«Қаржыландырылған наразылық» операциясы: ықпал ету әрекеттері

Бұл оқиғаға талдау алғаш рет OpenAI ұйымының 2025 жылғы ақпандағы⁠(жаңа терезеде ашылады) есебінде жарияланған.

Біз модельдерімізді ағылшын тілінде қысқа пікірлер және испан тілінде көлемді жаңалық мақалаларын жасау үшін пайдаланған ChatGPT аккаунттарын бұғаттадық. Бұл әрекеттердің жасалған уақыты материктік Қытайдағы жұмыс уақытымен сәйкес келді. Испан тіліндегі мақалаларды Латын Америкасындағы жаңалық сайттары жариялады. Веб-сайттардың барлығы дерлік мақалалардың авторы ретінде бір адамды көрсетті; кейбірі мақала авторы туралы жолда оның Қытайдың Jilin Yousen Culture Communication Co, Ltd (优森文化有限公司) компаниясымен байланысын атап өтті.

Бұл аккаунттар ChatGPT жүйесіне қытай тілінде сұрау жіберіп, негізінен материктік Қытайдағы жұмыс уақытында белсенді болды. Кейбір әрекеттер біз мамыр айында хабарлаған «Спамуфляж⁠» атты жасырын ықпал ету операциясына ұқсас болды: ағылшын тілінде диссидент әрі Қытай Коммунистік партиясының Орталық партия мектебінің бұрынғы профессоры Цай Сяны сынайтын қысқа пікірлер мен суреттер жасалды. Кейін бұл контентті X желісінде өздерін АҚШ немесе Үндістан тұрғындары ретінде көрсеткен аккаунттар жариялады.

Егер әрекеттер мұнымен шектелсе, біз олардың «Спамуфляжбен» байланысты болуы ықтимал деген қорытындыға келуіміз мүмкін еді. Алайда қысқа пікірлермен қатар, бұл аккаунттар испан тілінде АҚШ-ты сынайтын көлемді мақалалар да жасады. Бұл әрекеттер әсіресе 2024 жылы Перуде өткен Азия-Тынық мұхиты экономикалық ынтымақтастығы (APEC) форумы қарсаңында кең тарады. Бұл тарап модельдерімізден қытай тіліндегі жалпыға қолжетімді мақалаларды аударып, толықтыруды сұрау арқылы осы мақалаларды жасады.

Кейін бұл мақалалар Латын Америкасындағы, әсіресе Перудегі, сондай-ақ Мексика мен Эквадордағы жаңалық сайттарында жарияланды. Жаңалық сайттары мақалаларды көбіне осы аккаунттар ChatGPT арқылы контент жасаған күні-ақ жариялап отырды. Жарияланымдардың барлығында дерлік мақалалардың авторы ретінде бір адам көрсетілді. Кейбірінде бұл адам біз Қытай компаниясы деп санайтын ұйымның заңды өкілі ретінде көрсетілді.

Біз Қытаймен байланысты болуы ықтимал ықпал етуші тараптың Латын Америкасындағы кең танымал БАҚ-та мақалалар жариялата алғанын алғаш рет байқадық. Кейбір жарияланымдар ақылы келісім нәтижесінде шыққан болуы мүмкін: ашық дереккөздерді зерттеу кезінде анықтаған мақалаларымыздың бірінде «демеушілік материал» деген белгі болды. Бұған қоса, бұл тарап ChatGPT арқылы Латын Америкасындағы жаңалық ұйымынан алынған испан тіліндегі түбіртектерге сілтемелерді аударған. Бұл да мақалалардың ақылы жарияланғанына сәйкес келеді.

Ақылы контент пайдаланылғанының белгілерін және науқанның АҚШ-тағы саяси өмір мен жүргізіліп отырған саясатқа теріс көзқарасын ескеріп, біз оны «Қаржыландырылған наразылық» деп атадық.

Бұл тарап контенттің екі негізгі түрін жасады: ағылшын және қытай тілдерінде Цай Сяны сынайтын қысқа пікірлер және испан тіліндегі көлемді мақалалар.

Цай Сяны сынайтын пікірлерді жасау кезінде оператор әдетте ChatGPT жүйесінен оның твиттеріне, бейнелеріне немесе БАҚ-та ол туралы айтылғандарға жауап беруді сұраған. Кейбір пікірлерде оның Тайвань, интернет, Қытай әдебиеті мен тарихы сияқты тақырыптардағы біліміне күмән келтірілді. Басқаларында ол виза ережелерін бұзды деп айыпталды.

