“झिरो झेनो” मोहीम: इस्रायलशी संबंधित प्रभाव कारवाया

हा प्रकरण-अभ्यास मूळतः OpenAIच्या मे २०२४⁠(नवीन विंडोमध्ये उघडेल)च्या अहवालात प्रकाशित झाला होता.

X, Facebook, Instagram, संकेतस्थळे आणि YouTubeवर चाललेल्या प्रभाव मोहिमेसाठी मजकूर तयार व संपादित करण्यासाठी वापरली जाणारी, इस्रायलमधून चालवलेली खात्यांची मालिका आम्ही बंद केली. हे नेटवर्क इस्रायलमधील राजकीय प्रचार व्यवस्थापन संस्था STOIC चालवत होती. स्टोइक तत्त्वज्ञानाच्या संस्थापकाच्या सन्मानार्थ आणि या नेटवर्कला मिळालेला अत्यल्प प्रतिसाद दर्शवण्यासाठी आम्ही त्याला “झिरो झेनो” हे टोपणनाव दिले आहे.

या कारवाईत इंग्रजी आणि हिब्रू भाषेतील मजकुराद्वारे कॅनडा, अमेरिका आणि इस्रायलमधील प्रेक्षकांना लक्ष्य करण्यात आले. मेच्या सुरुवातीला तिने इंग्रजीतील मजकुराद्वारे भारतातील प्रेक्षकांना लक्ष्य करण्यास सुरुवात केली. घानामधील प्रेक्षकांना लक्ष्य करणारी प्रभाव मोहीम चालवण्याची तयारीही सुरू असल्याचे दिसते.

या कारवाईने आमची प्रारूपे वापरून संकेतस्थळांवरील लेख आणि समाजमाध्यमांवरील प्रतिक्रिया तयार केल्या. त्या नंतर अनेक मंचांवर, विशेषतः Instagram, Facebook आणि Xवर पोस्ट करण्यात आल्या.

या कारवाईने वय, लिंग आणि स्थान यांसारख्या घटकांवर आधारित समाजमाध्यमांसाठी काल्पनिक व्यक्तिरेखा व परिचय तयार करण्यासाठी आणि इस्रायलमधील हिस्ताद्रुत कामगार संघटनेवर सार्वजनिक प्रतिक्रिया देणाऱ्या इस्रायली लोकांविषयी संशोधन करण्यासाठीही आमची प्रारूपे वापरली. या सूचनांना प्रतिसाद देताना आमच्या प्रारूपांनी वैयक्तिक माहिती देण्यास नकार दिला.

या नेटवर्कने तयार केलेला मजकूर अनेक समाजमाध्यम मंचांवर पोस्ट करण्यात आला. अटलांटिक कौन्सिलच्या डिजिटल फॉरेन्सिक रिसर्च लॅबने केलेल्या मुक्त-स्रोत संशोधनात⁠(नवीन विंडोमध्ये उघडेल) त्यांचा काही मजकूर Facebook, Instagram आणि Xवर आढळला. ती खाती बंद झाल्यावर या कारवाईने नवीन खाती मिळवली. इतर मजकूर गाझा संघर्ष आणि ज्यू व मुस्लिम धर्मीयांमधील संबंधांच्या व्यापक प्रश्नांवर लक्ष केंद्रित करणारे कार्यकर्ते गट असल्याचे भासवणाऱ्या चार संकेतस्थळांवर दिसला: uc4canada.com, the-good-samaritan.com, ufnews.io आणि nonagenda.com.

काही प्रकरणांत या कारवाईची बनावट खाती कारवाईनेच केलेल्या समाजमाध्यम पोस्टवर प्रतिक्रिया देताना आम्हाला आढळली. प्रेक्षक प्रतिसादाचा आभास निर्माण करण्याचा हा बहुधा प्रयत्न होता.

या नेटवर्कचा मजकूर पोस्ट करणाऱ्या अनेक समाजमाध्यम खात्यांनी कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या पूर्वीच्या एका प्रकाराने, म्हणजेच जनरेटिव्ह अॅडव्हर्सरियल नेटवर्कने (GAN), तयार केलेली वाटणारी प्रोफाइल चित्रे वापरली. अशी चित्रे इंटरनेटवरून सहज उतरवता येतात. ही चित्रे सहज तयार करता येत असली, तरी या नेटवर्कमधील अनेक समाजमाध्यम खाती एकच चित्र वापरत असल्याचे आम्हाला आढळले. कधी कधी एकच प्रोफाइल चित्र असलेली दोन किंवा अधिक खाती समाजमाध्यमावरील एकाच पोस्टला उत्तर देत असत.

