የ«በገንዘብ የተደገፈ ቅሬታ» ዘመቻ፦ ተጽዕኖ የማሳደር እንቅስቃሴ

ይህ የጉዳይ ጥናት ለመጀመሪያ ጊዜ የታተመው በOpenAI የፌብሩወሪ 2025⁠(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል) ሪፖርት ውስጥ ነው።

ሞዴሎቻችንን ተጠቅመው አጫጭር አስተያየቶችን በእንግሊዝኛ እና ረጃጅም የዜና ጽሑፎችን በስፓኒሽ ይፈጥሩ የነበሩ የChatGPT መለያዎችን አግደናል። ይህ እንቅስቃሴ ይካሄድ የነበረው ከዋናው የቻይና ግዛት የሥራ ሰዓታት ጋር በሚጣጣም የጊዜ ሰሌዳ ነበር። የስፓኒሽ ጽሑፎቹ በላቲን አሜሪካ የዜና ድረ ገጾች ላይ ታትመዋል። ከሞላ ጎደል ሁሉም ድረ ገጾች ጽሑፎቹን በአንድ ግለሰብ ስም አትመዋል፤ በአንዳንዶቹ ላይ ከጸሐፊው ስም ጋር በተቀመጠው መግለጫ፣ ግለሰቡን Jilin Yousen Culture Communication Co, Ltd (优森文化有限公司) ከተባለ የቻይና ኩባንያ ጋር አያይዘውታል።

መለያዎቹ ለChatGPT መመሪያ ይሰጡ የነበሩት በቻይንኛ ሲሆን፣ በአብዛኛው ንቁ የነበሩት በዋናው የቻይና ግዛት የሥራ ሰዓታት ነበር። ከእንቅስቃሴው የተወሰነው ክፍል፣ በሜይ ወር ሪፖርት ካቀረብንበት «ስፓሙፍላጅ⁠» ተብሎ ከሚታወቀው ስውር የተጽዕኖ ዘመቻ ጋር ይመሳሰል ነበር። የመንግሥት ተቃዋሚ እና የቻይና ኮሚኒስት ፓርቲ ማዕከላዊ የፓርቲ ትምህርት ቤት የቀድሞ ፕሮፌሰር የሆኑትን ካይ ሺያን የሚተቹ አጫጭር የእንግሊዝኛ አስተያየቶችንና ምስሎችን ፈጥሯል። ከዚያም ይህ ይዘት ከአሜሪካ ወይም ከሕንድ የመጡ ሰዎች መስለው በቀረቡ መለያዎች በX ላይ ተለጥፏል።

እንቅስቃሴው በዚህ ብቻ ተወስኖ ቢሆን ኖሮ፣ ከ«ስፓሙፍላጅ» ጋር የተያያዘ ሊሆን ይችላል ወደሚል ድምዳሜ ልንደርስ እንችል ነበር። ይሁን እንጂ መለያዎቹ ከእነዚህ አጫጭር አስተያየቶች ጎን ለጎን፣ አሜሪካን የሚተቹ ረጃጅም የስፓኒሽ ጽሑፎችንም ፈጥረዋል። ይህ እንቅስቃሴ በተለይ በፔሩ የተካሄደውን የ2024 የAPEC መድረክ በቀደሙት ቀናት ተስፋፍቶ ነበር። እንቅስቃሴውን ያካሄደው አካል እነዚህን ጽሑፎች የፈጠረው፣ ለሕዝብ ክፍት የሆኑ የቻይንኛ ጽሑፎችን እንዲተረጉሙና እንዲያስፋፉ ሞዴሎቻችንን በመጠየቅ ነበር።

ከዚያም እነዚህ ጽሑፎች በላቲን አሜሪካ የዜና ድረ ገጾች፣ በተለይም በፔሩ፣ እንዲሁም በሜክሲኮና በኢኳዶር ታትመዋል። ብዙውን ጊዜ የዜና ድረ ገጾቹ ጽሑፎቹን ያትሙ የነበሩት መለያዎቹ ChatGPTን ተጠቅመው ይዘቱን በፈጠሩበት በዚያው ቀን ነበር። ከሞላ ጎደል ሁሉም የሕትመት ተቋማት ጽሑፎቹን ያተሙት በአንድ ግለሰብ ስም ነበር። አንዳንዶቹ ግለሰቡን የቻይና ኩባንያ ነው ብለን የምናምነው ድርጅት ሕጋዊ ወኪል አድርገው አስተዋውቀውታል።

