ሳም አልትማን በተባበሩት መንግሥታት የጸጥታ ምክር ቤት ያደረጉት ንግግር

ዛሬ፣ የOpenAI ዋና ሥራ አስፈጻሚ ሳም አልትማን ለተባበሩት መንግሥታት የጸጥታ ምክር ቤት ስለ ሰው ሠራሽ አስተዋይነት ንግግር አድርገዋል። AI ዕድሎችን ለማስፋት ስላለው አቅም፣ ኃይለኛ ሥርዓቶችን በሰው ቁጥጥር ሥር ማቆየት ስላለው አስፈላጊነትና በAI ደህንነት ላይ ዓለም አቀፍ ትብብር እንደሚያስፈልግ ተናግረዋል።

ክቡር ፕሬዚዳንት፣ ክቡራንና ክቡራት፣ አመሰግናለሁ። እዚህ መገኘቴና በዚህ አስፈላጊ ወቅት ሁላችሁንም ለማነጋገር መቻሌ ክብር ይሰማኛል።

ስለ ሰው ሠራሽ አስተዋይነት ለዓመታት ስንነጋገር ቆይተናል፤ በቅርብ ሳምንታትና ወራት ግን ሁኔታው የተለየ ሆኖ ይሰማል። ሞዴሎች በፍጥነት መሻሻላቸው፣ ለለውጡ ያለን ጊዜ እያጠረ፣ ጥቅሙም ይበልጥ ተጨባጭ እየሆነ እንዲሰማን አድርጓል። በዚሁ ጊዜ፣ ልናተርፍ ወይም ልናጣ የምንችለው ነገርና አደጋዎቹም ይበልጥ ቅርብ ሆነዋል።

ከፊታችን ምርጫ አለ። AI የፈጠራና የአዳዲስ ግኝቶች ዘመን የሆነ አዲስ ህዳሴን ሊመስል ይችላል፤ ወይም በታላቅ መናወጥና ትርምስ የተሞላ አዲስ የኢንዱስትሪ አብዮትን ሊመስል ይችላል።

ህዳሴው፣ አዳዲስ መሣሪያዎች፣ ሐሳቦችና ተቋማት፣ ሰዎች ማድረግ እንችላለን ብለው የሚያምኑበትን ወሰን ያሰፉበት ዘመን ነበር። AI ለዘመናችን ይህንን ሚና ሊጫወት ይችላል። ሰዎች ስለራሳቸው ከሚያስቡት እጅግ የላቀ ችሎታ እንዳላቸው አምናለሁ። ይሁን እንጂ ሊያበቃቸው ታስቦ በተሠራ፣ ይልቁንም ትኩረታቸውን በሚበትንና ብዙ ጊዜ በሚሰርቅ፣ ውስን አቅም ባለው ቴክኖሎጂ ወደኋላ ቀርተዋል።

እጅግ ጥሩው የAI መልክ፣ ሰዎችን የአንድ ግዙፍ ማሽን ትናንሽ መለዋወጫዎች ማድረግ ወይም ሰብአዊነት እስኪጠፋ ድረስ እያንዳንዱን የሕይወት ክፍል ለቅልጥፍና ብቻ ማዋቀር አይደለም። ይልቁንም፣ ውስብስብነቱ እየጨመረ በሚሄድ ዓለም ውስጥ፣ ሰዎች በራሳቸው የመወሰንና የመሥራት አቅማቸው እንዲጨምር ማድረግ ነው፤ ለመማር፣ ለመፍጠር፣ አዲስ ነገር ለማግኘት፣ ለመገንባትና ለመሳተፍ የበለጠ አቅም መስጠት። AI በራስ-ሰር ሊያከናውናቸው የማይችሉ፣ ማከናወንም የሌለበት ብዙ ነገሮች አሉ።