ही कारवाई अनेक विषयाधारित मोहिमांमध्ये विभागली होती. त्यांपैकी बहुतांश मोहिमा गाझा संघर्ष आणि ज्यू व मुस्लिम धर्मीयांमधील संबंधांच्या व्यापक प्रश्नाशी साधारणपणे संबंधित होत्या. मे महिन्यात भारतीय निवडणुकांवर केंद्रित काही कारवाया सुरू झाल्यानंतर २४ तासांच्या आत आम्ही त्या रोखल्या.

फेब्रुवारीतील मुक्त-स्रोत संशोधनात⁠(नवीन विंडोमध्ये उघडेल) हे नेटवर्क पॅलेस्टाइनमधील संयुक्त राष्ट्रांच्या मदत संस्थेवर, UNRWAवर, टीका करत असल्याचे नमूद केले होते. मार्चमधील DFRLab अहवालाने⁠(नवीन विंडोमध्ये उघडेल) कॅनडावर केंद्रित असलेला आणि मोहिमेच्या पोस्टमध्ये तेथील लोकांचे वर्णन “कट्टर इस्लामवादी” असे करून त्यांच्यावर टीका करणारा मजकूर अधोरेखित केला. आणखी एक गट अमेरिकेतील विद्यापीठांवर केंद्रित होता आणि त्याने पॅलेस्टाइनसमर्थक आंदोलकांवर ज्यूविरोध व दहशतवादाला प्रोत्साहन देण्याचा आरोप केला. चौथा गट कतारवर केंद्रित होता आणि अमेरिकेतील त्याची गुंतवणूक अमेरिकी जीवनपद्धतीसाठी धोका असल्याचे चित्रित करत होता. पाचव्या गटाने हिब्रू भाषेत समाजमाध्यम पोस्ट तयार केल्या. या पोस्टमध्ये साधारणपणे हिस्ताद्रुत कामगार संघटना आणि तिच्या नेतृत्वाची प्रशंसा केली जात असे. अखेरीस, मे महिन्यात नेटवर्कने भारतावर केंद्रित, सत्ताधारी भाजपवर टीका करणाऱ्या आणि विरोधी काँग्रेस पक्षाची प्रशंसा करणाऱ्या प्रतिक्रिया तयार करण्यास सुरुवात केली.

कधी कधी नेटवर्कने आपली खाती एका विषयावरून दुसऱ्या विषयाकडे वळवलेली दिसतात. उदाहरणार्थ, पूर्वी कॅनडाविषयी पोस्ट करणाऱ्या खात्यांनी नंतर अमेरिका, भारत किंवा हिस्ताद्रुत यांपैकी एक किंवा अधिक विषयांवर लक्ष केंद्रित केले.

या नेटवर्कने तयार केलेला काही मजकूर राजकीय विचारसरणीच्या दोन्ही बाजूंतील प्रमुख पाश्चात्त्य व्यक्तींच्या पोस्टना उत्तर म्हणून समाजमाध्यमांवर टाकण्यात आला. या उत्तरांचा मूळ पोस्टशी सहसा काहीही संबंध नव्हता. उदाहरणार्थ, कतार अमेरिका “विकत घेत आहे” अशी प्रतिक्रिया माजी राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांच्या संगीतविषयक आवडीनिवडींबद्दलच्या पोस्टला उत्तर म्हणून देण्यात आली.

स्वतःच्या बनावट खात्यांखेरीज “झिरो झेनो”च्या कारवायांना फारच कमी किंवा कोणताही प्रतिसाद मिळालेला दिसत नाही. (Meta आणि Xने अनेक खाती आधीच बंद केली आहेत, त्यामुळे सध्याच्या प्रतिसादाचे आकडे संपूर्ण चित्र दाखवत नसावेत.)

प्रभाव कारवायांचा परिणाम मोजण्यासाठी १ (सर्वांत कमी) ते ६ (सर्वांत जास्त) अशी श्रेणी देणारे ब्रेकआउट मापन⁠(नवीन विंडोमध्ये उघडेल) वापरल्यास, आम्ही ही कारवाई वर्ग २ मध्ये ठेवू. या वर्गात अनेक मंच आणि संकेतस्थळांवरील पोस्टचा समावेश होतो, पण नेटवर्कबाहेरील लोकांनी त्या मोठ्या प्रमाणात प्रसारित केल्याचा कोणताही पुरावा नसतो.

खालील डोमेन “झिरो झेनो”च्या मोहिमांशी संबंधित असल्याचे आम्ही ओळखले.

• nonagenda.com

• the-good-samaritan.com

• uc4canada.com

• ufnews.io