የ“Stop News” ዘመቻ፦ ተደጋጋሚ የተፅዕኖ እንቅስቃሴ

ይህ የጉዳይ ጥናት መጀመሪያ የታተመው በOpenAI የጥቅምት 2025⁠(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል) ሪፖርት ውስጥ ነው።

በጥቅምት 2024 “Stop News” ብለን ስለጻፍነው ስውር የተፅዕኖ ዘመቻ ይዘት ለማመንጨት ሞዴሎቻችንን ለመጠቀም ሲሞክሩ የነበሩ መለያዎችን አግደናል። ይህ እንቅስቃሴ ከሩሲያ የመነጨ ሲሆን፣ በአንድ የግብይት ኩባንያ ከሚካሄድ ዘመቻ ጋር የሚጣጣም ይመስላል። ምርመራችን ይህ አካል የሌሎች ኩባንያዎችን የAI መሣሪያዎች ተጠቅሞ በኋላ YouTube እና TikTok ላይ የተለጠፉ ቪዲዮዎችን ለመፍጠር ያደረጋቸውን ጥረቶች ለይቷል። በመጨረሻ የትኞቹን ሞዴሎች እንደተጠቀሙ በገለልተኝነት ማረጋገጥ አልቻልንም።

በጥቅምት 2024 ካስቆምነው እንቅስቃሴ ጋር በሚመሳሰል መልኩ፣ ይህ ዘመቻ ሞዴሎቻችንን በዋናነት ይዘት ለማመንጨት ተጠቅሟል፤ ይዘቱም በማኅበራዊ ሚዲያ እና ባለፈው ዓመት በጻፍንባቸው በአፍሪካና በዩኬ የሚገኙ ተመሳሳይ የዜና ተቋማትን በሚመስሉ ድረ ገጾች ላይ ተለጥፏል።

ይህ እንቅስቃሴ እኛና የኢንዱስትሪው አጋሮቻችን ከወሰድናቸው የማስቆም እርምጃዎች በኋላ የቀድሞውን ዘመቻ ለመቀጠል የተደረገ ሙከራ ቢመስልም፣ አንዳንድ ጉልህ ልዩነቶችን ለይተናል። በመጀመሪያ፣ የምስል ማመንጨት ድርሻ በእጅጉ ዝቅተኛ ነበር። በወቅቱ እንደገለጽነው፣ የመጀመሪያው የStop News እንቅስቃሴ ምስሎችን በተለየ ሁኔታ በብዛት ይጠቀም የነበረ ሲሆን፣ የቅርቡ እንቅስቃሴ ግን በጽሑፍ ማመንጨት ላይ የበለጠ አተኩሯል፤ ምስል ማመንጨት የተከሰተው በአንጻራዊነት አልፎ አልፎ ነው። ይህም “የMeta እና OpenAI ሪፖርቶች ከታተሙ ወዲህ በAI የተፈጠሩ ምስሎች አጠቃቀም በከፍተኛ ሁኔታ ቀንሷል” ከሚለው የፈረንሳይ ዲጂታል ኤጀንሲ VIGINUM ግምገማ ጋር ይጣጣማል።

ሁለተኛ፣ ዘመቻው የዜና ቅርጽ ላላቸው አጫጭር ቪዲዮዎች ጽሑፍና መግለጫ ለማመንጨት ChatGPTንም ተጠቅሟል። አንቀሳቃሾቹ በተለምዶ ረጅም የሩሲያኛ ጽሑፍ አስገብተው፣ ከዚያ የቪዲዮ ጽሑፍ እንዲዘጋጅ ይጠይቁ ነበር። ከዚያም ሞዴሉ ጽሑፉን ወደ ፈረንሳይኛ እንዲተረጉም ይጠይቁ ነበር። ሦስተኛ፣ ሞዴሉ SEOን ታሳቢ ያደረገ መግለጫ እና ሃሽታጎች እንዲያመነጭ ይጠይቁ ነበር።