AI ለሰዎች ጥቅም ሊገነባ ይገባል፤ ማሽኖች ያለሌላ ዓላማ ፈጥነው እንዲሠሩ ለማድረግ ብቻ አይደለም። AIን ለመገንባት እየሠሩ ያሉ ሰዎች ከተናገሯቸው ነገሮች አንዳንዶቹ፣ በጣም አስፈሪ የወደፊት ዓለምን ስለሚስሉ፣ የደካማ ሳይንሳዊ ልቦለድ ፊልሞች ታሪክ ይመስላሉ።

ይህን ያህል ኃይል ያለው ማንኛውም ነገር ፍርሃትም ያስከትላል። ታላቅ አቅምንና እጅግ ሊገባን የሚችል ስጋትን በአንድ ጊዜ ስለሚሰማን፣ ይህ ወቅት ውስብስብ ነው።

እነዚህ ሞዴሎች ሰዎች አዲስ እውቀት እንዲያገኙ፣ አዳዲስ መድኃኒቶችን እንዲያዘጋጁ፣ የተሻለ የጤና እንክብካቤና የጠነከረ ትምህርት እንዲሰጡ፣ እንዲሁም ይበልጥ አምራች የሆኑ ኢኮኖሚዎችን እንዲገነቡ ሊረዱ ይችላሉ። ሰዎች ዛሬ ከአቅማቸው በላይ የሚመስሏቸውን ሕልሞችና ምኞቶች ለማሳካት የሚጠቀሙባቸው አዳዲስ መሣሪያዎች ሊሆኑ ይችላሉ። ለተራው ሰው፣ የሕይወት ውስብስብነት እጅግ ጨምሯል። AI ከዚህ በፊት ያልታዩ ግኝቶችና ፈጠራዎች መሣሪያ መሆን እንደሚችለው ሁሉ፣ ይህንን ውስብስብነት ለመቋቋምም መሣሪያ ሊሆን ይችላል።

በሌላ በኩል፣ የAI ሥርዓቶች አቅማቸው እየጨመረና ይበልጥ ራሳቸውን ችለው እየሠሩ ሲሄዱ፣ ተቋማቶቻችን ሊከተሏቸው ከሚችሉት በላይ ሊፈጥኑ፣ ሥልጣንን በእጅግ ጥቂት እጆች ሊያሰባስቡ፣ ወይም ሰዎች ከእንግዲህ ሊረዷቸው ወይም ሊቆጣጠሯቸው የማይችሉ ውሳኔዎችን ሊወስኑ ይችላሉ።

ራሳቸውንና የወደፊት ስሪቶቻቸውን ሊያሻሽሉ ወደሚችሉ ሥርዓቶች እየተቃረብን ስንሄድ፣ ይህ ስጋት በተለይ አስፈላጊ ይሆናል። ይህ ሂደት ብዙውን ጊዜ በተደጋጋሚ ራስን ማሻሻል ተብሎ ይጠራል። AIን የመገንባት ሂደት ይበልጥ በራስ-ሰር እየተከናወነ ሲሄድ፣ የAI እድገት ፍጥነት በከፍተኛ ሁኔታ ሊጨምር ይችላል። ይህ ወቅት እጅግ ከፍተኛ ጥንቃቄን ይጠይቃል።

በአብዛኛው ከፕሮፌሰር ቤንጂዮ ጋር እስማማለሁ። ሆኖም ከሦስት ይልቅ ሁለት እላለሁ፤ የAI እድገት ወደ ከፋ አቅጣጫ ሊያመራባቸው የሚችሉ፣ ልንከላከላቸው የሚገቡ ሁለት መንገዶች አሉ ብዬ አምናለሁ።

አንደኛ፣ የወደፊታችንን የመወሰን ኃይል ለAI ልናጣ እንችላለን። ስጋቱ፣ ለውጡ ከመጠን በላይ ፈጣን ሆኖ፣ ሰዎች እየተከናወነ ያለውን መከታተል ወይም በሚያስፈልግበት ጊዜ ጣልቃ መግባት እንዳይችሉ መሆኑ ነው። ይህ እጅግ አስከፊ እንደሚሆን ግልጽ ነው።

