የማጭበርበሪያ ዘመቻዎች፦ የመስመር ላይ የማጭበርበር አውታረ መረቦች

ይህ የጉዳይ ጥናት መጀመሪያ የታተመው በOpenAI የኦክቶበር 2025⁠(በአዲስ መስኮት ውስጥ ይክፈታል) ሪፖርት ውስጥ ነው።

ከካምቦዲያ፣ ምያንማር እና ናይጄሪያ የመነጩ የሚመስሉ አውታረ መረቦች፣ ሰዎችን በመስመር ላይ ለማጭበርበር በሚደረጉ የሚመስሉ ሙከራዎች ChatGPTን አላግባብ እየተጠቀሙ ነው።

ሞዴሎቻችንን ለጎጂ ዓላማዎች አላግባብ ለመጠቀም የሚደረጉ ሙከራዎችን ለመለየት፣ ለመከላከል እና ለማስቆም ቁርጠኞች ነን። ከእነዚህ አላግባብ አጠቃቀሞች መካከል ማጭበርበር ይገኝበታል፤ ሰዎችን ለማታለልና ለመዝረፍ ሞዴሎቻችንን ያላግባብ ለመጠቀም የሚሞክሩ ተንኮለኛ ድርጊት ፈጻሚዎችን ለይተን እናግዳለን። ባለፉት ሦስት ወራት ከካምቦዲያ፣ ምያንማር እና ናይጄሪያ የመነጩ የሚመስሉ የማጭበርበሪያ አውታረ መረቦችን አስቁመናል። AI ማጭበርበርን በመዋጋት ረገድ ሊኖረው የሚችለውን ሚና እንደሚያሳይ፣ እነዚህን የአላግባብ አጠቃቀም ቅጦች ስንመረምር ብዙ ሰዎች ማጭበርበሪያዎችን ለመለየት ሞዴሎቻችንን ሲጠቀሙ አይተናል። ይህ ሪፖርት ሁለቱንም የአጠቃቀም ሁኔታዎች ያብራራል።

ሞዴሎቻችንን ማጭበርበርን ለመደገፍ አላግባብ መጠቀም፣ ብቻቸውን ከሚንቀሳቀሱ አጭበርባሪዎች እስከ ከተደራጁ የወንጀል ቡድኖች ጋር ግንኙነት ያላቸው የሚመስሉ ሰፊና ቀጣይነት ያላቸው ዘመቻዎች ድረስ ይዘልቃል። መነሻቸውና ትክክለኛ ስልታቸው ምንም ይሁን፣ ያስቆምናቸው ከማጭበርበር ጋር የተያያዙ እንቅስቃሴዎች በተለምዶ አንድ የጋራ ሂደት ይከተላሉ፤ እኛም ይህን መንጠቆውን መወርወር (ያለቅድመ ግንኙነት መቅረብ)፣ ስሜት መቀስቀስ (ጉጉት ወይም ድንጋጤ መፍጠር) እና መንደፍ (ገንዘብ ወይም ጠቃሚ መረጃ መውሰድ) ብለን እንጠራዋለን።

እነዚህ አጭበርባሪዎች፣ በAI የተፈጠረም ይሁን ያልተፈጠረ፣ ይዘትን በመልዕክት አገልግሎቶችና በበይነ መረብ ላይ በመበተን፣ የማኅበራዊ ሚዲያ ማስታወቂያዎችንም በማሰራጨት ይጀምራሉ። ከዚያም ምላሽ የሚሰጥ ማንኛውም ሰው ትርፋማ ዕድል እንዳገኘ ጉጉት እንዲሰማው ወይም በቅርቡ የገንዘብ ኪሳራ እንደሚደርስበት እንዲፈራ ያደርጋሉ፤ ይህን ስሜትም ተጠቅመው ዒላማው ገንዘብ ወይም ሚስጥራዊ መረጃ እንዲሰጥ ያሳምናሉ።