ከእነዚህ ጽሑፎች አንዳንዶቹ በStop News ዘመቻ በአፍሪካ ላይ ካተኮረው newstop[.]africa ድረ ገጽ ጋር በተገናኘ የYouTube ሰርጥ ላይ በወጡ ቪዲዮዎች ውስጥ ተጠቅመዋል። ሌሎቹ ደግሞ የ“Stop News”ን ስያሜ ባልያዙ የYouTube እና TikTok ሰርጦች ላይ ቀርበዋል። እነዚህ ሰርጦች በAI የተፈጠረ ሰው ዜና ሲያነብ ያሳዩ ነበር። በአብዛኛው፣ የዜና አንባቢው አጫጭር ቅንጥቦች በአፍሪካ ውስጥ የተከሰቱ ወይም ከአፍሪካ ጋር የተያያዙ ክስተቶችን ከሚያሳዩ የቪዲዮ ምስሎች ጋር ተቀያይረው ይቀርቡ ነበር። የዜና አንባቢው ቅንጥቦች የእኛን ሞዴሎች በመጠቀም የተፈጠሩ አይመስሉም፤ የትኛው አገልግሎት እንደዋለም በገለልተኝነት ማረጋገጥ አልቻልንም። ከታች ያሉት ከTikTok ቪዲዮዎች የተወሰዱ ቅጽበታዊ ገጽ ምስሎች እንደሚያሳዩት፣ የዜና አንባቢው ገጽታ በ2025 ውስጥ ተለዋውጧል።

ይበልጥ ውስብስብ በሆኑት ሁኔታዎች፣ አንቀሳቃሾቹ ሌሎች የAI ሞዴሎች እንዲጠቀሙባቸው የታሰቡ የቪዲዮ እርምጃዎችን ለማመንጨት ሞዴሎቻችንን ተጠቅመዋል። በዚህ ሁኔታ፣ መጀመሪያ የሩሲያኛ የቪዲዮ ጽሑፍ አመንጭተው፣ ከዚያ ባለሁለት ዓረፍተ ነገር ክፍሎች ከፋፍለው ለእያንዳንዱ ክፍል የቪዲዮ እርምጃ እንዲያመነጭ ChatGPTን ጠይቀዋል። የቪዲዮ እርምጃዎቹ ከተዘጋጁ በኋላ፣ አንቀሳቃሾቹ ሞዴሉ ሙሉውን ጽሑፍ ወደ ፈረንሳይኛ እንዲተረጉም ጠይቀዋል።

የዚህ ዘመቻ እንቅስቃሴ በሦስት ዋና ዋና ምድቦች ይከፈላል። በመጀመሪያ፣ ፈረንሳይ እና አሜሪካ በአፍሪካ ያላቸውን ሚና የሚተችና የሩሲያን ሚና የሚያወድስ የፈረንሳይኛ ይዘት አመንጭቷል። ሁለተኛ፣ ዩክሬንን እና ዓለም አቀፍ ደጋፊዎቿን የሚተች የእንግሊዝኛ ይዘት አመንጭቷል። አንዳንድ ጊዜ አንቀሳቃሾቹ ከጽሑፍ ይዘታቸው ጋር የሚቀርቡ ምስሎችንም አመንጭተዋል። አልፎ አልፎ፣ አንቀሳቃሾቹ “Newstop Africa” ለተባለው ዋና የዜና ስያሜያቸው የማስተዋወቂያ ጽሑፎችን እና የGoogle ማስታወቂያ ጽሑፎችን እንዲያመነጭ ChatGPTን ጠይቀዋል። ከእነዚህ የማስተዋወቂያ ጽሑፎች አንዳንዶቹ በNewstop Africa ላይ ብቻ ከማተኮር ይልቅ፣ Newstopን ከሕጋዊ የዜና ተቋማት ጋር አብረው ጠቅሰውታል፤ ይህም በግንኙነቱ የበለጠ ታማኝ ለማስመሰል የተደረገ ሳይሆን አይቀርም።

