Қызметкерлер жұмыстың жаңа мүмкіндіктерін қалай ашып жатыр

Соңғы зерттеуіміз ЖИ құралдарына қол жеткізумен қатар, міндеттердің қалай бөлініп, орындалатыны да маңызды екенін көрсетеді. Әдеттегі лауазымдық міндеттеріне кірмейтін бұл жаңа тапсырмалар қызметкерлердің ЖИ қолдану тәжірибесінің тұрақты бөлігіне айналады. Егер бұл әрекеттер тұрақты міндетке айналса, лауазым атауы өзгермесе де, атқарылатын жұмыс аясы кеңеюі мүмкін.

Біздің алғашқы «Озық шептегі еңбек» есебімізде⁠ «міндеттердің тоғысуы», яғни қызметкерлердің бұрын басқа кәсіпке тән болған әрекеттер үшін ЖИ қолдануы құжатталды. Соңғы зерттеуіміз бұдан әрі не болатынын қарастырады.

2026 жылғы сәуір мен шілде аралығындағы жұмысқа қатысты 1,5 миллионнан астам ChatGPT хабарламасын талдау кейбір кәсіпаралық ЖИ қолданысының қайталанатынын көрсетті. Қызметкерлер өз кәсібінің шеңберінен тыс міндеттерге қайта оралады және уақыт өте бұл әрекеттер олардың байқалған ЖИ қолданысында көбірек орын алады.

Нәтижелер ЖИ-ға қол жеткізудің жаңа міндеттерді байқап көруден оларды қызметкерлердің күнделікті жұмысына енгізуге қалай ұласуы мүмкін екенін алғаш рет аңғартады. ЖИ-ды ұйымында қалай тиімді енгізіп, пайдалануды анықтауға ұмтылған компаниялар үшін мамандардың ЖИ қолдануы мен көмексөздерін қамтыған төрт айлық зерттеуіміздегі үрдістер мәселені анықтау мен ЖИ көмегімен жалпы жұмысты ілгерілету арасындағы кедергілерді қалай азайтуға болатынын түсінуге мүмкіндік береді. Нәтижелеріміз ұйымдар ЖИ стратегиясын іске асырғанда, ЖИ құралдарына қол жеткізумен қатар жұмысты ұйымдастыруға да көңіл бөлуі керектігін көрсетеді.

Қызметкерлер ЖИ-ды міндеттің белгілі бір саладағы өз рөліне сәйкестігіне қарай әртүрлі қолданады. Қызметкерлер әдеттегі рөліне кіретін және кірмейтін міндеттер үшін ЖИ-ға әртүрлі көмексөз береді. Өз кәсібінен тыс міндеттер туралы сұрағанда, олар кәсібі аясындағы міндеттерге қарағанда орта есеппен қысқарақ көмексөздер жазады. Сондай-ақ олар түсіндірме, орындау нұсқаулығын, жауаптың нақты пішімін немесе кеңес сұрауға азырақ бейім.

Сонымен қатар, өз кәсібінен тыс көмек сұрағанда, қызметкерлер ЖИ-ға мысалдар немесе мәнмәтін ұсынуға көбірек бейім. Сондай-ақ олар ЖИ-дан бір нәрсені тексеруді немесе растауды жиірек сұрайды.

Мұны қызметкерлер ЖИ арқылы өзге саланың сараптамалық білімін пайдаланады деп түсіндіруге болады. Қызметкерлер ЖИ-дан мүлде жаңа саланы үйретуді сұраудың орнына, мәселе мен оған қатысты құжат, мысал немесе әріптестен алынған ақпарат секілді мәнмәтінді ұсынып, басқа салаға тән білімді қолдануға көмектесуін сұрауы мүмкін. 