ጥቅሞቹ እጅግ ትልቅ ስለሆኑና እነሱን ለማግኘት ያለውን ጉዞ ማዘግየት የማይገባ ስለሚመስል ብቻ፣ ዘርፉ ከመጠን በላይ የቴክኖሎጂ አደጋ መቀበል የለበትም። በውድድር ሌሎች ኩባንያዎችን መቅደም፣ ያልተጠኑ ውሳኔዎችን ለመወሰን ምክንያት አይሆንም። ፍጥነታችንን ማቀዝቀዝ በማንችልበት ውድድር ውስጥ ተይዘናል ብለንም አናምንም። ከዚህ በፊት ሌሎችን ሳንጠብቅ፣ በራሳችን ውሳኔ ፍጥነታችንን ቀንሰናል። ወደፊትም እንዲሁ እናደርጋለን። ከሰው ዓላማና እሴቶች ጋር ስለመጣጣማቸው፣ ለክትትል ምቹ ስለመሆናቸውና ስለደህንነታቸው ልንሰጥ የሚገባንን ማረጋገጫ መስጠት የማንችልባቸውን ሥርዓቶች መገንባት አንፈልግም። ሁሉም ሰው እንዲህ ያሉ ሥርዓቶችን ከመገንባት መቆጠቡ አስፈላጊ ነው ብለን እናስባለን።

እነዚህ ሥርዓቶች ምን እያደረጉ እንደሆነ ልንረዳ ይገባል። እጅግ እጅግ ብልህ እየሆኑ ሲሄዱም እንኳን፣ ሰዎች ያሰቡትን እንደሚያደርጉ ጠንካራ ማስረጃ ሊኖረን ይገባል። እንዲያውም፣ በተለይ እጅግ እጅግ ብልህ እየሆኑ ሲሄዱ። ሰዎች ከባድ ጥፋት የመከሰት ዕድሉን 10%፣ 1%፣ 12% ወይም 0.1% ብለው ቢገምቱት ለውጥ አያመጣም። ከእነዚህ መጠኖች አንዱም በምንም መልኩ ተቀባይነት የለውም። በሰው ቁጥጥር ሥር ማቆየት እንደምንችላቸው እጅግ ጠንካራ ማስረጃ ማቅረብ የማንችልባቸውን ሞዴሎችም ማሠልጠን የለብንም።

ስለዚህ፣ ነገሮች ወደ መጥፎ አቅጣጫ ሊያመሩበት የሚችሉት አንዱ መንገድ ይህ ነው። በሌላ አቅጣጫ፣ እነዚህ ሥርዓቶች ከመጠን በላይ ሥልጣንን በእጅግ ጥቂት እጆች ሊያሰባስቡ ይችላሉ። ማንም ግለሰብ፣ ኩባንያ ወይም አገር፣ ከሁሉ የላቀ አቅም ያላቸውን የAI ሞዴሎች ተጠቅሞ የራሱን የዓለም እይታ በሌሎች ሁሉ ላይ ለመጫን መቻል የለበትም። በዚህ ቴክኖሎጂ ላይ ሊታመን የሚችለው ራሱ ብቻ እንደሆነ የሚያምን ኩባንያ ወይም አገር፣ ያንን እምነት ሌላ ማንኛውንም ድርጊት ማለት ይቻላል ለማስተባበል ሊጠቀምበት ይችላል። ይህ አመክንዮ ለማንኛውም አካል ቢመች እንኳን፣ መቃወም አለብን።