ከቻይና የመጣ ሊሆን የሚችል፣ ተጽዕኖ የማሳደር እንቅስቃሴ የሚያካሂድ አካል በላቲን አሜሪካ ዋና ዋና ሚዲያዎች ጽሑፎችን ማሳተም ሲችል ስንመለከት ይህ የመጀመሪያችን ነው። አንዳንድ ጽሑፎች የታተሙት በክፍያ ስምምነት ሊሆን ይችላል፤ ለሕዝብ ክፍት የሆኑ ምንጮችን በማጥናት ካገኘናቸው ጽሑፎች አንዱ «በክፍያ የታተመ» ተብሎ ተለይቶ ነበር። በተጨማሪም እንቅስቃሴውን ያካሄደው አካል፣ ከአንድ የላቲን አሜሪካ የዜና ተቋም የወጡ የስፓኒሽ ደረሰኞችን የሚጠቅሱ ጽሑፎችን ለመተርጎም ChatGPTን ተጠቅሟል፤ ይህም በክፍያ ከማሳተም ጋር የሚጣጣም ነው።

በክፍያ የሚታተም ይዘት መጠቀሙን የሚያመለክቱ ምልክቶች በመኖራቸውና ዘመቻው በአሜሪካ ፖለቲካና ፖሊሲዎች ላይ አሉታዊ አቋም በመያዙ፣ «በገንዘብ የተደገፈ ቅሬታ» ብለን ሰይመነዋል።

ይህ አካል ሁለት ዋና ዋና የይዘት ዓይነቶችን ፈጥሯል፤ በእንግሊዝኛና በቻይንኛ የተጻፉ ካይ ሺያን የሚተቹ አጫጭር ጽሑፎችን እና ረጃጅም የስፓኒሽ ጽሑፎችን።

ካይ ሺያን የሚተቹ ጽሑፎችን ሲፈጥር፣ Operator ብዙውን ጊዜ ChatGPT ካይ ሺያ ለለጠፏቸው ትዊቶች ወይም ቪዲዮዎች፣ አሊያም ስለ እሳቸው ለወጡ የሚዲያ ዘገባዎች ምላሽ እንዲሰጥ ይጠይቅ ነበር። አንዳንድ አስተያየቶች ስለ ታይዋን፣ ስለ በይነመረብ፣ እንዲሁም ስለ ቻይና ሥነ ጽሑፍና ታሪክ ያላቸውን ዕውቀት ከጥያቄ ውስጥ ያስገቡ ነበር። ሌሎች ደግሞ ከቪዛ ጋር የተያያዙ ሕገወጥ ድርጊቶች ፈጽመዋል ብለው ከሰዋቸዋል።

ረጃጅሞቹ የስፓኒሽ ጽሑፎች ብዙውን ጊዜ ወቅታዊ ክስተቶችንና ሰበር ዜናዎችን መሠረት በማድረግ፣ በአሜሪካ ውስጥ ባሉ ማኅበራዊና ፖለቲካዊ ክፍፍሎች ላይ ያተኩሩ ነበር። ርዕሰ ጉዳዮቹ እኩልነት አለመኖርን፣ ፖለቲካዊ ጥቃትን፣ መድልዎንና ጾታዊ አድልዎን፣ እንዲሁም የወንጀል ዘገባዎችንና የአሜሪካ የውጭ ፖሊሲዎች ላይ የሚቀርቡ ትችቶችን ያካትቱ ነበር። እንደ ዕፅ አጠቃቀምና ቤት አልባነት ያሉ ማኅበራዊ ቀውሶችም በጉልህ ከተነሱት ጉዳዮች መካከል ነበሩ። ብዙውን ጊዜ የOperator አቀራረብ እነዚህን ቀውሶች ወይም ችግሮች የአሜሪካ አመራር ወይም ማኅበረሰብ መውደቅ ማሳያ አድርጎ ማቅረብ ነበር። እንቅስቃሴው በአጠቃላይ ለአንድ ፓርቲ ያደላ አልነበረም፤ ሁለቱንም ዋና ዋና የአሜሪካ ፓርቲዎች ይተች ነበር።

በማኅበራዊ ሚዲያ ካይ ሺያን ኢላማ ያደረገው ይዘት ከእውነተኛ ተጠቃሚዎች ጉልህ የሆነ ምላሽና ተሳትፎ እንዳገኘ የሚያሳይ ማስረጃ አላየንም። ይዘቱን የለጠፉት የማኅበራዊ ሚዲያ መለያዎች በአብዛኛው ጥቂት ተከታዮች ነበሯቸው፣ የተጠቃሚዎች ምላሽና ተሳትፎም እጅግ አነስተኛ ነበር።