Келесі мәселе — қызметкерлердің бұл әрекеттерге қайта оралуы. Сәуірден шілдеге дейін тұрақты бақыланған шамамен 6200 қызметкер арасында бұрын орындалған кәсіпаралық міндеттердің үлесі кәсіпке қатысты ЖИ қолданысының сәуірдегі 13,1%-ынан шілдеде 25,9%-ға дейін өсті¹. Бұл үрдіс қызметкерлердің кәсіпаралық көмекті бір рет қана байқап көрмей, оның кейбір түрлерін тұрақты жұмыс процестеріне енгізіп жатқанын көрсетеді. 

Жеке талдау бұл қайталануды кеңірек мәнмәтінде қарастырады. Бір айлық кейінгі бақылауда өзара салыстыруға келетін іріктеме ішінде қызметкерлер алдыңғы айда орындаған кәсіпаралық міндетіне 23,6% жағдайда қайта оралды. Ал алдыңғы айда бұл міндетті қолданғаны байқалмаған ұқсас қызметкерлер арасында сол міндетті қолдану көрсеткіші 8,4% болды. Кәсіп аясындағы және жалпы міндеттерде де осындай айырмашылықтар байқалады.

Қайталану деңгейі жұмыс түріне қарай айтарлықтай өзгереді. Келесі айда қызметкерлер кейбір кәсіпаралық міндеттерге салыстырмалы түрде жиі оралған:

• Клиенттермен тауарлар немесе қызметтерді талқылау: 54%

• Жарнама немесе жарнамалық мәтін жазу: 44%

• Маркетингтік материалдар әзірлеу: 37%

Салыстырсақ, қызметкерлер қаржылық ақпаратты түсіндіру міндетіне шамамен 15% жағдайда қайта оралған. Кәсіпаралық міндеттер бойынша келесі айда қайта оралудың орташа көрсеткіші 18,5% болды. Бұл айырмашылықтар ЖИ-дың қайталанатын жұмыс процестеріне қай тұста табиғи түрде үйлесетінін көрсетуі мүмкін. Олар сондай-ақ жұмыс орнындағы қалыптасқан нормаларға, сақтыққа немесе қателіктің ықтимал салдары туралы түсініктерге байланысты болуы мүмкін. 

Алғашқы екі «Озық шептегі еңбек» есебі лауазым атаулары өзгермей тұрып-ақ жұмыстың қалай өзгеруі мүмкін екенін көрсетеді. Алғашқы есеп қызметкерлердің дәстүрлі кәсіптік шекаралардан өту үшін ЖИ қолданатынын көрсетті. Бұл есеп сол әрекеттердің кейбірі тұрақты жұмыс процестерінің бір бөлігіне айналатынын анықтады. Бұл үрдістер ЖИ ықпалымен жұмыстың өзгеруіне апаратын ықтимал жолды көрсетеді: қызметкер дәстүрлі рөлінен тыс әрекетті байқап көреді, ЖИ-дың оған пайдалы екенін түсінеді де, жұмыс барысында сол әрекетке қайта орала бастайды.

ЖИ лауазым атаулары өзгермей тұрып-ақ жұмысты қайта қалыптастыруы мүмкін: қызметкерлер ЖИ-ды басқа кәсіпке тән әрекеттер үшін қолданып, уақыт өте олардың кейбіріне қайта оралады. Егер бұл әрекеттер тұрақты міндеттерге айналса, лауазым атауы өзгермесе де, оның аясындағы әрекеттер құрамы кеңеюі мүмкін. ЖИ еңбек бөлінісін қалай өзгертіп жатқанын және оның қызметкерлер, бизнес пен жалпы экономика үшін нені білдіретінін анығырақ түсіну мақсатында бұл өзгерістерді зерттеуді жалғастырамыз.

• Қызметкерлердің дәстүрлі рөлінен тыс міндеттерді орындау үшін ChatGPT‑ті қалай қолданып жатқанын білу үшін біздің міндеттер тоғысуы туралы зерттеуімізді⁠ оқыңыз.

• ЖИ мүмкіндіктері, адамдардың рөлдері мен сұраныс жұмыспен қамтуға қалай ықпал етуі мүмкін екенін білу үшін біздің AI Jobs Transition Framework⁠ зерттеуімізді оқыңыз.