ሞዴሎቻችን ሰዎችን ከማጭበርበር ለመጠበቅ የረዱባቸው የሚመስሉ ብዙ ጉዳዮችንም ተመልክተናል። ሰዎች ChatGPTን ተጠቅመው የመስመር ላይ ማጭበርበሪያዎችን እንዲለዩና እንዲያስወግዱ በየወሩ በሚሊዮኖች የሚቆጠር ጊዜ ሲረዳቸው የሚያሳይ ማስረጃ አይተናል፤ በዚህ ሪፖርት ውስጥ ባሉት ሁሉም የማጭበርበሪያ ዘመቻዎች ሞዴሉ ሰዎች ማጭበርበሪያውን በትክክል እንዲለዩና ተገቢ የደኅንነት እርምጃዎችን እንዲወስዱ ሲመክራቸው አይተናል። አሁን ባለን ግምት፣ ChatGPT ለማጭበርበር ከሚውልበት እስከ ሦስት እጥፍ የበለጠ ማጭበርበሪያዎችን ለመለየት እየዋለ ነው።

አንድ የOpenAI መርማሪ የደረሰውን የማጭበርበሪያ SMS መልዕክት ቅጽበታዊ ገጽ ዕይታ ወደ ChatGPT ለጥፎ፣ ሞዴሉን በመጠቀም መልዕክቱ ማጭበርበሪያ መሆኑን በተሳካ ሁኔታ የለየበት ምሳሌ። በዚህ ጉዳይ አጥቂዎቹ የTikTok ቅጥር ባለሙያዎችን ለመምሰል ሞክረዋል።

ካለፈው ሪፖርታችን ወዲህ ማጭበርበሪያዎችን የመለየትና የማስቆም አቅማችንን አጠናክረናል። ከካምቦዲያ፣ ምያንማር እና ናይጄሪያ የመነጩ የሚመስሉ ተጨማሪ የማጭበርበሪያ አውታረ መረቦችን አስቁመናል። እነዚህን እርምጃዎች ከቀደሙት እርምጃዎቻችን ጋር በማጣመር፣ ከተለያዩ አገራት በመጡ በርካታ የማጭበርበሪያ ዘመቻዎች ውስጥ እየታዩ ያሉ አንዳንድ አዳዲስ አዝማሚያዎችን መለየት ችለናል።

ካስቆምነው የማጭበርበሪያ እንቅስቃሴ አብዛኛው፣ በAI ዙሪያ አዲስ የማጭበርበሪያ ዘዴ ከመፍጠር ይልቅ AIን ከነባር የማጭበርበሪያ ዘዴዎች ጋር ማጣጣም ላይ ያተኮረ ነበር። በዚህ ዓመት ለይተን ያገድናቸው ሁሉም የማጭበርበሪያ ዘመቻዎች AIን በዋናነት ሥራቸውን ለማስፋትና ቅልጥፍናውን ለማሳደግ ተጠቅመውበታል። ይህም በተለምዶ ሞዴሎቻችንን ለትርጉም፣ መልዕክቶችን ለመጻፍ እና ለማኅበራዊ ሚዲያ ይዘት ለመፍጠር መጠቀምን ያካትታል።

ለምሳሌ፣ ከካምቦዲያና ናይጄሪያ የመነጩ የሚመስሉና በበርካታ አገራት ያሉ ሰለባዎችን ለማጭበርበር «የኢንቨስትመንት ድርጅቶች» መስለው የቀረቡ የማጭበርበሪያ ዘመቻዎችን በቅርቡ አግደናል። አጭበርባሪዎቹ ሐሰተኛ ድርጅቶቹን ለማስተዋወቅ ድረ ገጾችንና የመስመር ላይ ማስታወቂያዎችን ፈጥረዋል፤ እንዲሁም የንግድ ባለሙያዎችን መስለው የቀረቡ ሐሰተኛ የሚመስሉ የማኅበራዊ ሚዲያ መለያዎችን በመጠቀም ሰዎችን ወደ ዝግ የመልዕክት ቡድኖች ጋብዘዋል። አጥቂዎቹ ከፍተኛ ትርፍና ምንም አደጋ የሌለው የገቢ ዕድል በማስመሰል፣ ሰለባ ሊሆኑ የሚችሉ ሰዎች ወደ ሐሰተኛ የንግድ መድረኮች ገንዘብ እንዲከፍሉ ለማባበል ሞክረዋል። በሁሉም ማጭበርበሪያዎች አጭበርባሪዎቹ ሞዴሎቻችንን በዋናነት ደብዳቤዎችን ለመፍጠርና ለመተርጎም፣ ለድረ ገጾቻቸውና ለማኅበራዊ ሚዲያ መለያዎቻቸው ይዘት ለመፍጠር እንዲሁም መሠረታዊ ምርምር ለማካሄድ ተጠቅመውባቸዋል።