ሦስተኛው የእንቅስቃሴ ስብስብ፣ በሩሲያ ውስጥ ለሚገኙ የተለያዩ የንግድ ኩባንያዎች የሚመስሉ አካላት የማስተዋወቂያ ቁሳቁሶችን ማመንጨት ነበር። ይህም ፈቃድ ለሌለው የመስመር ላይ ቁማር ማስታወቂያዎችን ማመንጨትን ያካትታል። እንዲህ ያሉ የተለያዩ የይዘት ማመንጨት ዓይነቶች ጥምረት፣ አንድ የንግድ ኩባንያ ከተለመደው ማስታወቂያ ጎን ለጎን በክፍያ ስውር የተፅዕኖ ዘመቻዎችን ከማካሄዱ ጋር ይጣጣማል፤ ባለፈው ዓመት ሪፖርት ካደረግነው እንቅስቃሴ ጋርም ተመሳሳይ ነው።

ይህ ዘመቻ በአጭር ቪዲዮ ይዘት ላይ ያለውን ትኩረት ቢጨምርም እና በርካታ የAI መሣሪያዎችን ይበልጥ ውስብስብ በሆነ መንገድ ቢጠቀምም፣ የለጠፈው ይዘት ያገኘው እይታና ተመልካች ውስን ብቻ ይመስላል። እስከ ነሐሴ 2025 ድረስ ዋናው የ“Newstop Africa” X መለያ 172 ተከታዮች ብቻ ነበሩት፤ በX “Top tweets” ባህሪ መሠረትም ከልጥፎቹ መካከል አንድ ልጥፍ ያገኘው ከፍተኛው ዳግም ማጋራት አራት ነበር።

በAI የተፈጠረ የዜና አንባቢ ያቀርቡ የነበሩት የYouTube እና TikTok ሰርጦች እያንዳንዳቸው 1,900 ገደማ ተከታዮች ነበሯቸው፤ የTikTok ሰርጡ 5,855 የወደዱት ምልክቶችን አግኝቷል፤ ይህም ለለጠፋቸው 56 ቪዲዮዎች በአማካይ 105 ነው። ብዙ እይታ ያገኘው ቪዲዮ 63,300 ጊዜ፣ አነስተኛው ደግሞ 87 ጊዜ ታይቷል። የYouTube ሰርጡ በ50 ቪዲዮዎች ላይ 255,000 ገደማ እይታዎችን፣ ማለትም በአንድ ቪዲዮ በአማካይ 5,100 እይታዎችን ዘርዝሯል፤ ሆኖም ቪዲዮዎቹ ዳግም እንደተጋሩ፣ በሚዲያ እንደተጠቀሱ ወይም በሌላ መንገድ ሰፊ ተፅዕኖ እንዳሳደሩ የሚያሳይ ማስረጃ አላየንም።

በጥቅምት 2024 ሪፖርታችን ውስጥ ስለዚህ ዘመቻ ያደረግነው የመጀመሪያ ግምገማ፣ በዋናነት በዩኬ ከሚገኙ ድረ ገጾች ጋር የተመሠረቱ በሚመስሉ በርካታ “የመረጃ አጋርነቶች” ላይ በመመሥረት፣ በBreakout Scale ምድብ 3 ላይ እንደደረሰ ነበር። ሆኖም፣ በኋላ VIGINUM እና ክፍት ምንጭ ተመራማሪዎች ያደረጉት ጥናት እነዚህ “አጋርነቶች” ምናባዊ ሳይሆኑ እንደማይቀሩና ያለአስተዳዳሪዎቹ ዕውቀት ይዘት ለመጨመር “በእነዚህ ውጫዊ ድረ ገጾች ላይ ያሉ ቴክኒካዊ ጉድለቶችን እንደተጠቀሙ” አሳይቷል። በዚህ መሠረት፣ የዘመቻው እንቅስቃሴ በአሁኑ ጊዜ በምድብ 2 ውስጥ መመደቡ ይበልጥ ተገቢ ነው ብለን እንገመግማለን፤ ማለትም በበርካታ የበይነ መረብ መድረኮች ላይ እንቅስቃሴ ያለው፣ ነገር ግን ወደ እውነተኛ ማኅበረሰቦች ጉልህ ስርጭት ያላገኘ ነው።