ሁለቱንም ችግሮች ለማለፍ ተግባራዊ መንገድ አለ ብዬ አምናለሁ። በOpenAI ውስጥ፣ እነዚህን ጥያቄዎች የምንመለከተው ግልጽ ግብ ይዘን ነው፤ AI ሰዎች በራሳቸው ሕይወት ላይ የበለጠ የመወሰን ኃይል እንዲኖራቸው ሊያደርግ ይገባል። በፈለጉት መንገድ ለመኖር የበለጠ ነፃነት። ትልቅም ሆኑ ትንሽ ችግሮችን ለመፍታትና ማኅበረሰቦቻቸውን ለማሻሻል የበለጠ አቅም። ሁሉም ነገር መልካም ይሆናል ብሎ በጭፍን ተስፋ የማድረግ ወጥመድ ውስጥ መግባት አንፈልግም። እንዲሁም ጥፋት አይቀሬ ነው ብሎ ተስፋ የመቁረጥ ወጥመድ ውስጥ መግባት አንፈልግም። ወደ ሁለቱ ጽንፎች መሳብ በፊታችን ላሉት ፈተናዎች ስኬታማ መፍትሔ እንድናገኝ አይረዳንም። በተለይም ዓለምና ሕዝቦቿ፣ ይህ ቴክኖሎጂ ሊፈታቸው በሚያግዝ እጅግ ከባድ ችግሮች በተከበቡበት ጊዜ። ስለዚህ በእነዚህ ሁለት ጽንፎች መካከል ያለውን ሚዛናዊ መንገድ ለመከተል እንጥራለን።

ለእኛ፣ ይህ ሦስት መርሆችን መከተል ማለት ነው።

አንደኛ፣ የAI አቅም እየጨመረ ሲሄድ፣ ሰዎች በAI ውሳኔ አሰጣጥ ማዕከል መቆየት አለባቸው። AIን ከሰው ዓላማና እሴቶች ጋር ማጣጣም፣ ከተግባራዊ ሕይወት የራቀ የምርምር ጥያቄ አይደለም። እነዚህ ሥርዓቶች በአስተማማኝ ሁኔታ በሰው ቁጥጥር ሥር እንዲቆዩ፣ የሰውን እሴቶች እንዲያንጸባርቁ፣ ሰዎችም ቀጣዮቹን የእድገት ደረጃዎች እንዲመሩ እንዲያግዙ የማረጋገጥ ሥራ ነው። የሰውን የማመዛዘን ችሎታ ወይም እሴቶች በራስ-ሰር በሚሠሩ ሥርዓቶች ለመተካት እየሞከርን አይደለም፤ ማድረግም የለብንም።

ሁለተኛ፣ የሳይንሳዊ እድገትና የኢኮኖሚ ዕድገት ጥቅሞች በሰዎች የሚፈጠሩና ለሰዎች የሚውሉ መሆን አለባቸው። AI ተመራማሪዎች አዳዲስ ግኝቶችን እንዲያገኙ፣ ሐኪሞች ታካሚዎችን እንዲያክሙ፣ መምህራን ተማሪዎችን እንዲያስተምሩ፣ ሥራ ፈጣሪዎች ኩባንያዎችን እንዲመሠርቱ፣ ማኅበረሰቦች ከአቅማቸው በላይ የሚመስሉ ችግሮችን እንዲፈቱና ከዚህም በላይ ብዙ እንዲሠሩ ሊረዳ ይገባል። ቀጣይነት ያለው የሰው ልጅ እድገት ታሪክ፣ መሣሪያዎች ሰዎች በራሳቸው የመወሰንና የመሥራት ችሎታን የሚተኩበት አይደለም። ይልቁንም ተገቢዎቹ መሣሪያዎች ሰዎችን የበለጠ ብቁ የሚያደርጉበት ነው። ይህም ይቻላል ብለን ከምናስበው እጅግ በላይ ይደርሳል ብዬ አምናለሁ።

ሦስተኛ፣ ይህ ቴክኖሎጂ እያንዳንዱን ግለሰብ ማብቃት አለበት። ታላቅ መጪ ዘመን የሚፈጠረው፣ ሰዎች አቅማቸውን ሙሉ በሙሉ ሲጠቀሙበትና ለራሳቸው፣ ለማኅበረሰቦቻቸው፣ ለአገሮቻቸውና ለመላው ዓለም ጠቃሚ ነገሮችን ሲገነቡ ነው። እኛ ይህን ቴክኖሎጂ ከሚገነቡት አንዱ ልንሆን እንችላለን፤ የዚህ ታሪክ ጀግኖች ግን አይደለንም። የእኛ ሚና በመላው ዓለም ያሉ ሰዎችን ማብቃትና የሰው ልጅ ክህሎትና ችሎታ በሚፈጥረው ድንቅ ውጤት መተማመን ነው።