በሌላ ጉዳይ፣ በምያንማር የሚገኝ የመሆን ከፍተኛ ዕድል ያለውና ሞዴሎቻችንን ለማጭበርበሪያ ዘዴዎቹ ይዘት ለመፍጠርም ሆነ ዕለታዊ የንግድ ሥራዎቹን ለማከናወን የተጠቀመ የማጭበርበሪያ ማዕከልን አግደናል። ይህም መርሐ ግብሮችን ማደራጀት፣ ውስጣዊ ማስታወቂያዎችን ማርቀቅ፣ የሥራ ጠረጴዛና የመኝታ ክፍል ምደባዎችን መወሰን እና የገንዘብ ሂሳቦችን ማስተዳደርን ያካትታል። አንዳንድ አንቀሳቃሾች በመስመር ላይ ሲያጭበረብሩ በተያዙ ሰዎች ላይ ስለሚጣለው የወንጀል ቅጣት ጠይቀዋል።

ያስቆምናቸው አጭበርባሪዎች ሁሉ ሞዴሎቻችንን በአንድ ዓይነት መንገድ ወይም በተመሳሳይ የውስብስብነት ደረጃ አልተጠቀሙም። አብዛኛው የአጭበርባሪዎች ከChatGPT ጋር ያደረጉት ግንኙነት እንደ ትርጉም ያሉ ቀላል ሥራዎችን ያካተተ ቢሆንም፣ አንዳንድ የማጭበርበሪያ ዘመቻዎች የበለጠ የተራቀቁና ውስብስብ ነበሩ።

ለምሳሌ፣ ካስቆምናቸው ውስጥ ከካምቦዲያ የመነጨ የሚመስል አንድ የማጭበርበሪያ ዘመቻ፣ ለሐሰተኛ የኢንቨስትመንት ባለሙያዎችና ለሐሰተኛ የንግድ ድርጅቶች ምናባዊ ሠራተኞች ዝርዝር የሕይወት ታሪክ ለመፍጠር ሞዴሎቻችንን ተጠቅሟል። ከዚያም አጭበርባሪዎቹ ChatGPTን በእነዚያ ገጸ ባሕርያት አነጋገር የማኅበራዊ ሚዲያ መልዕክቶችን እንዲጽፍ ጠይቀውታል። አጥቂዎቹ ከዒላማዎቻቸው የደረሷቸው የሚመስሉ መልዕክቶችን ወደ ሞዴላችን በማስገባት፣ የሐሰተኛውን ሰው ማንነት ተላብሶ ውይይቱን እንዲቀጥል በተደጋጋሚ ጠይቀዋል።

ከካምቦዲያ የመነጨ የሚመስል ሁለተኛ የማጭበርበሪያ ዘመቻ፣ ወደ አሜሪካ ስልክ ቁጥሮች በጅምላ የተላኩ ያለቅድመ ግንኙነት የሚላኩ SMS መልዕክቶችን በሞዴሎቻችን በማመንጨት ጀምሯል። ከእነዚህ አንዱ በሰኔ ወር ሪፖርት ካደረግነው ጉዳይ ጋር በሚመሳሰል ሁኔታ ለአንድ የOpenAI መርማሪ ተልኳል። እነዚህ SMS መልዕክቶች ስማቸው ሕጋዊ የኢንቨስትመንት ድርጅትን ወደሚመስልና በኋላ ወደታገዱ WhatsApp ቡድኖች እንዲቀላቀሉ የሚጋብዙ ጥሪዎችን ይዘው ነበር።

ለOpenAI መርማሪው በተላኩት ተከታታይ WhatsApp መልዕክቶች መሠረት፣ ሰለባ ሊሆን የሚችል ሰው ከእነዚህ ቡድኖች አንዱን ከተቀላቀለ፣ ሁሉም ስለ ኢንቨስትመንት በሚያወሩበት በስድስት ያህል የተለያዩ መለያዎች መካከል የሚደረግ «ውይይት» ወዲያው ይመለከታል። ከመለያዎቹ አንዱ «የኢንቨስትመንት ባለሙያ» መስሎ ሲቀርብ፣ የተቀሩት ደግሞ የተለያየ የመተማመንና የልምድ ደረጃ ያላቸው ባለሀብቶችን መስለው ቀርበዋል። አጭበርባሪዎቹ የዚህን ውይይት እያንዳንዱን ክፍል ፈጥረው፣ በአንድ ጥቅል ከቻይንኛ ተርጉመውታል፤ ይህም ምናልባት ጉጉና ስኬታማ ነጋዴዎች ያሉበት ደማቅ ቡድን እንዲመስል ለማድረግ ነው። በመጨረሻም «የኢንቨስትመንት ባለሙያው» ዒላማውም ኢንቨስት ለማድረግ እንዲሞክር ይጠቁማል።

