॉरिट्झेन सांगतात. अभियंते, उत्पादन व्यवस्थापक, रचनाकार आणि विक्री विभागातील सदस्य त्यांना वारंवार विचारतात की आता ग्राहकांसाठी नवीन काय शक्य झाले आहे.

बर्गस्ट्रॉम यांच्या मते, यातून कायदा विभागाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलणे महत्त्वाचे आहे. “आपल्यामुळे कामे अडून राहतील, याची प्रत्येक कायदा विभागाला चिंता असते. कारण तसे झाले की व्यवसायातील इतर विभाग तुमच्याकडे येणेच थांबवतात,” त्या सांगतात. कृत्रिम बुद्धिमत्तेमुळे कायदा विभाग अडथळा न ठरता व्यवसायातील भागीदार बनत आहेत. ज्यांना टाळावेसे वाटायचे, त्यांनाच आता चर्चेत सोबत घ्यावेसे वाटू लागले आहे.

लेगोरा यशस्वी झाले, तर त्याचा परिणाम केवळ वकिलांनी आजची कामे अधिक कार्यक्षमतेने पूर्ण करण्यापुरता मर्यादित राहणार नाही. कायदा विभागांना पूर्वी क्षमतेअभावी अशक्य असलेली कामे हाती घेता येतील. तसेच विवेकबुद्धीचा वापर, धोरण आखणी आणि आजही मानवी सहभाग आवश्यक असलेल्या महत्त्वाच्या निर्णयांसाठी अधिक वेळ मिळेल.

जुनस्ट्रँड यांच्या शब्दांत: “वकील असण्यासाठी इतिहासातील हा सर्वोत्तम काळ आहे.”