“वाईट व्याकरण”: रशियाशी संबंधित Telegram टिप्पणी मोहीम

हा प्रकरण-अभ्यास मूळतः OpenAI च्या मे २०२४ च्या⁠(नवीन विंडोमध्ये उघडेल) अहवालात प्रकाशित झाला होता.

आमच्या प्रारूपांचा वापर करून टिप्पण्या तयार करणारे आणि नंतर त्या Telegram वर पोस्ट करणारे, यापूर्वी उघड न झालेले खात्यांचे जाळे आम्ही बंद केले. ही कारवाई रशियातील व्यक्तींशी संबंधित असल्याचे आम्हाला आढळले. Telegram वर भर देणे, व्याकरणदृष्ट्या चुकीचे इंग्रजी वारंवार पोस्ट करणे आणि प्रेक्षक मिळवण्यासाठी धडपडणे यांमुळे आम्ही या जाळ्याला “वाईट व्याकरण” असे नाव दिले.

या जाळ्याने रशियन व इंग्रजी आशयाद्वारे रशिया, युक्रेन, अमेरिका, मोल्दोव्हा आणि बाल्टिक देशांतील प्रेक्षकांना लक्ष्य केले.

या जाळ्याने आमची प्रारूपे आणि Telegram खाती वापरून टिप्पण्यांचा भडिमार करणारी प्रक्रिया उभारली. प्रथम, Telegram वरील पोस्ट स्वयंचलित करण्यासाठी तयार केलेल्या प्रोग्राममधील त्रुटी शोधून दुरुस्त करण्यासाठी कारवाईकर्त्यांनी आमची प्रारूपे वापरली. त्यानंतर त्यांनी विशिष्ट Telegram पोस्टना उत्तर म्हणून रशियन आणि इंग्रजी भाषेत टिप्पण्या तयार केल्या. अखेरीस, त्या टिप्पण्या पोस्ट करण्यासाठी त्यांनी किमान बारा Telegram खाती वापरल्याचे दिसते.

इंग्रजी टिप्पण्यांसाठी कारवाईकर्त्यांनी आमच्या प्रारूपांद्वारे अमेरिकेच्या राजकीय पटाच्या दोन्ही बाजूंतील विविध लोकसमूहांचे प्रतिनिधित्व करणारी अनेक बनावट व्यक्तिमत्त्वे तयार केली. रशियन टिप्पण्यांसाठी त्यांनी व्यक्तिमत्त्वांपेक्षा विषयांवर आधारित सूचना देण्यास प्राधान्य दिले.

या जाळ्याने प्रामुख्याने मोजक्याच Telegram वाहिन्यांवरील पोस्टवर टिप्पण्या केल्या. रशियासमर्थक @Slavyangrad वाहिनीचा सर्वाधिक उल्लेख झाला. त्यानंतर इंग्रजी भाषेतील @police_frequency आणि @SGTNewsNetwork यांचा क्रमांक होता. (@SGTNewsNetwork स्वतःला अमेरिकेतील पुराणमतवादी माजी सैनिक म्हणून सादर करते, पण नोव्हेंबरमध्ये Meta ने अहवाल दिला⁠(नवीन विंडोमध्ये उघडेल) की ती प्रत्यक्षात इराणमधून चालवली जात होती.) फेब्रुवारीतील कारवायांच्या नमुन्यात या जाळ्याने पुढील सर्वाधिक उल्लेख झालेल्या १० वाहिन्यांच्या एकत्रित संख्येपेक्षा या तीन वाहिन्यांना दुप्पट वेळा उत्तरे तयार करण्याचा प्रयत्न केला.

या मोहिमेने मोजक्या राजकीय विषयांवर लक्ष केंद्रित करणाऱ्या लहान टिप्पण्या तयार केल्या. इंग्रजी आणि रशियन या दोन्ही भाषांतील Telegram पोस्टचे मुख्य विषय युक्रेनमधील युद्ध, मोल्दोव्हा व बाल्टिक देशांतील राजकीय परिस्थिती आणि अमेरिकेतील राजकारण हे होते.