Испан тіліндегі көлемді мақалалар АҚШ-тағы әлеуметтік және саяси алауыздықтарға арналды және әдетте ағымдағы оқиғалар мен жедел жаңалықтарға негізделді. Оларда теңсіздік, саяси зорлық-зомбылық, кемсітушілік пен сексизм, сондай-ақ қылмыс туралы хабарлар мен АҚШ-тың сыртқы саясатына қатысты сын қамтылды. Есірткі тұтыну мен баспанасыздық сияқты әлеуметтік дағдарыстарға да көп көңіл бөлінді. Оператор көбіне осы дағдарыстар мен проблемаларды Америка басшылығының дәрменсіздігінің немесе қоғамының күйреуінің белгісі ретінде көрсетуге тырысты. Жалпы, бұл әрекеттер бір партияны жақтамады: АҚШ-тың екі негізгі партиясы да сыналды.

Әлеуметтік желілердегі Цай Сяға қарсы бағытталған контент шынайы пайдаланушылар тарапынан елеулі белсенділік тудырғанына дәлел таппадық. Оны жариялаған әлеуметтік желі аккаунттарының әдетте жазылушылары аз, ал жазбаларына пікір білдіру, ұнату және бөлісу көрсеткіштері өте төмен болды.

Алайда біз Қытайдан жүргізілген ықпал ету операциясының АҚШ-ты сынау үшін Латын Америкасы БАҚ-тарында көлемді мақалаларды жариялата алғанын алғаш рет байқадық. Бұл нәтижеге кем дегенде ішінара контентті ақылы жариялау арқылы қол жеткізілген болуы мүмкін. Дегенмен, бізге белгілі мәліметтерге сүйенсек, бұл — бұрын хабарланбаған жаңа жұмыс бағыты. Ол әлеуметтік желілердегі әдеттегі әрекеттермен қатар жүргізіліп, әлдеқайда кең аудиторияны қамтыған болуы мүмкін, бірақ біз аудиторияның белсенділігін тәуелсіз түрде тексере алмаймыз.

Ықпал ету операцияларының әсерін 1-ден (ең төмен) 6-ға (ең жоғары) дейін бағалайтын Таралу ауқымы шкаласына⁠(жаңа терезеде ашылады) сүйенсек, Латын Америкасындағы жаңалық сайттарының оқырманы көп болғандықтан, біз бұл әрекетті 4-санатқа (кең танымал БАҚ-қа шығу) жатқызар едік.

Біз бұл мақалалардың осы тарап модельдеріміз арқылы жасаған контентке сәйкес келетінін анықтадық.

• АҚШ-тың Украинадағы соғысқа көмек көрсетуден қалай пайда табатыны туралы жағымсыз шындық (La Republica, Перу).

• АҚШ-тағы баспанасыздық мәселесінің қайғылы шындығы (Wapa, Перу).

• АҚШ-тың палестиналық белсендіге қарсы санкцияларының қисынсыздығы (El Popular, Перу).

• Еркектік болмыстың қисынсыз көрінісі (Libero, Перу).

• Барлық жерді жайлаған көлеңкелер (El Popular, Перу).

• АҚШ-тағы партия басшылығының демократияны менсінбеуі (El Popular, Перу).

• Сайлау кезіндегі мәлімдемелерде ашықтықтың болмауы және қоғамдық пікірді манипуляциялау (Libero, Перу).

• Қонақүй қызметкерлерінің ереуілі мен күресі (La Republica, Перу).

• АҚШ санкцияларының дәрменсіздігі және өзіне-өзі шектеу қоюы (El Universal, Мексика).

• Фентанил құрсауындағы үнсіз жанайқай (La Republica, Перу).

• «Хелен» дауылы: америкалық саясаткерлердің жалған мәлімдемелері мен қастандық теориялары (Wapa, Перу).

• Кедендік тарифтер төңірегіндегі бұлыңғырлық: Трамптың қысқамерзімді саясаты және АҚШ экономикасының болашағы (La Republica, Перу).

• АҚШ қоғамындағы азық-түлік қауіпсіздігі мәселесі және оның мектептерге әсері (Extra, Эквадор).

• АҚШ қасіреті: шындық жасырылғанда (Expreso, Эквадор).

• АҚШ-тағы балалар қауіпсіздігінің дағдарысы (La Republica, Перу).

• Бруклиндегі зорлық-зомбылықтың көлеңкесі (El Plural, Испания).

• Кісі өлтірушіге жасалған артықшылық: салық төлеушілердің ақшасына жасалған ота (El Universal, Мексика).

• Израильді қолдау және гуманитарлық дағдарысты елемеу (La Republica, Перу).

• АҚШ сайлауындағы зиянды бәсеке (Wapa, Перу).