በተጨማሪም፣ ከናይጄሪያ የመነጨ የመሆን ከፍተኛ ዕድል ያለው የኢንቨስትመንት ማጭበርበሪያ ዘመቻ፣ በላቲን አሜሪካ ያሉ ሀብታም ሰዎችን ለመድረስ የማኅበራዊ ሚዲያ ማስታወቂያዎችን እንዴት መጠቀም፣ መገኛቸውን እንዴት መደበቅ እና የማኅበራዊ ሚዲያ መድረኮችን ገደቦች እንዴት ማለፍ እንደሚቻል ሞዴሉን ደረጃ በደረጃ ምክር ጠይቋል። ይህም ሞዴሉን ወደ መድረኩ ይፋዊ የአገልግሎት ውሎች በመምራት፣ የታቀደው የማስታወቂያ ይዘት ውሎቹን የሚያከብር መሆኑን እንዲገመግም መጠየቅን ያካትታል።

አጭበርባሪዎች፣ በተለይም ሰፋፊ የማጭበርበሪያ ማዕከላት፣ በቀላሉ አይተዉም። ብዙውን ጊዜ እንቅስቃሴያቸው ሲስተጓጎል፣ እንደገና እንዳይደረስባቸው በማሰብ አንዳንድ የባሕሪያቸውን ክፍሎች እየቀየሩ ጥሰት የሚፈጽም እንቅስቃሴያቸውን እንደገና ለመጀመር ይሞክራሉ። OpenAI እና Meta እያንዳንዳቸው ስለ አጥቂዎች ያጋሩት መረጃ ተጨማሪ ምርመራና እርምጃ እንዲወሰድ እንደረዳው ሁሉ፣ እየተለወጠ ስላለው እንቅስቃሴያቸው የተገኙ ግንዛቤዎችን በኢንዱስትሪው ውስጥ ማጋራት አስፈላጊ የሆነበት አንዱ ምክንያት ይህ ነው።

ምናልባት በተወሰዱባቸው እርምጃዎች ወይም የAI አጠቃቀምን ሊያጋልጡ ስለሚችሉ ምልክቶች በመስመር ላይ ለሚደረጉ ሰፊ ውይይቶች ምላሽ በመስጠት፣ አጭበርባሪዎች በመስመር ላይ ይዘትና ከዒላማዎቻቸው ጋር በሚያደርጉት ግንኙነት ውስጥ AIን መጠቀማቸውን ለመደበቅ ሲሞክሩ አይተናል። ይህም ከካምቦዲያ የመነጩ የሚመስሉ የማጭበርበሪያ ዘመቻዎች፣ ሞዴሉ ከውጤቶቹ ውስጥ ረጃጅም ሰረዞችን እንዲያስወግድ መመሪያ መስጠታቸውን ያካትታል።

በአንድ ጉዳይ፣ አጭበርባሪዎቹ የማኅበራዊ ሚዲያ ንብረቶቻቸው በሰፊው መዘጋታቸውን ለማብራራት፣ ለምን እንደታገዱ ሰበብ ፈጥረዋል። ይህ ከላይ የተገለጸውን፣ በSMS እና WhatsApp ላይ ይንቀሳቀስ የነበረና ከካምቦዲያ የመነጨ የሚመስለውን የማጭበርበሪያ ማዕከል ይመለከታል። WhatsApp ከዘመቻው ጋር የተያያዙትን «የኢንቨስትመንት ቡድኖች» ካገደ በኋላ፣ አንቀሳቃሾቹ የተፎካካሪ የሐሰት ሪፖርት ስላቀረበባቸው ቡድኖቹ ታግደዋል የሚሉ መልዕክቶችን ማመንጨት ጀመሩ፤ ይህም እገዳዎቹን ለማመካኘት የተደረገ ይመስላል።

WhatsApp እርምጃ ከወሰደ በኋላ፣ ከካምቦዲያ ጋር የተያያዘው የማጭበርበሪያ ዘመቻ ለOpenAI መርማሪ የላከው የWhatsApp መልዕክት ቅጽበታዊ ገጽ ዕይታ።