አሁን ከዚህ በፊት ኖሮን የማያውቅ እውቀት ሊያገኙ የሚችሉ ሞዴሎች አሉን። በሒሳብ ዘርፍ ያየነውን እድገት እንመልከት። ከሦስት ዓመታት በፊት በበጋ፣ ሞዴሎቻችን በአንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ሒሳብ መጠነኛ ብቃት ነበራቸው። ከሁለት ዓመታት በፊት በበጋ፣ በሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት የሒሳብ ውድድሮች ጥሩ ብቃት ነበራቸው። ባለፈው በጋ፣ ከሁሉ በላይ ታዋቂ በሆነው ዓለም አቀፍ የሒሳብ ውድድር የወርቅ ሜዳሊያ ደረጃ ላይ ደረስን። በዚህ በጋ፣ ከጥቂት ሳምንታት በፊት ደግሞ፣ ከሞዴሎቻችን አንዱ ከሚሊኒየም ሽልማት ችግሮች አንዱን፣ የናቪዬ–ስቶክስ እኩልታዎችን፣ ፈታ።

እነዚህ እኩልታዎች ለአውሮፕላን ንድፍ፣ ለአየር ሁኔታ ትንበያና ለደም ፍሰት ጥናት ያገለግላሉ። የሒሳብ ችግሮችን የምንፈታው ለመፍታት ብቻ አይደለም። ሰዎች አዲስ እውቀት እንዲያገኙና በእሱም የጤና እንክብካቤን እንዲያሻሽሉ፣ የኑሮ ደረጃን እንዲያሳድጉ፣ በመላው ዓለም የእያንዳንዱን ሰው አቅም እንዲያሰፉ ለማስቻል ነው። ገና ያልተገኘ እጅግ ብዙ እውቀት ይቀራል።

ነገር ግን ኩባንያዎች የዲሞክራሲያዊ ሂደቱን ቦታ እንዳይወስዱ ማድረግ እጅግ አስፈላጊ ነው።

AI ዲሞክራሲያዊ እንዲሆን ከተፈለገ፣ ዋነኞቹ ውሳኔዎች በሳን ፍራንሲስኮ ባሉ የምርምር ተቋማት ብቻ ሊወሰኑ አይችሉም። እነዚህ ውሳኔዎች በዲሞክራሲያዊ ሂደቶች እና ለሚያገለግሉት ሕዝብ ተጠያቂ በሆኑ መንግሥታት መቀረጽ አለባቸው።

በዓለም አቀፍ ደረጃ፣ ይህ ትብብርን ይጠይቃል። በታሪካችን ውስጥ፣ ኃይለኛ አዲስ ቴክኖሎጂ ሲመጣ፣ ተቀናቃኝ የሆኑና ሁልጊዜም ጥሩ ግንኙነት የሌላቸው አገሮች እንኳን ለጋራ ፍላጎታቸውና ለሁሉም በጎ ነገር ሲሉ የተባበሩባቸው ጊዜያት ነበሩ። ይህም ከእነዚያ ጊዜያት አንዱ መሆን አለበት ብለን እናምናለን።

እርስ በርስ የሚደጋገፉ አገራዊና ዓለም አቀፍ የግንባር ቀደም AI መስፈርቶችን የሚያስተባብር ሥርዓት ያስፈልገናል። እነዚህም አቅምን የሚለኩ፣ አደጋዎችን የሚገመግሙ፣ የመከላከያ እርምጃዎች በቂ መሆናቸውን የሚወስኑ፣ እንዲሁም ሥርዓቶች ይበልጥ ራሳቸውን ችለው እየሠሩ ሲሄዱ ውጤታማ የሰው ቁጥጥር እንዲቀጥል የሚያደርጉ መስፈርቶች ናቸው።

አገሮች ማስረጃዎችን እንዲያወዳድሩ፣ መስፈርቶች መከበራቸውን እንዲያረጋግጡ፣ እየተከናወነ ስላለውም ነገር የጋራ የመነጋገሪያ ቋንቋና ግንዛቤ እንዲኖራቸው፣ የጋራ መስፈርቶች ያስፈልጉናል።