Telegram वरील नेहमीच्या रशियन टिप्पण्यांमध्ये युक्रेन आणि मोल्दोव्हाच्या राष्ट्राध्यक्षांवर भ्रष्टाचार, जनसमर्थनाचा अभाव आणि पाश्चिमात्य “हस्तक्षेपासाठी” स्वतःच्या जनतेचा विश्वासघात केल्याचे आरोप केले जात. Telegram वरील इंग्रजी टिप्पण्यांमध्ये स्थलांतर, आर्थिक अडचणी आणि त्या दिवसातील ताज्या घडामोडी यांसारख्या विषयांवर भर होता. अमेरिकेने युक्रेनला पाठिंबा देऊ नये, असा युक्तिवाद करण्यासाठी या टिप्पण्यांमध्ये अनेकदा चालू घडामोडींचा संदर्भ वापरला गेला.

कधी कधी एकाच पोस्टवर एकापेक्षा जास्त बनावट व्यक्तिमत्त्वांनी परस्परविरोधी दृष्टिकोन मांडणाऱ्या टिप्पण्या केल्या. दोन्ही बाजूंचे प्रतिनिधित्व करत असल्याचे भासवणारी ही “दुतोंडी” पद्धत रशियन मोहिमांमध्ये यापूर्वीही दिसली आहे. विशिष्ट प्रेक्षकांना आकर्षित करणे किंवा फूट पाडणे हा तिचा उद्देश असू शकतो.

२२ मार्च रोजी मॉस्कोमध्ये झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यानंतर आणि चार ताजिक नागरिकांना ताब्यात घेतल्यानंतर, या मोहिमेने ताजिकिस्तानवर लक्ष केंद्रित करणारा Telegram खात्यांचा नवा समूह वापरण्यास सुरुवात केली. या टिप्पण्यांमध्ये ताजिक आणि रशियन लोकांमध्ये एकता राखण्याचे आणि रशियन कायद्याचा आदर करण्याचे आवाहन करण्यात आले.

निर्मितिक्षम कृत्रिम बुद्धिमत्ता येण्यापूर्वीही प्रभाव मोहिमांमध्ये टिप्पण्यांचा भडिमार हे एक सामान्य तंत्र होते. “वाईट व्याकरण” मोहिमेने टिप्पण्या तयार करण्यासाठी नवे तंत्र वापरले, मात्र तिच्या वितरण व्यवस्थेला वापरकर्त्यांचा प्रतिसाद मिळवता आला नाही.

तिच्या फारच थोड्या टिप्पण्यांना पसंती किंवा उत्तरे मिळाली. कोणत्याही एका पोस्टवरील उत्तरांमध्ये या जाळ्याच्या टिप्पण्या साधारणतः अल्पसंख्य असत. इतर मतांचा आवाज दडपणे हे उद्दिष्ट असल्यास ते साध्य झाले नाही.

कधीकधी या जाळ्याने आमची प्रारूपे वापरून बहुधा अन्य Telegram वापरकर्त्यासाठी खासगी संदेश तयार केले. मात्र तयार झालेल्या मजकुरावरून हे जाळे एका आभासी चलन घोटाळेबाजाशी संवाद साधत असल्याचे दिसते.

प्रभाव मोहिमांच्या परिणामाचे मूल्यमापन करण्यासाठी १ (सर्वांत कमी) ते ६ (सर्वांत जास्त) अशी श्रेणी असलेली प्रसार मापनश्रेणी⁠(नवीन विंडोमध्ये उघडेल) वापरल्यास, आम्ही या मोहिमेचे वर्गीकरण श्रेणी १ मध्ये करू. यात एकाच मंचावरील पोस्टिंग आणि जाळ्याबाहेरील लोकांनी आशयाचा मोठ्या प्रमाणात प्रसार केल्याचा पुरावा नसणे ही वैशिष्ट्ये आहेत.