ይሁን እንጂ ከቻይና የሚመነጭ የተጽዕኖ ዘመቻ፣ አሜሪካን ለመተቸት ረጃጅም ጽሑፎችን በላቲን አሜሪካ ሚዲያዎች ማስገባት ሲችል ስንመለከት ይህ የመጀመሪያችን ነው። ይህ ቢያንስ በከፊል የተሳካው ይዘቱ እንዲታተም ክፍያ በመፈጸም ሊሆን ይችላል። ያም ሆኖ፣ እስከምናውቀው ድረስ፣ ይህ ቀደም ሲል ሪፖርት ያልተደረገበት የጥረት አቅጣጫ ነው። ይህ ጥረት ከተለመደው የማኅበራዊ ሚዲያ እንቅስቃሴ ጎን ለጎን የተካሄደ ሲሆን፣ በእጅጉ ሰፊ ተደራሽነት አግኝቶ ሊሆን ይችላል፤ ሆኖም የተጠቃሚዎችን ምላሽና ተሳትፎ በተናጠል ማረጋገጥ አልቻልንም።

የተጽዕኖ ዘመቻዎችን ውጤት ከ1 (ዝቅተኛው) እስከ 6 (ከፍተኛው) በሚመዝነው የተስፋፋነት መለኪያ⁠(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል) መሠረት፣ የላቲን አሜሪካ የዜና ድረ ገጾቹ ብዙ አንባቢዎች ስላሏቸው፣ ይህን እንቅስቃሴ በምድብ 4 (ወደ ዋና ዋና ሚዲያዎች መስፋፋት) እንመድበዋለን።

እነዚህ ጽሑፎች፣ ይህ አካል ሞዴሎቻችንን ተጠቅሞ ከፈጠረው ይዘት ጋር እንደሚዛመዱ ለይተናል።

• አሜሪካ በዩክሬን ጦርነት ከምትሰጠው ድጋፍ እንዴት እንደምታተርፍ የሚያሳየው አስቀያሚ እውነት (La Republica፣ ፔሩ)።

• በአሜሪካ ያለው የቤት አልባነት ችግር አሳዛኝ እውነታ (Wapa፣ ፔሩ)።

• አሜሪካ በአንድ ፍልስጤማዊ አክቲቪስት ላይ ከጣለችው ማዕቀብ ጀርባ ያለው የተዛባ አመክንዮ (El Popular፣ ፔሩ)።

• የወንድነት ዘበት የሆነ ትዕይንት (Libero፣ ፔሩ)።

• በሁሉም ስፍራ የሰፈኑ ጥላዎች (El Popular፣ ፔሩ)።

• በአሜሪካ ከፍተኛ የፓርቲ አመራሮች ለዴሞክራሲ ያላቸው ንቀት (El Popular፣ ፔሩ)።

• በምርጫ ወቅት በሚደረጉ ንግግሮች ግልጽነት መጥፋትና የሕዝብን አስተያየት ማጣመም (Libero፣ ፔሩ)።

• የሆቴል ሠራተኞች የሥራ ማቆም አድማና ትግል (La Republica፣ ፔሩ)።

• የአሜሪካ ማዕቀቦች አቅመ ቢስነትና ራሷን የሚገድቡበት መንገድ (El Universal፣ ሜክሲኮ)።

• በፌንታኒል ቀንበር ሥር ያሉ ዝምተኛ ጩኸቶች (La Republica፣ ፔሩ)።

• አውሎ ነፋስ «ሄሊን»፦ የአሜሪካ ፖለቲከኞች የሐሰት መግለጫዎችና የሴራ ትንታኔዎች (Wapa፣ ፔሩ)።

• በታሪፎች የተፈጠረ ግራ መጋባት፦ የትራምፕ አርቆ የማያይ ፖሊሲና የአሜሪካ ኢኮኖሚ የወደፊት ዕጣ ፈንታ (La Republica፣ ፔሩ)።

• በአሜሪካ ማኅበረሰብ ውስጥ ያለው የምግብ ዋስትና ችግርና በትምህርት ቤቶች ላይ የሚያሳድረው ተጽዕኖ (Extra፣ ኢኳዶር)።

• የአሜሪካ አሳዛኝ ሁኔታ፦ እውነት ሲሸፈን (Expreso፣ ኢኳዶር)።

• በአሜሪካ ያለው የሕፃናት ደኅንነት ቀውስ (La Republica፣ ፔሩ)።

• በብሩክሊን ያንዣበበው የጥቃት ጥላ (El Plural፣ ስፔን)።

• የአንድ ነፍሰ ገዳይ ቅንጦት፦ በግብር ከፋዮች ገንዘብ የተከፈለ ቀዶ ሕክምና (El Universal፣ ሜክሲኮ)።

• ለእስራኤል ድጋፍ፣ ለሰብዓዊ ቀውሱ ግን ግዴለሽነት (La Republica፣ ፔሩ)።

• በአሜሪካ ምርጫዎች ውስጥ ያለው አጥፊ ፉክክር (Wapa፣ ፔሩ)።