ዓለም ችግሮች ወደ ከባድ አደጋዎች ከመቀየራቸው በፊት ከእነሱ እንዲማር፣ ትክክለኛና ፈጣን የክስተት ሪፖርት አቀራረብ፣ እንዲሁም ክስተቶችን ለመመደብና ሪፖርት ለማድረግ የሚያገለግሉ ሥነ ሥርዓቶች ያስፈልጉናል።

መንግሥታት፣ ወሳኝ መሠረተ ልማቶችን የሚያስተዳድሩ አካላትና የቴክኒክ ባለሙያዎች፣ እየታዩ ስላሉ የደህንነት ክፍተቶችና አዳዲስ ስጋቶች መረጃ እንዲለዋወጡም፣ ደህንነታቸው የተጠበቀ የመገናኛ መንገዶች ያስፈልጉናል።

በእርግጥ፣ እነዚህ መስፈርቶች ቀድሞ በገበያው ያሉትን አካላት የበላይነት ሊያጸኑ ወይም አንዱን የንግድ አሠራር ከሌላው ሊያስቀድሙ አይገባም። ክፍትና ዝግ ሞዴል አዘጋጆችን፣ አዲስ ገቢዎችንና የተመሠረቱ የምርምር ተቋማትን፣ አገራዊ ሥልጣንንና ዓለም አቀፍ ትብብርን መደገፍ አለባቸው። እያንዳንዱ መንግሥት መስፈርቶቹን በራሱ የሕግ ሥርዓት ውስጥ እንዴት ማካተት እንደሚገባው ሊወስን ይገባል። ሆኖም፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ ጥሩ ማስረጃ፣ ጥሩ የመከላከያ እርምጃዎችና ጥሩ ቁጥጥር ምን መምሰል እንዳለባቸው መስማማት ከቻልን፣ ሁላችንም ተጠቃሚ እንሆናለን።

ለሁሉም ጥያቄዎች መልስ የለንም፤ የተሻሉ ሐሳቦችንም ሁሉ ለመቀበል ፍጹም ዝግጁ ነን። ከሁላችሁም ጋር በመሥራት፣ ወደፊት የምንጓዝበትን መንገድ ለማግኘት የሚቻለንን ሁሉ ለማድረግ ዝግጁ ነን።

የትኛውን መንገድ እንደምንከተል መወሰን ያለብን ወሳኝ ምዕራፍ ላይ ነን። አንዱ መንገድ ሥልጣን በጥቂቶች እጅ ወደሚሰበሰብበት፣ ውሳኔዎች ግልጽ ወደማይሆኑበት፣ ሰዎችም በዘመናቸው ከሁሉ በላይ አስፈላጊ የሆነው ቴክኖሎጂ ያለፈቃዳቸው በእነሱ ላይ እየተጫነ እንደሆነ ወደሚሰማቸው ዓለም ይወስዳል። ሌላው መንገድ ደግሞ ሰዎች በዲሞክራሲያዊ ተቋማት አማካይነት AI እንዴት ማደግ እንዳለበት በመወሰንና አቅጣጫውን በመምራት ስለሚሳተፉ፣ AI ለሰዎች ወደሚሠራበት ዓለም ይወስዳል። በዚያ ዓለም ሳይንሳዊ እድገት የሰዎችን ኑሮ በተጨባጭ ያሻሽላል፤ የበለጠ ሰው የወደፊቱን በመቅረጽ ይሳተፋል፤ ይህ ቴክኖሎጂም ግለሰቦችና ማኅበረሰቦች በመረጡት መንገድ እንዲኖሩ የበለጠ አቅም መስጠቱን ይቀጥላል። ይህ አቅም ወደ እውንነት የሚቀየርበት፣ በጉጉትና በአድናቆት የተሞላ መጪ ዘመን ነው።

እኛም ለመገንባት መጣር የሚገባው ይህ መጪ ዘመን ነው ብለን እናምናለን። እጅግ አመሰግናለሁ።